Το μαθητικό κίνημα που ξεκίνησε από τα λύκεια των παρισινών προαστίων εξελίσσεται σε σοβαρή πολιτική δοκιμασία για τη Γαλλία. Οι διεκδικήσεις για περισσότερους πόρους στην Παιδεία και καλύτερες συνθήκες στα σχολεία συνδυάζονται πλέον με αποκλεισμούς, συγκρούσεις, εμπρησμούς και εκατοντάδες συλλήψεις, ενώ η κυβέρνηση κατηγορεί την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) ότι υποκινεί την ένταση.
Η συγκυρία προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην κινητοποίηση. Η Γαλλία βρίσκεται ήδη σε παρατεταμένη πολιτική κρίση, ενώ η προεκλογική αντιπαράθεση για το 2027 έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνει τις πολιτικές γραμμές. Σε αυτό το περιβάλλον, οι μαθητές και πλέον οι φοιτητές μετατρέπονται σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην κυβέρνηση, την Αριστερά και τη Δεξιά.
Η κοινωνική ένταση ενισχύεται από την ακρίβεια, το κόστος των καυσίμων και τις πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες. Την ίδια ώρα, οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027 έχουν ήδη μπει στην πολιτική ατζέντα, με τους βασικούς υποψηφίους να επιχειρούν να προσεγγίσουν διαφορετικά τμήματα της γαλλικής κοινωνίας.
Η αντιπαράθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ισχυρή παρουσία της Μαρίν Λεπέν και του Ζαν-Λικ Μελανσόν στην προεκλογική κούρσα. Σε πρόσφατη μέτρηση που είχε δημοσιεύσει το Anatropi News, Λεπέν και Μελανσόν εμφανίζονταν σε τροχιά δεύτερου γύρου. Η νέα κοινωνική σύγκρουση, επομένως, δεν εξελίσσεται σε πολιτικό κενό.
Παράλληλα, το χάσμα ανάμεσα στις νεότερες ηλικίες και σε μεγαλύτερα τμήματα του εκλογικού σώματος έχει καταγραφεί και σε πρόσφατες μετρήσεις, με τους νέους να εμφανίζουν διαφορετικές πολιτικές προτιμήσεις από τον συνολικό πληθυσμό. Η πολιτική στάση της νεολαίας στην Ευρώπη αποτελεί έτσι ένα από τα στοιχεία που αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στην προεκλογική Γαλλία.
Από τα αιτήματα για την Παιδεία στις συγκρούσεις
Η κινητοποίηση ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα από λύκεια των προαστίων του Παρισιού και γρήγορα εξαπλώθηκε. Οι μαθητές καταγγέλλουν ελλείψεις εκπαιδευτικών, υπερπλήρη τμήματα, προβλήματα στις σχολικές υποδομές και ανεπαρκείς πόρους. Την Πέμπτη στο κίνημα προστέθηκαν και φοιτητές, με περίπου 30 πανεπιστημιακές σχολές να αναφέρονται ως αποκλεισμένες ή επηρεασμένες από τις κινητοποιήσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν ανακοινωθεί, εκατοντάδες λύκεια σε ολόκληρη τη χώρα επηρεάστηκαν από τους αποκλεισμούς. Η κινητοποίηση δεν περιορίζεται πλέον στην περιοχή του Παρισιού, αλλά έχει φτάσει σε πόλεις όπως η Μασσαλία, η Νάντη, η Λιλ, η Ρεν, η Λυών και το Στρασβούργο.
Τα αιτήματα των μαθητών είναι συγκεκριμένα: περισσότεροι εκπαιδευτικοί, μικρότερα τμήματα, καλύτερες υποδομές και αξιοπρεπείς συνθήκες φοίτησης. «Οι νέοι πρέπει να κάνουν χαμό για να ακουστούν», δήλωσε χαρακτηριστικά μαθήτρια στη Ρεν, αποτυπώνοντας τη διάθεση ενός τμήματος των διαδηλωτών να συνεχίσει την κινητοποίηση παρά την αστυνομική παρουσία.
Ωστόσο, σε αρκετές πόλεις η διαμαρτυρία πήρε διαφορετική τροπή. Αναφέρθηκαν φωτιές σε σχολεία και γύρω από αυτά, ζημιές σε δημόσια περιουσία, επιθέσεις σε αστυνομικούς και προσωπικό σχολείων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκαν πυροτεχνήματα και άλλα αντικείμενα εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας. Στη Μασσαλία, εργαζόμενοι σε λύκειο καταγγέλθηκε ότι ψεκάστηκαν με βενζίνη, ενώ στη Νάντη αναφέρθηκε εμπρησμός στην είσοδο λυκείου.
Η κυβέρνηση δείχνει την LFI
Το Μέγαρο Ματινιόν επιχειρεί να διαχωρίσει τα κοινωνικά αιτήματα των μαθητών από τα επεισόδια βίας και υποστηρίζει ότι πίσω από την κλιμάκωση βρίσκεται οργανωμένη δράση της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί είχε ήδη κατηγορήσει στελέχη της LFI για «απερίσκεπτη πλειοδοσία», μετά τις εκκλήσεις για επέκταση των αποκλεισμών. Την Πέμπτη συγκάλεσε διυπουργική σύσκεψη κρίσης, καθώς η κινητοποίηση επεκτάθηκε στα πανεπιστήμια και τα επεισόδια πολλαπλασιάστηκαν.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εντοπίσει οργανωμένο μηχανισμό που ενθαρρύνει τις βίαιες ενέργειες και μετακινείται από σχολείο σε σχολείο. Η συγκεκριμένη εκδοχή αποτελεί αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η LFI απορρίπτει τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τη βία για να απαξιώσει ένα πραγματικό κοινωνικό κίνημα.
Ο συντονιστής της LFI Μανουέλ Μπομπάρ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «βυθίζεται στη συνωμοσιολογία», ενώ ο Ζαν-Λικ Μελανσόν υποστήριξε ότι το κόμμα του καλεί σε μη βίαιες μορφές κινητοποίησης και ότι τα αιτήματα των μαθητών αφορούν πρωτίστως τη χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης.
Μελανσόν, Λεκορνί και η μάχη για τη νεολαία
Η σύγκρουση έχει πλέον σαφή πολιτική διάσταση. Ο Μελανσόν επιδιώκει να εμφανιστεί ως πολιτικός εκπρόσωπος μιας νεότερης γενιάς που αισθάνεται ότι δεν ακούγεται, ενώ η κυβέρνηση επιχειρεί να διαχωρίσει τη διεκδίκηση από τις πράξεις βίας.
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση και την LFI. Ο επικεφαλής των Σοσιαλιστών Ολιβιέ Φορ κατηγόρησε την κυβέρνηση για ανευθυνότητα, ενώ ο υποψήφιος της παραδοσιακής Δεξιάς Μπρουνό Ρεταγιό ζήτησε ακόμη και την απαγόρευση της LFI. Έτσι, η μαθητική κινητοποίηση λειτουργεί ήδη ως καταλύτης για την ευρύτερη αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για τη γαλλική κυβέρνηση επειδή η βία στους δρόμους έχει ισχυρό πολιτικό προηγούμενο. Η σημερινή αντιπαράθεση ξυπνά μνήμες από τα «κίτρινα γιλέκα», αλλά και από προηγούμενες κινητοποιήσεις στις οποίες η συζήτηση για κοινωνικές διεκδικήσεις γρήγορα μετατοπίστηκε στην ασφάλεια και την αστυνομική καταστολή.
Τρεις έρευνες για τραυματισμούς μαθητών
Παράλληλα με τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, η αστυνομική διαχείριση των αποκλεισμών βρίσκεται υπό έλεγχο. Η αρμόδια υπηρεσία εσωτερικών υποθέσεων της γαλλικής αστυνομίας έχει ανοίξει τρεις έρευνες μετά τον τραυματισμό μαθητών κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων σε σχολεία.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε ο τραυματισμός ενός νεαρού στην Τουρ, ο οποίος μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με τραύμα στο κεφάλι που, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, παραπέμπει σε χρήση μη φονικού όπλου από αυτά που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο πλήθους. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί τραυματισμοί μαθητών, εκπαιδευτικών, διευθυντών σχολείων αλλά και αστυνομικών.
Η κυβέρνηση βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα διπλό πρόβλημα: από τη μία καλείται να απαντήσει σε πραγματικές και καταγεγραμμένες ανάγκες της δημόσιας εκπαίδευσης και από την άλλη να αποκαταστήσει την τάξη χωρίς να ενισχύσει την πολιτική πόλωση.
Το εκλογικό αποτύπωμα της κρίσης
Επτά μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, η εξέλιξη του μαθητικού κινήματος αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο το σχολείο. Αφορά το ποιος θα εκφράσει την κοινωνική δυσαρέσκεια, ποιος θα πείσει τη νεότερη γενιά και ποιος θα μπορέσει να μετατρέψει την ανασφάλεια και την οικονομική πίεση σε πολιτική πρόταση.
Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να κρατήσει τη συζήτηση στο πεδίο της δημόσιας τάξης και να απομονώσει τους πρωταγωνιστές των επεισοδίων. Η LFI θα επιμείνει στα αιτήματα των μαθητών και στην καταγγελία της αστυνομικής διαχείρισης. Η Δεξιά θα πιέσει για αυστηρότερη αντιμετώπιση της βίας.
Και στο βάθος βρίσκεται η εκλογική αναμέτρηση του 2027. Η πολιτική αντιπαράθεση στη Γαλλία έχει ήδη περάσει σε νέα φάση και η σύγκρουση γύρω από τα σχολεία προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: τη σχέση της γαλλικής νεολαίας με το πολιτικό σύστημα.
Για την ώρα, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα λύκεια θα παραμείνουν αποκλεισμένα. Είναι αν η κοινωνική διαμαρτυρία θα παραμείνει επικεντρωμένη στην Παιδεία ή αν θα εξελιχθεί σε ευρύτερο μέτωπο πολιτικής αμφισβήτησης. Η απάντηση θα επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο τα γαλλικά κόμματα θα κινηθούν προς τις κάλπες του 2027.
