Στόχος της Αθήνας η είσοδος στις 20 κορυφαίες χώρες έως το 2030
Οι υποκλοπές με το λογισμικό Predator παραμένουν το σημαντικότερο ζήτημα στην ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα, με την Κομισιόν να επισημαίνει ότι η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η χώρα σημειώνει σταθερή πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι υπάρχουν ανοιχτές προκλήσεις, ενώ θέτει ως στρατηγικό στόχο έως το 2030 η Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις 20 κορυφαίες χώρες παγκοσμίως σε θέματα διαφάνειας, λογοδοσίας και αντιμετώπισης της διαφθοράς.
Predator: Παραμένουν ανοιχτές οι δικαστικές διαδικασίες για τις υποκλοπές
Η υπόθεση των παρακολουθήσεων μέσω του λογισμικού Predator καταλαμβάνει κυρίαρχη θέση στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα, καθώς, όπως σημειώνεται, σημαντικές δικαστικές διαδικασίες παραμένουν σε εξέλιξη.
Η Κομισιόν αναφέρεται στην πρωτόδικη καταδίκη, τον Φεβρουάριο του 2026, τεσσάρων προσώπων που συνδέονταν με την εμπορική προώθηση του Predator για πλημμεληματικές πράξεις, μεταξύ των οποίων η παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών και η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε δεδομένα.
Παράλληλα, το δικαστήριο διαβίβασε τη δικογραφία για περαιτέρω διερεύνηση σοβαρότερων αδικημάτων, καθώς και για την πιθανή εμπλοκή επιπλέον προσώπων.
Οι καταδικασθέντες έχουν ασκήσει έφεση και η υπόθεση αναμένεται να εξεταστεί σε δεύτερο βαθμό τον Δεκέμβριο του 2026.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου και οι αντιδράσεις
Η έκθεση καταγράφει επίσης την απόφαση της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, στα τέλη Απριλίου, να μην ανοίξει εκ νέου η υπόθεση, καθώς κρίθηκε ότι τα στοιχεία που κατατέθηκαν δεν αποτελούσαν νέα πραγματικά περιστατικά που να δικαιολογούν επανεξέταση.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη, σύμφωνα με την Κομισιόν, προκάλεσε ανησυχίες σε δημοσιογράφους, θύματα παρακολουθήσεων, δικηγόρους, κόμματα της αντιπολίτευσης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Ειδική αναφορά γίνεται και στις αιτιάσεις περί πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων σχετικά με τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Τζαβέλλα, λόγω του προηγούμενου ρόλου του στην εποπτεία της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών κατά την επίμαχη περίοδο.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι έχουν κατατεθεί νέα αιτήματα για επανεξέταση της υπόθεσης, ενώ συνεχίζονται επιμέρους εισαγγελικές έρευνες. Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για ζητήματα διαφάνειας και υποχρεώσεων του κράτους.
Οι τέσσερις συστάσεις της Κομισιόν προς την Ελλάδα
Η Έκθεση για το Κράτος Δικαίου 2026 εξετάζει την Ελλάδα μέσα από τέσσερις βασικούς πυλώνες: τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ελευθερία και τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης και τα θεσμικά αντίβαρα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί τις τέσσερις συστάσεις που είχε απευθύνει προς την Ελλάδα και το 2025.
Αυτές αφορούν:
- την ενίσχυση των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων υποθέσεων υψηλού επιπέδου,
- την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης για το lobbying και την αποτελεσματική λειτουργία του σχετικού μητρώου,
- τη βελτίωση της ασφάλειας και προστασίας των δημοσιογράφων,
- την ενίσχυση του πλαισίου διαβούλευσης με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Κυβέρνηση: «Η Ελλάδα συνεχίζει αποφασιστικά να θωρακίζει το κράτος δικαίου»
Απαντώντας στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος υποστήριξε ότι η Ελλάδα συνεχίζει την προσπάθεια ενίσχυσης των θεσμών μέσω μεταρρυθμίσεων που αυξάνουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
«Η Ελλάδα συνεχίζει συστηματικά και αποφασιστικά να θωρακίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, διασφαλίζουν τη λογοδοσία και συμβάλλουν στην ανεξαρτησία των θεσμών», δήλωσε.
Ο κ. Σκέρτσος ανέφερε ότι η φετινή έκθεση αναγνωρίζει, για τρίτη συνεχή χρονιά, τη σταθερή πρόοδο της χώρας και σημείωσε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των 13 από τα 27 κράτη-μέλη που παρουσίασαν βελτίωση στις συστάσεις της προηγούμενης χρονιάς.
«Δεν επαναπαυόμαστε», τόνισε, προσθέτοντας ότι το επόμενο διάστημα προχωρούν νέες παρεμβάσεις, όπως η ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της ευρωπαϊκής οδηγίας για την προστασία των δημοσιογράφων από καταχρηστικές αγωγές (SLAPPs), καθώς και η λειτουργία του ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς από τον Ιανουάριο του 2027.
«Στόχος μας είναι έως το 2030 η Ελλάδα να βρίσκεται μεταξύ των 20 χωρών παγκοσμίως με τις καλύτερες επιδόσεις σε ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας, αλλά και στη μάχη κατά της διαφθοράς», υπογράμμισε ο υπουργός.
Μαρινάκης: «Οι παρατηρήσεις αποτελούν οδηγό για τις επόμενες μεταρρυθμίσεις»
Από την πλευρά του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι η έκθεση επιβεβαιώνει πως η Ελλάδα συνεχίζει να κάνει σταθερά βήματα προόδου.
Ειδική αναφορά έκανε στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι η πρόοδος που καταγράφεται είναι αποτέλεσμα μιας συνεκτικής πολιτικής με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, τη θεσμική λειτουργία των μέσων και την προστασία των δημοσιογράφων.
Για τις καταχρηστικές αγωγές SLAPPs σημείωσε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει στην ενσωμάτωση της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας, καθώς το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση το σχετικό σχέδιο νόμου.
«Οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις μετατρέπονται σε συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες, με στόχο την ουσιαστική προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, της δημοσιογραφίας και της συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο», ανέφερε.
Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε ότι «καμία έκθεση δεν σημαίνει πως η προσπάθεια ολοκληρώθηκε», προσθέτοντας πως η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τις παρατηρήσεις «όχι αμυντικά, αλλά ως οδηγό για τις επόμενες μεταρρυθμίσεις».
Δικαιοσύνη: Βελτιώσεις στη λειτουργία, αλλά οι καθυστερήσεις παραμένουν
Η Κομισιόν αναγνωρίζει πρόοδο στη δικαστική μεταρρύθμιση, στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών, στην ενίσχυση των εισαγγελικών υπηρεσιών και στις επενδύσεις σε υποδομές μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Έως τον Μάιο του 2026 είχαν ολοκληρωθεί 28 από τα 39 ορόσημα και στόχους του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης που σχετίζονται με το κράτος δικαίου και την επιτάχυνση της Δικαιοσύνης.
Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα, ιδιαίτερα στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις.
Διαφθορά: Νέα εργαλεία, αλλά περιορισμένα αποτελέσματα στις διώξεις
Η έκθεση καταγράφει θετικές εξελίξεις, όπως την ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς 2022-2025, τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων και την ενίσχυση των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών.
Παράλληλα, όμως, επισημαίνει ότι οι τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις και οι διώξεις σε σημαντικές υποθέσεις διαφθοράς παραμένουν περιορισμένες.
Μέσα ενημέρωσης: Πρόοδος, αλλά ζητούνται πρόσθετες εγγυήσεις
Στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, η Επιτροπή αναγνωρίζει τις παρεμβάσεις για την ενίσχυση του ΕΣΡ, τη λειτουργία μηχανισμών αυτορρύθμισης, τις αλλαγές στην ΕΡΤ και τη μεγαλύτερη διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση.
Παράλληλα, διατηρεί τη σύσταση για περαιτέρω προστασία των δημοσιογράφων, κυρίως μέσω της εφαρμογής του ευρωπαϊκού πλαισίου κατά των SLAPPs.
Ευρωπαϊκή Εισαγγελία: Στήριξη από την Κομισιόν στο έργο της EPPO
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνεργασία της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Ο επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ υπογράμμισε ότι η Κομισιόν στηρίζει το έργο της EPPO, τονίζοντας ότι είναι ανεξάρτητη αρχή που λειτουργεί βάσει του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έκθεση σημειώνει ότι οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς στην Ελλάδα αυξήθηκαν από επτά το 2023 σε δεκατρείς το 2026, ενώ αναφέρεται και στην άρση ασυλίας 13 βουλευτών τον Απρίλιο του 2026 κατόπιν αιτημάτων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η επόμενη ημέρα των μεταρρυθμίσεων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι συστάσεις προς τα κράτη-μέλη αποτελούν εργαλείο παρακολούθησης και έναν οδικό χάρτη για τις επόμενες παρεμβάσεις.
Για την Ελλάδα, οι προτεραιότητες αφορούν την επιτάχυνση της Δικαιοσύνης, την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της διαφθοράς, την προστασία όσων συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των θεσμικών αντιβάρων.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η Αθήνα συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αξιοποιεί τα συμπεράσματα της έκθεσης για τον σχεδιασμό νέων μεταρρυθμίσεων.
