Νέα διάσταση στο σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων αποκαλύπτει το Politico.
Ανάλυση επίσημων στοιχείων καταγράφει μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στον αριθμό των ζώων για τα οποία καταβλήθηκαν ευρωπαϊκές επιδοτήσεις και στον πραγματικό αριθμό του ζωικού κεφαλαίου που εμφανίζεται στις επίσημες στατιστικές. Οι διαφορές αφορούν όχι μόνο τα βοοειδή, αλλά και τα αιγοπρόβατα, αναδεικνύοντας ένα σύστημα καταγραφής με σοβαρά κενά και ελέγχους που, όπως καταγγέλλεται, δεν επαρκούν.
Οι 260.000 αγελάδες και το μαθηματικό πρόβλημα
Σύμφωνα με την έρευνα της Νεκταρίας Σταμούλη στο Politico, το 2024 οι ελληνικές αρχές κατέβαλαν επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για περίπου 260.000 γαλακτοπαραγωγές αγελάδες.
Το στοιχείο αυτό, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα δεδομένα της κτηνοτροφικής παραγωγής, δημιουργεί ένα σοβαρό ερώτημα: πού βρίσκονται τα ζώα που θα έπρεπε να εμφανίζονται στα επίσημα στοιχεία;
Μια γαλακτοπαραγωγός αγελάδα γεννά κατά κανόνα περίπου ένα μοσχάρι τον χρόνο. Επομένως, οι 260.000 αγελάδες για τις οποίες καταβλήθηκαν επιδοτήσεις θα έπρεπε να προσθέσουν περίπου αντίστοιχο αριθμό νέων ζώων στο εθνικό κοπάδι.
Την ίδια χρονιά, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης που επικαλείται το Politico, περίπου 70.000 βοοειδή οδηγήθηκαν σε σφαγή για παραγωγή κρέατος και επίσης συνδέονταν με επιδοτήσεις.
Από την άλλη πλευρά, οι απομακρύνσεις ζώων λόγω ηλικίας, ασθενειών ή μειωμένης παραγωγικότητας υπολογίζονται, σύμφωνα με τρεις Έλληνες κτηνοτρόφους που μίλησαν στο Politico, περίπου στο 20% του κοπαδιού ετησίως.
Με δεδομένο ότι η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραφε περίπου 600.000 βοοειδή στην Ελλάδα το 2024, η απώλεια αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 120.000 ζώα.
Με αυτούς τους αριθμούς, το εθνικό κοπάδι θα έπρεπε θεωρητικά να έχει αυξηθεί κατά περίπου 70.000 ζώα.
Αντί για αύξηση, συνεχή συρρίκνωση
Η εικόνα που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ είναι ακριβώς αντίθετη.
Ο αριθμός των βοοειδών στην Ελλάδα μειώθηκε από περίπου 640.000 το 2023 σε 600.000 το 2024 και σε περίπου 520.000 το 2025, σύμφωνα με τα νεότερα διαθέσιμα στοιχεία.
Η αντίφαση ανάμεσα στις επιδοτήσεις και στην επίσημη καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου αποτελεί τον πυρήνα της νέας αποκάλυψης.
Μάλιστα, ο πρόεδρος του Συλλόγου Κτηνοτρόφων Καβάλας, Νίκος Δημόπουλος, εκτιμά ότι η πραγματική απόκλιση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Όπως επισημαίνει, ορισμένα από τα ζώα που οδηγήθηκαν σε σφαγή ενδέχεται να ήταν εισαγόμενα και όχι ζώα του ελληνικού κοπαδιού.
«Δεν υπάρχει εποπτεία και δεν μπορούμε να έχουμε έναν ακριβή αριθμό, επειδή δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα», δηλώνει στο Politico, σημειώνοντας ότι οι έλεγχοι πραγματοποιούνται κυρίως δειγματοληπτικά ή μετά από καταγγελίες.
Το χάσμα των 7 εκατομμυρίων αιγοπροβάτων
Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και στα αιγοπρόβατα.
Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε για το 2025 περίπου 8,8 εκατομμύρια ζώα. Την ίδια στιγμή, στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής της χώρας εμφανίζονταν καταγεγραμμένα περίπου 15,7 εκατομμύρια αιγοπρόβατα.
Η διαφορά των σχεδόν 7 εκατομμυρίων ζώων αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει το σύστημα καταγραφής της ελληνικής κτηνοτροφίας.
Δύο στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, που μίλησαν στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας, υποστήριξαν ότι το υπουργείο δεν είναι υπεύθυνο για την τήρηση των μητρώων ζωικού κεφαλαίου και βασίζεται στα στοιχεία που παρέχουν οι δήμοι.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η χώρα δεν διαθέτει, σύμφωνα με ειδικούς, ένα ενιαίο, ασφαλές και αξιόπιστο μητρώο πάνω στο οποίο θα μπορούσε να στηριχθεί η καταβολή των κοινοτικών επιδοτήσεων.
«Αν δεν γίνει μια πανεθνική απογραφή του ζωικού κεφαλαίου, ώστε να δούμε τι πραγματικά έχουμε, δεν θα αποκτήσουμε ποτέ καθαρή εικόνα», σημειώνει ο Νίκος Δημόπουλος.
Καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η υπόθεση έχει ήδη λάβει και ευρωπαϊκή διάσταση.
Σύμφωνα με το Politico, καταγγελίες για τις αποκλίσεις ανάμεσα στις επιδοτήσεις και στον καταγεγραμμένο αριθμό των ζώων έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Καταγγελίες έχουν καταθέσει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η νεοσύστατη παράταξη ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, η Αγροτική Ένωση Καστοριάς και άλλοι φορείς.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν επιβεβαίωσε αν εξετάζει τη συγκεκριμένη υπόθεση. Ωστόσο, ήδη διερευνά δεκάδες περιπτώσεις παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων στην Ελλάδα, που αφορούν βοσκοτόπια τα οποία δεν ανήκαν ή δεν είχαν μισθωθεί από τους δικαιούχους, αλλά και αγροτικές δραστηριότητες που, σύμφωνα με τις κατηγορίες, δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ.
Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε την παραπομπή 22 κατηγορουμένων, μεταξύ των οποίων τέσσερις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της ευρύτερης έρευνας για απάτες με αγροτικές επιδοτήσεις. Οι ίδιοι αρνούνται οποιαδήποτε παράνομη πράξη.
Οι καταγγελίες για αλλοίωση των στοιχείων
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το στοιχείο που αφορά πιθανή αλλοίωση των στοιχείων του ζωικού κεφαλαίου.
Σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που είχε διαβιβαστεί στη Βουλή στο πλαίσιο αιτήματος άρσης ασυλίας βουλευτών, κτηνίατροι και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ φέρονται να είχαν ρόλο στη διόγκωση του αριθμού των ζώων.
Σε μία από τις υποθέσεις που περιγράφονται στη δικογραφία και την οποία επικαλείται το Politico, βουλευτής φέρεται να πίεσε ανώτερο στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ για την καταβολή επιδότησης σε κτηνοτρόφο που, σύμφωνα με την έρευνα, είχε δηλώσει περισσότερες αγελάδες από όσες πραγματικά διέθετε.
Κατά τη δικογραφία, είχε προηγηθεί παρέμβαση κτηνιάτρου στο επίσημο κτηνιατρικό σύστημα, με αποτέλεσμα να αυξηθεί ο αριθμός των καταγεγραμμένων ζώων και, κατά συνέπεια, η επιδότηση που μπορούσε να λάβει ο παραγωγός.
Η συγκεκριμένη υπόθεση αναμένεται να εκδικαστεί στις 2 Οκτωβρίου.
Νέα μέτρα, αλλά το πρόβλημα παραμένει
Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει σειρά παρεμβάσεων μετά το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων και τη διάλυση του ΟΠΕΚΕΠΕ ως ανεξάρτητου μηχανισμού πληρωμών.
Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνεται η ηλεκτρονική ταυτοποίηση αιγοπροβάτων μέσω ειδικών ενδοστομαχικών καψουλών, των λεγόμενων boluses. Το σύστημα αναμένεται να εφαρμοστεί πιλοτικά φέτος σε εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 900 ζώα, καλύπτοντας περίπου 700.000 αιγοπρόβατα, πριν επεκταθεί σταδιακά.
Παράλληλα, η Ελλάδα έχει υποβάλει από τον Μάρτιο σχέδιο δράσης προς τις ευρωπαϊκές αρχές για την αποτροπή της παράνομης καταβολής αγροτικών επιδοτήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει πρόοδος, αλλά το μήνυμα από τις Βρυξέλλες παραμένει σαφές: η δουλειά δεν έχει τελειώσει.
Η έρευνα του Politico, που υπογράφει η Νεκταρία Σταμούλη, προσθέτει έτσι ένα νέο, ιδιαίτερα κρίσιμο κεφάλαιο στο σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων. Γιατί το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος δήλωνε εκτάσεις ή βοσκοτόπια που δεν δικαιούνταν, αλλά και ένα ακόμη πιο θεμελιώδες ερώτημα: πόσα ζώα υπάρχουν πραγματικά στην Ελλάδα και πώς είναι δυνατόν να καταβάλλονται κοινοτικά κονδύλια όταν το ίδιο το κράτος δεν διαθέτει μια αξιόπιστη απάντηση.
