Σε οριακό σημείο φαίνεται να βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, το έργο Great Sea Interconnector (GSI), παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις Αθήνας και Λευκωσίας για προσήλωση στην υλοποίησή του.
Αν και τόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχουν επαναλάβει τη δέσμευσή τους στο έργο, ακόμη και με αναφορές σε πιθανή είσοδο επενδυτών, στην πράξη οι κινήσεις από κυπριακής πλευράς δείχνουν να οδηγούν το project σε παρατεταμένη στασιμότητα.
Η τηλεδιάσκεψη Κομισιόν – Ρυθμιστών – ΑΔΜΗΕ
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, πραγματοποιήθηκε σήμερα τηλεδιάσκεψη με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των Ρυθμιστικών Αρχών Ελλάδας (ΡΑΑΕΥ) και Κύπρου (ΡΑΕΚ), καθώς και του ΑΔΜΗΕ, που είναι ο φορέας υλοποίησης του έργου. Η σύσκεψη οργανώθηκε με πρωτοβουλία της Κομισιόν, στο πλαίσιο της θεσμικής ευθύνης της για την πρόοδο των έργων στρατηγικής σημασίας και ιδίως εκείνων που έχουν χαρακτηριστεί ως Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI).
Το σαφές μήνυμα των Βρυξελλών για τις μελέτες
Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να ξεκαθάρισε ότι δεν απαιτείται καμία επικαιροποίηση των μελετών για το GSI. Οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με πληροφορίες, υπενθύμισαν ότι το έργο διαθέτει ήδη την ιδιότητα PCI και περιλαμβάνεται στο πρόσφατο Πακέτο για τα Δίκτυα (Grids Package) ως μία από τις βασικές ενεργειακές λεωφόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η θέση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις πρόσφατες δηλώσεις Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη περί ανάγκης επικαιροποίησης των μελετών, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την είσοδο επενδυτών. Αξιοσημείωτο είναι, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ότι η ΡΑΕΚ δεν διατύπωσε καμία αντίρρηση στη σύσταση της Κομισιόν και φέρεται να συμφώνησε με την εκτίμηση ότι οι υφιστάμενες μελέτες επαρκούν.
Χωρίς δεσμεύσεις η κυπριακή πλευρά
Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα δεν ήταν οι μελέτες αλλά οι εκκρεμότητες που βαραίνουν την υλοποίηση του έργου. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι περισσότερες και σοβαρότερες αφορούν την κυπριακή ρυθμιστική αρχή. Η ΡΑΕΚ δεν έχει προχωρήσει στην απόφαση για το ρυθμιζόμενο έσοδο των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, ενώ πλέον στο τραπέζι τίθεται και η ανάκτηση αντίστοιχου ποσού για το 2026.
Πηγές αναφέρουν ότι η ΡΑΕΚ δεν δεσμεύτηκε ούτε καν για την έκδοση της απόφασης που αφορά το 2025 και, σύμφωνα με ευρωπαϊκούς κύκλους, φέρεται να αμφισβήτησε ακόμη και το ύψος του ποσού. Παράλληλα, παραμένουν σε εκκρεμότητα η σύμβαση παραχώρησης του έργου, καθώς και η αναγνώριση των λειτουργικών και επενδυτικών δαπανών (opex/capex) για το 2025.
Το χρονοδιάγραμμα και το αυξανόμενο ρίσκο
Στη συζήτηση τέθηκε και το χρονοδιάγραμμα του έργου, ιδίως μετά τις πρόσφατες ανακοινώσεις της NEXANS, η οποία γνωστοποίησε ότι αναπροσαρμόζει τον προγραμματισμό της σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των συμβατικών της υποχρεώσεων. Η Κομισιόν, σύμφωνα με πληροφορίες, υπογράμμισε προς τους Ρυθμιστές την ανάγκη άμεσης επίλυσης των εκκρεμοτήτων, επισημαίνοντας ότι κάθε καθυστέρηση –ιδίως στις αποφάσεις για τα έσοδα– αυξάνει κατακόρυφα το επενδυτικό ρίσκο.
Έργο σε τροχιά αδιεξόδου
Με τα σημερινά δεδομένα και τη νέα αναβλητικότητα που καταγράφεται από τη Λευκωσία, ευρωπαϊκές πηγές εκτιμούν ότι το έργο δύσκολα μπορεί να προχωρήσει στην παρούσα φάση. Ακόμη πιο δύσκολο μοιάζει να διαμορφωθούν οι συνθήκες εκείνες που θα παρείχαν την αναγκαία επενδυτική ασφάλεια για την τοποθέτηση κεφαλαίων από διεθνή funds. Έτσι, το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου φαίνεται να βρίσκεται ένα βήμα πριν το «μπλακ άουτ», όχι τεχνικά, αλλά πολιτικά και ρυθμιστικά.
