Ο Ματιέ Πιγκάς απέναντι σε Μπαρντελά και Ατάλ για τη διαγραφή μέρους του χρέους
Η συζήτηση για το δυσθεώρητο δημόσιο χρέος της Γαλλίας, που ξεπερνά τα 3,5 τρισ. ευρώ και προσεγγίζει το 118% του ΑΕΠ, αποκτά πλέον και μια απρόσμενη πρωταγωνίστρια πλευρά: έναν κορυφαίο τραπεζίτη με βαθιά γνώση των αγορών, ο οποίος υποστηρίζει δημόσια ότι ένα μέρος του χρέους μπορεί να διαγραφεί.
Ο Ματιέ Πιγκάς, πρώην επικεφαλής της Lazard France, τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της άποψης της γαλλικής Αριστεράς, προκαλώντας την έντονη αντίδραση τόσο της Ακροδεξιάς όσο και της Κεντροδεξιάς.
«Αυτό που λέει η Αριστερά είναι οικονομικά εφικτό»
Μιλώντας σε εκδήλωση της Ανυπότακτης Γαλλίας (LFI), ο Πιγκάς υποστήριξε ότι η πρόταση για ακύρωση μέρους του γαλλικού δημόσιου χρέους δεν αποτελεί οικονομική φαντασίωση. Αναφερόμενος ειδικά στα ομόλογα που βρίσκονται στα χαρτοφυλάκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωσυστήματος, υποστήριξε ότι περίπου το 20% του γαλλικού χρέους βρίσκεται υπό τον έλεγχό τους και θα μπορούσε να ακυρωθεί.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια κίνηση δεν θα είχε κατ’ ανάγκην αρνητικές δημοσιονομικές συνέπειες και θα δημιουργούσε μεγαλύτερο χώρο για τη γαλλική οικονομική πολιτική.
Ο Πιγκάς, ωστόσο, αναγνώρισε ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη πρόταση, η οποία δύσκολα θα συγκέντρωνε συναίνεση μεταξύ των οικονομολόγων. Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι η άποψη αυτή δεν διατυπώνεται από έναν πολιτικό ακτιβιστή, αλλά από έναν άνθρωπο που έχει περάσει δεκαετίες στις διεθνείς αγορές και στη διαχείριση δημοσίου χρέους.
Από τη Lazard στην ελληνική κρίση χρέους
Ο 58χρονος Πιγκάς δεν είναι άγνωστος στο ευρωπαϊκό οικονομικό κατεστημένο. Υπήρξε επικεφαλής της Lazard France και είχε την ευθύνη του παγκόσμιου κλάδου συμβουλευτικών υπηρεσιών της Lazard για εξαγορές, συγχωνεύσεις και δημόσιο χρέος.
Η Lazard είχε κομβικό ρόλο και στην ελληνική κρίση χρέους. Συμμετείχε ως σύμβουλος στην προετοιμασία και την υλοποίηση του PSI το 2012, ενώ μετά την πολιτική αλλαγή του 2015 ανέλαβε εκ νέου συμβουλευτικό ρόλο για την ελληνική κυβέρνηση σε ζητήματα δημοσίου χρέους.
Η σημερινή παρέμβαση του Πιγκάς αποκτά επομένως ιδιαίτερο βάρος: ένας τραπεζίτης που έχει βρεθεί στην καρδιά μεγάλων ευρωπαϊκών κρίσεων χρέους αμφισβητεί την άποψη ότι η μόνη απάντηση στη γαλλική δημοσιονομική πίεση είναι η περικοπή δαπανών και η αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή.
Μπαρντελά: «Δεν υπάρχουν μαγικά λεφτά»
Η αντίδραση του Ζορντάν Μπαρντελά ήταν άμεση. Ο επικεφαλής της Εθνικής Συσπείρωσης απέρριψε την επιχειρηματολογία του Πιγκάς και υποστήριξε ότι η ακύρωση χρέους που βρίσκεται στην κατοχή της κεντρικής τράπεζας δεν θα προσέφερε ουσιαστικό δημοσιονομικό όφελος.
Το επιχείρημά του βασίζεται στη λειτουργία της Banque de France: το κράτος λαμβάνει τελικά πίσω, μέσω μερισμάτων, μέρος των εσόδων που συνδέονται με την κατοχή κρατικών τίτλων από την κεντρική τράπεζα. Επομένως, σύμφωνα με τον Μπαρντελά, η ακύρωση αυτών των τίτλων δεν θα μείωνε αυτομάτως το πραγματικό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Ο Γάλλος ακροδεξιός πολιτικός προειδοποίησε παράλληλα ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πλήξει την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Το μήνυμα ήταν πολιτικά απλό: «δεν υπάρχουν μαγικά λεφτά».
Ο Πιγκάς απαντά: «Οικονομικά των άσχετων»
Ο Πιγκάς δεν άφησε αναπάντητη την επίθεση. Με ειρωνικό τρόπο σχολίασε ότι ο Μπαρντελά «ανακαλύπτει την Τράπεζα της Γαλλίας, αλλά όχι ακόμη τον ισολογισμό της», απορρίπτοντας την οικονομική λογική της τοποθέτησής του.
Ο τραπεζίτης υποστηρίζει ότι σχεδόν 700 δισ. ευρώ γαλλικού δημόσιου χρέους βρίσκονται στα χέρια του Ευρωσυστήματος και ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει κάποιο «λεφτόδεντρο», αλλά ποιος αποφασίζει για τη διαχείριση του χρέους και με ποιους κανόνες.
Η αντιπαράθεση ξεφεύγει έτσι από την παραδοσιακή διαμάχη Αριστεράς και Δεξιάς και μεταφέρεται στο πεδίο της ίδιας της νομισματικής αρχιτεκτονικής της ευρωζώνης.
Ατάλ: «Θα ήταν καταστροφικό»
Στην ίδια γραμμή με τον Μπαρντελά βρίσκεται και ο Γκαμπριέλ Ατάλ, πρώην πρωθυπουργός και ηγέτης της Αναγέννησης του Εμανουέλ Μακρόν.
Ο Ατάλ έχει χαρακτηρίσει την πρόταση του Ζαν-Λικ Μελανσόν για ακύρωση μέρους του χρέους εξαιρετικά επικίνδυνη. Κατά την άποψή του, μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή κρίση εμπιστοσύνης, να αυξήσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να επιβαρύνει την πρόσβαση της Γαλλίας στις αγορές.
Το επιχείρημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος δανεισμού της Γαλλίας έχει αυξηθεί αισθητά και η χώρα καλείται να πείσει τις αγορές ότι μπορεί να σταθεροποιήσει τα δημόσια οικονομικά της.
Η Λεπέν βλέπει «κόπρο του Αυγεία»
Η Μαρίν Λεπέν έχει ήδη αναδείξει το κόστος εξυπηρέτησης του γαλλικού χρέους σε βασικό πολιτικό ζήτημα. Με τις αποδόσεις των γαλλικών δεκαετών ομολόγων να κινούνται γύρω από το 4,10%, η ηγέτιδα της γαλλικής Ακροδεξιάς υποστηρίζει ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κατάσταση που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται με ημίμετρα.
Η ίδια έχει δεσμευθεί ότι, εφόσον ηγηθεί της χώρας, θα επιχειρήσει να «καθαρίσει την κόπρο του Αυγεία» των δημόσιων οικονομικών.
Ωστόσο, η προσέγγιση της Λεπέν και του Μπαρντελά δεν ταυτίζεται με εκείνη της Αριστεράς. Η Εθνική Συσπείρωση αμφισβητεί τη δυνατότητα διαγραφής χρέους μέσω της ΕΚΤ και εστιάζει περισσότερο στην ανάγκη ελέγχου των δημοσίων δαπανών και στην προστασία της γαλλικής οικονομίας από την πίεση των αγορών.
Μελανσόν: «Να μπουν τα χρέη στην κατάψυξη»
Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, από την πλευρά του, επιμένει στη δική του πρόταση. Υποστηρίζει ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να «παγώσει» κρατικά χρέη, ξεκινώντας από εκείνα που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
Ο ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας επικαλείται προηγούμενες παρεμβάσεις της ΕΚΤ και συγκρίνει τη γαλλική συζήτηση με τις κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για τη διαχείριση του δημόσιου χρέους.
Το κρίσιμο σημείο, όμως, είναι ότι η πρόταση δεν αφορά απλώς μια τεχνική λογιστική πράξη. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ εθνικών κυβερνήσεων και ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής: ποιος έχει την τελική εξουσία πάνω στο κρατικό χρέος και ποια όρια υπάρχουν στην παρέμβαση της ΕΚΤ.
Η μεγάλη γαλλική συζήτηση μόλις άρχισε
Η παρέμβαση του Πιγκάς έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή προσδίδει στην πρόταση της Αριστεράς κάτι που μέχρι σήμερα της έλειπε: έναν συνομιλητή με προέλευση από το ίδιο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η θέση του αποτελεί οικονομικό consensus. Κάθε άλλο. Η ακύρωση κρατικού χρέους που βρίσκεται στους ισολογισμούς του Ευρωσυστήματος προσκρούει σε σοβαρά νομικά, θεσμικά και οικονομικά ερωτήματα, ενώ οι επιπτώσεις στις αγορές και στην αξιοπιστία της γαλλικής δημοσιονομικής πολιτικής αποτελούν αντικείμενο έντονης διαμάχης.
Το πολιτικό ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι πλέον δεδομένο. Σε μια Γαλλία που πλησιάζει σε κρίσιμο εκλογικό κύκλο με ένα χρέος άνω των 3,5 τρισ. ευρώ, η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στο πόσα πρέπει να περικοπούν από τις δημόσιες δαπάνες. Εξελίσσεται σε αντιπαράθεση για το ίδιο το μοντέλο διαχείρισης του χρέους.
Και το γεγονός ότι ένας πρώην κορυφαίος τραπεζίτης της Lazard παίρνει θέση υπέρ μιας πρότασης που μέχρι πρότινος θεωρούνταν κατεξοχήν υπόθεση της ριζοσπαστικής Αριστεράς δείχνει ότι η γαλλική συζήτηση για το χρέος έχει μπει σε μια νέα, πολύ πιο πολιτική και απρόβλεπτη φάση.
