Την εικόνα μιας ελληνικής οικονομίας που έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της κρίσης, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες, παρουσίασε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας. Μιλώντας στην Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, με την ενέργεια, τον πληθωρισμό, τις γεωπολιτικές εντάσεις και την τεχνολογική μετάβαση να καθορίζουν τις οικονομικές εξελίξεις.
Νέα περίοδος αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία
Σύμφωνα με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2026 σηματοδοτεί την είσοδο της παγκόσμιας οικονομίας σε μια νέα φάση αυξημένων κινδύνων. Οι διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα, ενώ οι νέες γεωπολιτικές αναταράξεις επιβαρύνουν τις προοπτικές ανάπτυξης.
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και η διατάραξη των διεθνών ενεργειακών ροών μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ προκάλεσαν νέα άνοδο στις τιμές της ενέργειας, δημιουργώντας πιέσεις τόσο στην οικονομική δραστηριότητα όσο και στον πληθωρισμό.
Παράλληλα, η διατήρηση υψηλών αμερικανικών δασμών, η αύξηση των μη δασμολογικών εμποδίων και η αναδιάρθρωση των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού περιορίζουν τη δυναμική του διεθνούς εμπορίου και αυξάνουν την αβεβαιότητα για επιχειρήσεις και επενδυτές.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες ευκαιρίες, αλλά και πιέσεις στην αγορά εργασίας, καθώς μεταβάλλει τα πρότυπα παραγωγής και τις απαιτούμενες δεξιότητες.
Ευρωζώνη: Χαμηλή ανάπτυξη και επίμονες πληθωριστικές πιέσεις
Η οικονομία της Ευρωζώνης αναμένεται να κινηθεί σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, καθώς η ενεργειακή αβεβαιότητα επηρεάζει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται, αλλά παραμένει πάνω από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για ταχύτερη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Η Ευρώπη καλείται ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει ένα σύνθετο περιβάλλον: υψηλότερο κόστος ενέργειας, ενίσχυση του διεθνούς ανταγωνισμού, ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα και επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης.
Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να υπεραποδίδει
Παρά τις διεθνείς πιέσεις, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Οι επενδύσεις αποτελούν τον βασικό μοχλό ανάπτυξης, ενώ τα δημόσια οικονομικά διατηρούν ισχυρή εικόνα, με υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού ανακόπηκε στο πρώτο εξάμηνο του 2026 λόγω της ενεργειακής κρίσης και της ανόδου των διεθνών τιμών.
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους εκτιμάται ότι θα μεταφερθεί σταδιακά στις τιμές υπηρεσιών και βιομηχανικών προϊόντων, ενώ οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα λόγω των αυξημένων δαπανών παραγωγής και μεταφοράς.
Ο γενικός πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,8% το 2026, από 2,9% το 2025, πριν υποχωρήσει σταδιακά στο 2,6% το 2027 και στο 2,3% το 2028.
Ισχυρότερες οι ελληνικές τράπεζες μετά την κρίση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιάννης Στουρνάρας στην εικόνα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, το οποίο, όπως τόνισε, παρουσιάζει σημαντική βελτίωση σε σχέση με την περίοδο της κρίσης.
Οι τράπεζες διαθέτουν υψηλή κερδοφορία, ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και αυξημένη ρευστότητα, ενώ τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν περιοριστεί σημαντικά.
Η χρηματοδότηση προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά ενισχύεται, με τις χορηγήσεις να υποστηρίζονται και από την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Παράλληλα, οι τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες έχουν πλέον πιστοληπτική αξιολόγηση BBB+, μόλις μία βαθμίδα κάτω από την επενδυτική κατηγορία Α, γεγονός που αντανακλά τη βελτίωση της εμπιστοσύνης των διεθνών αγορών.
Η στεγαστική πίστη εμφανίζει επίσης ενίσχυση, λόγω της ανόδου των τιμών κατοικιών, της βελτίωσης της αγοράς εργασίας και της μεγαλύτερης ιδιωτικής κατανάλωσης.
Ψηφιακό ευρώ, blockchain και τεχνητή νοημοσύνη οι νέες προκλήσεις
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος έθεσε στο επίκεντρο και τις τεχνολογικές αλλαγές που μετασχηματίζουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η προώθηση του ψηφιακού ευρώ, η αξιοποίηση τεχνολογιών blockchain, η διασύνδεση των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών και η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών αποτελούν, όπως σημείωσε, κρίσιμες προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο.
Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να διατηρήσει την τεχνολογική της αυτονομία και να ανταγωνιστεί διεθνείς οικονομίες που κινούνται ταχύτερα στον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Τα 9 προβλήματα που περιορίζουν την ελληνική ανάπτυξη
Παρά τη σημαντική πρόοδο, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει βαθύτερες αδυναμίες που μπορούν να περιορίσουν τη μελλοντική της δυναμική.
Σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, τα βασικά «βαρίδια» είναι:
- Η χαμηλή παραγωγικότητα της οικονομίας.
- Οι δημογραφικές πιέσεις και η γήρανση του πληθυσμού.
- Οι ελλείψεις εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
- Η περιορισμένη διάχυση της καινοτομίας στις επιχειρήσεις.
- Οι δυσκολίες πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή κατοικία.
- Οι αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης.
- Οι καθυστερήσεις στη λειτουργία της δικαιοσύνης.
- Το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος.
- Το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και η αρνητική διεθνής επενδυτική θέση της χώρας.
Σε αυτά προστίθεται ο επίμονα υψηλότερος πληθωρισμός σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το μήνυμα του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος είναι ότι η ελληνική οικονομία έχει πλέον μεγαλύτερες αντοχές, αλλά δεν έχει περιθώριο εφησυχασμού.
Η διατήρηση της ανάπτυξης θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίσει τις χρόνιες αδυναμίες της, να αυξήσει την παραγωγικότητα, να επενδύσει στην καινοτομία και να προσαρμοστεί στις μεγάλες αλλαγές που φέρνουν η τεχνολογία, η ενεργειακή μετάβαση και οι νέες γεωπολιτικές ισορροπίες.
