Έλεγχοι στην Υγεία: Τα ευρήματα της ΕΑΔ και τα ερωτήματα για την καθυστερημένη εποπτεία
Και ξαφνικά άρχισαν ελέγχους. Και μάλιστα με εντυπωσιακά ευρήματα. Το ερώτημα, όμως, είναι το απλούστερο και ταυτόχρονα το πιο ενοχλητικό: γιατί τώρα; Γιατί όχι πριν το θέμα πάρει διαστάσεις με το θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη;
Γιατί χρειάστηκε να ανοίξει με τον πιο δραματικό τρόπο η συζήτηση για την ασφάλεια των ιατρικών πράξεων, να υπάρξει εισαγγελική έρευνα για τους προηγούμενους ελέγχους και να γίνει πολιτική σύγκρουση για την «κβαντική ιατρική» και την πλασμαφαίρεση, ώστε να κινητοποιηθεί ένας μηχανισμός που υποτίθεται ότι υπάρχει ακριβώς για να ελέγχει;
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ανακοίνωσε τώρα ότι έχει καταρτίσει πρόγραμμα ελέγχου στο σύνολο των 118 δομών και παρόχων που έχουν εντοπιστεί στο πλαίσιο της έρευνας για παράνομες διαδικτυακές αναφορές σε ιατρικές υπηρεσίες. Παράλληλα, έχουν προγραμματιστεί μικτά κλιμάκια για ακόμη 17 παρόχους, έπειτα από καταγγελίες. Η συγκυρία δεν περνά απαρατήρητη, καθώς τις τελευταίες ημέρες έχει ανοίξει ευρύτερα η συζήτηση για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς στην Υγεία.
Οι έλεγχοι και τα ερωτήματα μετά την υπόθεση Μαζωνάκη
Και τα πρώτα ευρήματα δεν είναι ακριβώς καθησυχαστικά. Σε έναν χώρο με άδεια λειτουργίας ως ιατρείο βιοπαθολόγου εντοπίστηκαν υαλουρονικά, fillers και εξωσώματα για αισθητικές πράξεις, χωρίς να προσκομιστούν παραστατικά αγοράς. Σε άλλο κέντρο βρέθηκαν μηχανήματα υδροθεραπείας εντέρου, βιοσυντονισμού και λιπόλυσης. Σε ιδιωτικό ιατρείο εντοπίστηκαν ενέσιμα σκευάσματα, χώροι βελονισμού και μηχανήματα που φέρονται να χρησιμοποιούνται για «ενεργοποίηση» και «αναγέννηση» κυττάρων.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η περίπτωση της «κβαντικής βιοανάδρασης», όπου βρέθηκαν τρία μηχανήματα και, σύμφωνα με την ΕΑΔ, η πάροχος παρουσίαζε τον χώρο ως «ιατρείο», χωρίς να έχει χορηγηθεί αναγνωρισμένος τίτλος σπουδών στην Ελλάδα. Δεν πρόκειται για μεμονωμένη εικόνα. Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα είχαν δημοσιοποιηθεί στοιχεία της ΕΑΔ για 287 πορίσματα σε ιδιωτικές μονάδες υγείας, με ευρήματα από παράνομες ιατρικές πράξεις μέχρι λειτουργία χώρων χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Τα προηγούμενα ευρήματα της ΕΑΔ στις ιδιωτικές μονάδες υγείας
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ελέγχονται τώρα. Είναι ότι δεν είναι σαφές γιατί δεν ελέγχονταν έτσι πριν
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό και διοικητικό ερώτημα. Η κυβέρνηση μπορεί ασφαλώς να επικαλείται ότι, μετά από καταγγελίες και συγκεκριμένα στοιχεία, ενεργοποιήθηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες. Η ΕΑΔ έχει άλλωστε πραγματοποιήσει ελέγχους στον χώρο της Υγείας και στο παρελθόν. Αλλά ακριβώς γι’ αυτό η σημερινή κινητοποίηση δημιουργεί ένα δεύτερο ερώτημα: πόσα από αυτά που σήμερα παρουσιάζονται ως αποκαλυπτικά ευρήματα ήταν άγνωστα στις αρχές και πόσα θα μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί προληπτικά;
Η ερώτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος επειδή η ίδια η ΕΑΔ είχε ελέγξει ήδη από το 2024 συγκεκριμένο κέντρο φυσικοπαθητικής φροντίδας που επανεμφανίζεται τώρα στα νέα ευρήματα. Τότε η έκθεση είχε διαβιβαστεί στο υπουργείο Υγείας για νομοθετική ρύθμιση, στο ΚΕΣΥ για ζητήματα αρμοδιοτήτων και στην Εισαγγελία για ποινική αξιολόγηση.
Άρα το ζήτημα δεν είναι απλώς αν «γίνονται έλεγχοι». Είναι τι γίνεται αφού γίνουν. Αν ένα πρόβλημα εντοπίζεται, παραπέμπεται, καταγράφεται και στη συνέχεια παραμένει σε μια γκρίζα ζώνη, τότε ο έλεγχος μετατρέπεται σε γραφειοκρατική καταγραφή αντί για μηχανισμό προστασίας του πολίτη.
Η υπόθεση Μαζωνάκη έφερε τον ελεγκτικό μηχανισμό στο μικροσκόπιο
Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, η εισαγγελική έρευνα δεν περιορίστηκε στις συνθήκες της τελευταίας ιατρικής διαδικασίας. Επεκτάθηκε και στους προηγούμενους ελέγχους του συγκεκριμένου ιατρείου και στην εποπτεία αντίστοιχων χώρων.
Η εισαγγελική έρευνα για τους ελέγχους στον ΙΣΑ
Και κάπου εδώ βρίσκεται η ουσία. Η πλασμαφαίρεση, η αισθητική ιατρική, οι αναγεννητικές θεραπείες, ο βιοσυντονισμός και κάθε άλλη πρακτική που διαφημίζεται στο διαδίκτυο δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο εκ των υστέρων, όταν προκύψει καταγγελία ή όταν μια υπόθεση πάρει δημοσιότητα.
Ο πολίτης δεν μπορεί να γνωρίζει ποιο μηχάνημα επιτρέπεται να υπάρχει σε ένα ιατρείο, ποιος μπορεί να χορηγήσει ένα ενέσιμο σκεύασμα, ποια πράξη απαιτεί συγκεκριμένη υποδομή ή ποιος τίτλος σπουδών είναι αναγνωρισμένος. Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της εποπτείας: να μη χρειάζεται ο πολίτης να γίνει ελεγκτής για να προστατευθεί.
Και υπάρχει ένα ακόμη άβολο ερώτημα
Η συζήτηση έχει πλέον φτάσει μέχρι και στην πολιτική αντιπαράθεση. Ο Παύλος Πολάκης έχει καταγγείλει τον Άδωνι Γεωργιάδη για δημόσια προβολή συγκεκριμένης ιδιωτικής δομής, ενώ ο υπουργός έχει διαψεύσει τις αιτιάσεις και έχει απειλήσει με μηνύσεις. Η αντιπαράθεση αυτή είναι πολιτική και δεν υποκαθιστά τις θεσμικές έρευνες.
Όμως ακριβώς εδώ βρίσκεται η παγίδα: το θέμα δεν πρέπει να γίνει άλλη μία κομματική αρένα. Γιατί τότε θα χαθεί το πραγματικό ερώτημα πίσω από τις καταγγελίες και τις απαντήσεις.
Ποιος ελέγχει; Κάθε πότε; Με ποια κριτήρια; Τι γίνεται όταν εντοπίζεται παράβαση; Ποιος παρακολουθεί αν εφαρμόστηκε η σύσταση μιας προηγούμενης έκθεσης; Και, κυρίως, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν ένας χώρος λειτουργεί για χρόνια μέσα σε μια περιοχή αμφισβητούμενης νομιμότητας;
Η ίδια η συζήτηση για το ΣΕΥΥΠ είναι χαρακτηριστική. Το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας καταργήθηκε το 2019 και οι επιθεωρητές εντάχθηκαν στην ΕΑΔ. Έκτοτε επανέρχεται το ερώτημα αν ένας ενιαίος ελεγκτικός μηχανισμός διαθέτει την εξειδίκευση και το προσωπικό που απαιτεί ο σύνθετος χώρος της Υγείας.
Το ζήτημα της ΕΑΔ και του πρώην ΣΕΥΥΠ
Οι έλεγχοι είναι ευπρόσδεκτοι. Η καθυστερημένη αφύπνιση όχι
Το κράτος δεν κρίνεται από το πόσες κάμερες εμφανίζονται μπροστά από έναν έλεγχο μετά τον θόρυβο. Κρίνεται από το αν μπορεί να εντοπίζει εγκαίρως μια επικίνδυνη ή παράνομη πρακτική, πριν αυτή γίνει πρωτοσέλιδο, πριν υπάρξει καταγγελία, πριν χρειαστεί εισαγγελική παρέμβαση.
Γι’ αυτό τα 118 σημεία ελέγχου δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως επικοινωνιακό επίτευγμα. Είναι η αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης δουλειάς.
Γιατί αν χρειάστηκε να φτάσουμε εδώ για να ανακαλύψουμε τι συμβαίνει πίσω από τις διαφημίσεις των «θαυματουργών» θεραπειών, των fillers, των βιοσυντονισμών, των αναγεννητικών πρακτικών και των κάθε λογής υποσχέσεων υγείας, τότε το ερώτημα δεν είναι μόνο τι βρήκαν οι ελεγκτές.
Είναι και πού ήταν οι ελεγκτές πριν τους χρειαστούμε.