Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 94 ετών ο Γιώργος Βασιλείου, ο τρίτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, μια πολιτική φυσιογνωμία που σφράγισε την κυπριακή δημόσια ζωή με τον πραγματισμό του, τον ευρωπαϊκό του προσανατολισμό και τη διαρκή αναζήτηση λύσης στο Κυπριακό.
Την απώλειά του γνωστοποίησε η σύζυγός του Ανδρούλλα Βασιλείου, σημειώνοντας πως πέθανε ήσυχα, στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, περιτριγυρισμένος από την οικογένειά του.
Η προσωπική μαρτυρία και η ανθρώπινη διάσταση
Στην ανάρτησή της, η Ανδρούλλα Βασιλείου περιέγραψε τον Γιώργο Βασιλείου ως έναν άνθρωπο βαθιάς καλοσύνης, αφοσιωμένο σύζυγο και πατέρα, με γνήσια αγάπη για την Κύπρο και τον λαό της. Η μαρτυρία αυτή φωτίζει μια πλευρά που συχνά υποχωρεί πίσω από τον δημόσιο ρόλο: έναν πολιτικό με χαμηλούς τόνους, χωρίς ρητορικές εξάρσεις, που αντιμετώπιζε την πολιτική περισσότερο ως πεδίο ευθύνης παρά προσωπικής προβολής.
Από την Αμμόχωστο στην κορυφή της πολιτείας
Ο Γιώργος Βασιλείου γεννήθηκε στην Αμμόχωστο στις 20 Μαΐου 1931, σε μια πόλη-σύμβολο που αργότερα θα συμπυκνώσει το τραύμα της κυπριακής τραγωδίας. Σπούδασε οικονομικές επιστήμες στα Πανεπιστήμια της Γενεύης, της Βιέννης και της Βουδαπέστης, από όπου έλαβε και διδακτορικό τίτλο, ενώ στο Λονδίνο εξειδικεύτηκε στο μάρκετινγκ και την έρευνα αγοράς. Η ακαδημαϊκή και επαγγελματική του συγκρότηση τον κατέστησε εξαίρεση για τα κυπριακά δεδομένα της εποχής: έναν τεχνοκράτη με διεθνείς αναφορές και όχι προϊόν του παραδοσιακού κομματικού σωλήνα.
Η εκλογή του 1988 και η ρήξη με το κατεστημένο
Η εκλογή του στην προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 21 Φεβρουαρίου 1988 αποτέλεσε πολιτική τομή. Ο Βασιλείου, υποστηριζόμενος από το ΑΚΕΛ αλλά χωρίς να προέρχεται από τον κομματικό μηχανισμό, επικράτησε σε μια περίοδο κόπωσης από τα παραδοσιακά σχήματα εξουσίας. Η θητεία του, που έληξε στις 28 Φεβρουαρίου 1993, συνδέθηκε με μια προσπάθεια εκσυγχρονισμού της διακυβέρνησης και αλλαγής του ύφους της πολιτικής εξουσίας.
Το Κυπριακό και η στρατηγική του διαλόγου
Κεντρικός άξονας της προεδρίας του υπήρξε το Κυπριακό. Ο Γιώργος Βασιλείου επένδυσε συστηματικά στη λογική του διαλόγου και της διαπραγμάτευσης, επιδιώκοντας μια δίκαιη και βιώσιμη λύση. Οι πρωτοβουλίες του, αν και δεν κατέληξαν σε τελική συμφωνία, θεωρήθηκαν από υποστηρικτές του ως η πιο συνεπής προσπάθεια επανεκκίνησης της διαδικασίας μετά από χρόνια αδιεξόδων. Οι επικριτές του, ωστόσο, του καταλόγισαν υπερβολική αισιοδοξία απέναντι στις τουρκικές θέσεις και έλλειψη σκληρής διαπραγματευτικής γραμμής. Η αποτίμηση του έργου του στο Κυπριακό παραμένει μέχρι σήμερα αντικείμενο έντονου διαλόγου.
Η ευρωπαϊκή επιλογή ως ιστορική παρακαταθήκη
Αναμφίβολα, το πιο διαρκές αποτύπωμα του Γιώργου Βασιλείου συνδέεται με την ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου. Επί της προεδρίας του υποβλήθηκε η αίτηση ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια στρατηγική επιλογή που αρχικά αντιμετωπίστηκε με επιφυλάξεις στο εσωτερικό. Αργότερα, επί προεδρίας Γλαύκου Κληρίδη, ανέλαβε επικεφαλής της Διαπραγματευτικής Αντιπροσωπείας για την ένταξη, έχοντας την ευθύνη της εναρμόνισης με το κοινοτικό κεκτημένο. Το έργο αυτό στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία και θεωρείται καθοριστικό για την ευρωπαϊκή θωράκιση της Κύπρου.
Αναγνώριση και δημόσια προσφορά
Για τη συμβολή του αυτή, τον Οκτώβριο του 2002, του απονεμήθηκε ο Μεγαλόσταυρος του Τάγματος Αξίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, η ανώτατη τιμητική διάκριση του κράτους. Παράλληλα με την πολιτική του διαδρομή, ο Βασιλείου εργάστηκε ως οικονομολόγος, διετέλεσε αντιπρόεδρος του ΚΕΒΕ, δίδαξε ως λέκτορας και καθηγητής πανεπιστημίου και συνεργάστηκε με το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου, συμβάλλοντας στη διάχυση γνώσης και δημόσιου διαλόγου.
Ο συγγραφέας και ο διανοούμενος
Λιγότερο γνωστό αλλά εξίσου ενδεικτικό της πολυπλευρής του προσωπικότητας είναι το συγγραφικό του έργο. Ανάμεσά του ξεχωρίζει το πρώτο βιβλίο για το μάρκετινγκ στον χώρο της Μέσης Ανατολής, μια πρωτοποριακή για την εποχή του μελέτη που αντανακλά τη διεθνή του ματιά και τη σύνδεση θεωρίας και πράξης.
Μια σύνθετη πολιτική κληρονομιά
Ο Γιώργος Βασιλείου αφήνει πίσω του μια σύνθετη κληρονομιά. Για άλλους υπήρξε ο πρόεδρος των χαμένων ευκαιριών στο Κυπριακό, για άλλους ο πολιτικός που τόλμησε να μετακινήσει το πλαίσιο της συζήτησης και να εντάξει στρατηγικά την Κύπρο στον ευρωπαϊκό χώρο. Σε κάθε περίπτωση, ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ηγετών που κρίνονται όχι μόνο για όσα πέτυχαν, αλλά και για όσα επιχείρησαν σε αντίξοες συνθήκες. Και αυτό, σε μια χώρα με μακρά ιστορία αδιεξόδων, δεν είναι μικρό επίτευγμα.
