Υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν βρεθεί στο στόχαστρο στοχευμένων κυβερνοεπιθέσεων μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, με την ευρωπαϊκή υπηρεσία κυβερνοάμυνας να αναγνωρίζει πλέον επισήμως ότι πρόκειται για επιθέσεις που συνδέονται με κρατικά υποστηριζόμενες ομάδες.
Η αποκάλυψη έρχεται να επιβεβαιώσει τις ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί τους προηγούμενους μήνες για τη χρήση των Signal και WhatsApp ως οδών πρόσβασης σε ευαίσθητες επικοινωνίες.
Στο στόχαστρο οι άνθρωποι, όχι τα συστήματα
Η νέα αναφορά περιλαμβάνεται σε εσωτερική παρουσίαση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας κυβερνοάμυνας, η οποία παρουσιάστηκε τον Ιούλιο σε αξιωματούχους των κυβερνήσεων των κρατών-μελών. Στην παρουσίαση, η «κατάληψη λογαριασμών υψηλόβαθμων αξιωματούχων» καταγράφεται μεταξύ των σημαντικότερων απειλών που αντιμετωπίζει η ΕΕ το 2026.
Πρόκειται για την πρώτη επίσημη αναγνώριση από ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο ότι αξιωματούχοι της ΕΕ αποτέλεσαν στόχο κυβερνοεπιθέσεων μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων. Παράλληλα, είναι η πρώτη φορά που ευρωπαϊκή αρχή συνδέει επισήμως τέτοιου είδους επιθέσεις με ξένη κυβέρνηση.
Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε είναι το λεγόμενο state-sponsored spearphishing. Δεν πρόκειται για μαζικά μηνύματα που στέλνονται τυχαία σε χιλιάδες χρήστες. Οι επιτιθέμενοι επιλέγουν συγκεκριμένα πρόσωπα και προσαρμόζουν τα μηνύματα πάνω στα χαρακτηριστικά, τη δουλειά και τις επαφές τους.
Η παγίδα ήταν σχεδιασμένη για κάθε στόχο ξεχωριστά
Το κρίσιμο στοιχείο στις επιθέσεις ήταν η κοινωνική μηχανική. Οι χάκερ δεν βασίζονταν μόνο σε τεχνικές ευπάθειες, αλλά προσπαθούσαν πρώτα να πείσουν τον ίδιο τον χρήστη να τους παραδώσει την πρόσβαση.
Σε προηγούμενες επιθέσεις που είχαν εντοπιστεί από ευρωπαϊκές υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας, οι δράστες εμφανίζονταν ακόμη και ως ψεύτικη υπηρεσία υποστήριξης του Signal. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρούσαν να πείσουν τους χρήστες να μοιραστούν κωδικούς ή άλλες πληροφορίες ασφαλείας.
Μόλις αποκτούσαν τον λογαριασμό, μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε εισερχόμενα μηνύματα, συνομιλίες και ομαδικές συζητήσεις. Για έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο, η πρόσβαση αυτή μπορεί να είναι πολύ πιο σημαντική από την απλή υποκλοπή μιας προσωπικής συνομιλίας.
Μπορεί να αποκαλύψει ποιοι συνομιλούν μεταξύ τους, ποια θέματα συζητούν, ποια έγγραφα ανταλλάσσονται και, κυρίως, ποια πρόσωπα συμμετέχουν σε ευαίσθητες διαβουλεύσεις πριν αυτές γίνουν δημοσίως γνωστές.
Οι προειδοποιήσεις είχαν ήδη χτυπήσει
Η αποκάλυψη δεν έρχεται από το πουθενά. Τον Μάρτιο, τουλάχιστον πέντε εθνικές υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας και πληροφοριών είχαν προειδοποιήσει δημοσίως για εκστρατείες επιθέσεων μέσω Signal και WhatsApp.
Οι ολλανδικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν αποδώσει συγκεκριμένες επιθέσεις στη Ρωσία, ενώ η γερμανική πλευρά είχε προειδοποιήσει ότι στόχοι ήταν υψηλόβαθμα πρόσωπα από τον χώρο της πολιτικής, του στρατού και της διπλωματίας, αλλά και ερευνητικοί δημοσιογράφοι.
Την ίδια περίοδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ζητήσει από ορισμένους από τους ανώτερους αξιωματούχους της να εγκαταλείψουν ομάδα στο Signal, λόγω φόβων για πιθανή παραβίαση της ασφάλειάς της.
Οι προειδοποιήσεις είχαν οδηγήσει αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και υπηρεσίες να επανεξετάσουν τη χρήση εμπορικών εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων για επίσημες επικοινωνίες.
Το πρόβλημα της ΕΕ είναι μεγαλύτερο από το Signal
Η εσωτερική παρουσίαση δείχνει, ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μία εφαρμογή. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιμετώπισαν οκτώ «σημαντικά περιστατικά» κυβερνοασφάλειας από την αρχή του έτους.
Ένα από τα βασικά προβλήματα που επισημαίνεται είναι η έλλειψη ενιαίας τεχνικής υποδομής μεταξύ των θεσμών της ΕΕ. Τα διαφορετικά όργανα χρησιμοποιούν διαφορετικές λύσεις κυβερνοασφάλειας, ενώ δεν υπάρχει ακόμη κοινό σύστημα για την ανταλλαγή ευαίσθητων και διαβαθμισμένων εγγράφων.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προστατεύσει κοινές πληροφορίες, ενώ τα ίδια τα θεσμικά της όργανα δεν λειτουργούν πάντοτε πάνω σε κοινά τεχνικά πρότυπα.
Η επικοινωνία γίνεται πλέον μέρος της μάχης
Η νέα διάσταση των κυβερνοεπιθέσεων είναι ότι δεν χρειάζεται απαραίτητα να παραβιαστεί ένας κεντρικός server μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας. Αρκεί να παραβιαστεί ο λογαριασμός ενός προσώπου που έχει πρόσβαση στις σωστές συνομιλίες.
Αυτό μεταφέρει το κέντρο βάρους της κυβερνοασφάλειας από τα συστήματα στους ανθρώπους. Ένας υπουργός, ένας διπλωμάτης ή ένας ανώτερος υπάλληλος μπορεί να αποτελέσει την πιο εύκολη είσοδο σε ένα πολύ μεγαλύτερο δίκτυο πληροφοριών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θέλησε να δώσει λεπτομέρειες για τα εσωτερικά μέτρα ασφαλείας της. Ούτε το Signal ούτε το WhatsApp είχαν απαντήσει άμεσα στα σχετικά ερωτήματα.
Το μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: στην Ευρώπη του 2026, η ασφάλεια μιας κρίσιμης κυβερνητικής επικοινωνίας δεν κρίνεται μόνο από το πόσο καλά προστατεύεται ένα δίκτυο. Κρίνεται και από το αν ο άνθρωπος που βρίσκεται στην άλλη άκρη της συνομιλίας μπορεί να ξεχωρίσει ένα πραγματικό μήνυμα από μια παγίδα που έχει σχεδιαστεί ειδικά για εκείνον.
