Το όριο των 50,68 δισ. ευρώ άγγιξαν στο τέλος του 2025 οι οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, αποτυπώνοντας με τον πιο καθαρό τρόπο τη διαρκή οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες.
Την ίδια ώρα, από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή νέα αύξηση ασφαλιστικών εισφορών κατά 2,5%, η τέταρτη μέσα σε τέσσερα χρόνια, γεγονός που αναζωπυρώνει τις συζητήσεις για γενναίες ρυθμίσεις χρεών με πολλές δόσεις, ακόμη και επαναφορά των 120 δόσεων.
Τέταρτη αύξηση εισφορών σε ισάριθμα έτη
Η αύξηση του 2,5% για το 2026 αφορά περίπου 1,4 εκατομμύρια μη μισθωτούς και βασίζεται στον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του 2025, καθώς η σύνδεση των εισφορών με τον δείκτη μεταβολής των μισθών μετατίθεται για το 2027. Πρόκειται για την τέταρτη συνεχόμενη επιβάρυνση μετά το 2023, όταν οι εισφορές αυξήθηκαν κατά 9,6%, το 2024 κατά 3,46% και το 2025 κατά 2,7%. Συνολικά, την περίοδο 2023-2026, η σωρευτική αύξηση φθάνει το 18,26%.
Στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, η εισφορά κύριας σύνταξης ανεβαίνει από τα 254,65 ευρώ στα 261,02 ευρώ, ενώ στην έκτη και ανώτερη κατηγορία διαμορφώνεται στα 686,12 ευρώ από 669,39 ευρώ το 2025. Οι αυξήσεις αυτές, αν και αριθμητικά περιορισμένες, επιβαρύνουν περαιτέρω επαγγελματίες με ήδη περιορισμένη ρευστότητα.
Η παγίδα της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας
Παρά τις χαμηλές συντάξεις που «υπόσχεται», πάνω από ένα εκατομμύριο μη μισθωτοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία. Οι συντάξεις που αντιστοιχούν σε αυτή την επιλογή μετά από 40 χρόνια εισφορών μετά βίας ξεπερνούν τα 800 ευρώ, ωστόσο εννέα στους δέκα επαγγελματίες παραμένουν σε αυτή για το μεγαλύτερο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου. Οι ασφαλισμένοι έχουν περιθώριο έως το τέλος Ιανουαρίου να αλλάξουν κατηγορία, διαφορετικά διατηρείται αυτόματα η περσινή επιλογή.
Εκρηκτική άνοδος των οφειλών
Το συνολικό χρέος προς τον e-ΕΦΚΑ αυξήθηκε μέσα σε έναν χρόνο κατά 1,84 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τα 50 δισ. ευρώ και δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο είναι εφικτή η πλήρης είσπραξή του. Σύμφωνα με την έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, από τα 50,68 δισ. ευρώ, τα 29,84 δισ. αφορούν κύριες οφειλές και τα 20,84 δισ. πρόσθετα τέλη.
Η ετήσια αύξηση προήλθε κυρίως από τα πρόσθετα τέλη, τα οποία διογκώθηκαν κατά 1,58 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024, ενώ οι κύριες οφειλές αυξήθηκαν κατά 258,7 εκατ. ευρώ. Αξιοσημείωτο είναι ότι η αύξηση των κύριων ληξιπρόθεσμων οφειλών προέρχεται κυρίως από χρέη άνω των 10.000 ευρώ, ενώ καταγράφεται μείωση στις οφειλές κάτω από το όριο αυτό.
Στο τραπέζι νέες ρυθμίσεις με περισσότερες δόσεις
Με δεδομένη τη διόγκωση των χρεών, η κυβέρνηση εξετάζει την επαναφορά ρυθμίσεων με αυξημένο αριθμό δόσεων, κυρίως για οφειλές έως 10.000 ευρώ. Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ δείχνουν ότι το 70% των οφειλετών χρωστά έως 15.000 ευρώ, ενώ το 87,31% έχει οφειλές έως 30.000 ευρώ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα υπουργεία Οικονομικών και Εργασίας προσανατολίζονται στην αύξηση των διαθέσιμων δόσεων για χρέη που δεν μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Σήμερα, η πάγια ρύθμιση των 24 έως 48 δόσεων θεωρείται ανεπαρκής για την πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών. Οι συζητήσεις αφορούν ρυθμίσεις 48 έως 72 δόσεων για περίπου 500.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ δεν αποκλείεται, υπό προϋποθέσεις, η επανενεργοποίηση των 120 δόσεων.
Ανείσπρακτα πάνω από 10 δισ. ευρώ
Την ίδια στιγμή, έκθεση του ΚΕΑΟ εκτιμά ότι περίπου το 20% των οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ, ποσό που υπερβαίνει τα 10 δισ. ευρώ, χαρακτηρίζεται χαμηλής ή μηδενικής εισπραξιμότητας. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την ανησυχία ότι, χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, το ασφαλιστικό χρέος θα συνεχίσει να διογκώνεται, μετατρέποντας την οικονομική δυσπραγία των μη μισθωτών σε χρόνιο πρόβλημα για το ίδιο το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
