Με αποθέματα φυσικού αερίου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 13 ετών για την εποχή, η Ευρώπη οδεύει προς τον χειμώνα αντιμέτωπη με αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές της ενέργειας. Οι αποθήκες της ΕΕ είναι μόλις κατά 63% γεμάτες στα τέλη Αυγούστου, αρκετά κάτω από τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ένα ψυχρό ξεκίνημα του χειμώνα ή περίοδοι χαμηλής παραγωγής από αιολικά πάρκα θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν νέα άνοδο των τιμών.
Οι αποθήκες αδειάζουν και ο χρόνος πιέζει
Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο 63% της συνολικής χωρητικότητας, έναντι περίπου 80% που ήταν ο μέσος όρος για τα τέλη Αυγούστου τα προηγούμενα χρόνια.
Με τους ρυθμούς αναπλήρωσης να παραμένουν χαμηλοί, η Ευρώπη αναμένεται να μπει στην περίοδο θέρμανσης με αποθέματα περίπου 20% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Εφόσον η εικόνα δεν αλλάξει σημαντικά, πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο αποθήκευσης για την εποχή από το 2013.
Ο αναλυτής φυσικού αερίου Γκρεγκ Μόλναρ εκτιμά ότι τα χαμηλά αποθέματα αυξάνουν εκ των πραγμάτων τον κίνδυνο έντονων διακυμάνσεων στις τιμές κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ο κίνδυνος γίνεται ακόμη μεγαλύτερος σε περίπτωση παρατεταμένων ψυχρών περιόδων ή χαμηλής έντασης των ανέμων, που θα μπορούσαν να αυξήσουν την ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες φυσικού αερίου.
Από την ενεργειακή κρίση στον «χειμερινό πανικό»
Η αγορά φυσικού αερίου παρέμεινε σχετικά ήρεμη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς οι traders πόνταραν στην επαναλειτουργία της οδού μεταφοράς μέσω του Κόλπου και στην αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων.
Η προσδοκία αυτή, ωστόσο, υποχωρεί.
Η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή του Κόλπου, δημιουργώντας νέα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά LNG.
«Κανείς δεν περιμένει να ανοίξει ξανά σύντομα» η κρίσιμη θαλάσσια οδός, σύμφωνα με τον Μπιάρνε Σίλντροπ, επικεφαλής αναλυτή εμπορευμάτων της SEB. Όπως εκτιμά, η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου έχει περάσει την τελευταία εβδομάδα σε μια κατάσταση που περιγράφεται χαρακτηριστικά ως «χειμερινός πανικός».
Πάνω από 68 ευρώ η μεγαβατώρα
Η ανησυχία έχει ήδη αποτυπωθεί στις τιμές. Η τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει ανέβει σε υψηλό τριών ετών, ξεπερνώντας πρόσφατα τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Πρόκειται για τιμή υπερδιπλάσια σε σχέση με την αρχή του έτους.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη θα πρέπει να ανταγωνιστεί την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η ζήτηση αυξάνεται λόγω της πτώσης της θερμοκρασίας.
Αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι, χωρίς την επιστροφή των εξαγωγών φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς θα μπορούσε να χρειαστεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, προκειμένου να προσελκύσει επαρκείς ποσότητες LNG για την κάλυψη της χειμερινής ζήτησης.
Η Γερμανία στο 50%, Ιταλία και Πολωνία πάνω από 80%
Η κατάσταση δεν είναι ίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Ιταλία και η Πολωνία έχουν καταφέρει να αυξήσουν τα αποθέματά τους σε επίπεδα άνω του 80%, προσφέροντας ένα σημαντικότερο περιθώριο ασφαλείας για τους επόμενους μήνες.
Αντίθετα, στη Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα φυσικού αερίου στην Ευρώπη, οι εγκαταστάσεις είναι γεμάτες περίπου κατά το ήμισυ.
Ακόμη πιο πιεσμένη εμφανίζεται η εικόνα στη δυτική Ευρώπη. Οι αποθήκες του Βελγίου βρίσκονται περίπου στο 51%, ενώ εκείνες της Ολλανδίας μόλις στο 45%. Οι δύο χώρες έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς συνδέονται απευθείας με αυτήν μέσω αγωγών.
Η Βρετανία ο πιο ευάλωτος κρίκος
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο είναι ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, αλλά διαθέτει από τις μικρότερες δυνατότητες αποθήκευσης.
Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές μέσω αγωγών από την Ευρώπη ή από φορτία LNG που φτάνουν με πλοία από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.
Ο Κρις Ο’Σι, διευθύνων σύμβουλος της Centrica, ιδιοκτήτριας της British Gas, προειδοποίησε ότι η Βρετανία έχει «σχεδόν καθόλου φυσικό αέριο σε αποθήκευση» για τον επερχόμενο χειμώνα.
Η εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, καθώς μειώνεται η παραγωγή από τα κοιτάσματα της Βόρειας Θάλασσας. Παράλληλα, η παραγωγή της Νορβηγίας αναμένεται να αρχίσει να υποχωρεί από το 2030.
Η Ευρώπη δεν κινδυνεύει άμεσα να ξεμείνει από αέριο
Παρά τη δραματική εικόνα των αποθεμάτων, οι αναλυτές δεν προβλέπουν ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει αυτόν τον χειμώνα φυσική έλλειψη φυσικού αερίου.
Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: στην τιμή που θα πρέπει να πληρώσει για να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες.
Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας, περιορισμένες εισαγωγές LNG, χαμηλή παραγωγή από αιολικά πάρκα ή νέα προβλήματα στις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα και να προκαλέσουν έντονη άνοδο των τιμών.
Η Ευρώπη, επομένως, μπαίνει στη νέα περίοδο θέρμανσης χωρίς το «μαξιλάρι» που θα ήθελε. Και όσο οι αποθήκες παραμένουν χαμηλά, τόσο αυξάνεται η ευαισθησία της αγοράς σε κάθε νέα γεωπολιτική ή καιρική ανατροπή.
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, το ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσο ακριβά θα πρέπει να αγοραστεί αλλά και το αν θα υπάρχει φυσικό αέριο.
