Σε αδιέξοδο οδηγήθηκαν οι διαπραγματεύσεις των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το νέο, 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, καθώς η Ελλάδα αρνήθηκε να δώσει τη συγκατάθεσή της, ζητώντας εξαίρεση για τον ελληνικό ναυτιλιακό κλάδο.
Η Αθήνα διαφωνεί με την προτεινόμενη απαγόρευση στις ευρωπαϊκές εταιρείες να μεταφέρουν ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) προς τρίτες χώρες, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο μπορεί τελικά να αποδυναμώσει τον ευρωπαϊκό έλεγχο χωρίς να πλήξει ουσιαστικά τα έσοδα της Μόσχας.
Οι ελληνικές ενστάσεις για τα ρωσικά LNG
Οι συνομιλίες των πρεσβευτών των 27 κρατών-μελών ολοκληρώθηκαν το βράδυ της Τετάρτης χωρίς συμφωνία, παρά τις προσπάθειες να βρεθεί κοινός τόπος για την υιοθέτηση των νέων κυρώσεων.
Η Ελλάδα επέμεινε στις αντιρρήσεις της για την απαγόρευση που αφορά τις ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρείες οι οποίες μεταφέρουν ρωσικό LNG σε αγορές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι μια τέτοια ρύθμιση κινδυνεύει να έχει περιορισμένα αποτελέσματα, καθώς τα πλοία θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαία και να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους υπό άλλο καθεστώς.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, η Αθήνα δεν επιθυμεί έναν προσωρινό συμβιβασμό, αλλά ζητά μια πιο μόνιμη εξαίρεση για τις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες.
Η θέση αυτή συνδέεται άμεσα με τη μεγάλη παρουσία της ελληνικής ναυτιλίας στη μεταφορά ενέργειας. Ο ελληνόκτητος στόλος, με περισσότερα από 5.000 πλοία, μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου σε όρους χωρητικότητας, ενώ η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο LNG στον κόσμο με βάση τη μεταφορική ικανότητα.
Η πρόταση συμβιβασμού της Ιρλανδίας
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είχε κατατεθεί συμβιβαστική πρόταση από την Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Η πρόταση προέβλεπε ότι τα ευρωπαϊκά πλοία θα μπορούσαν να συνεχίσουν να μεταφέρουν ρωσικό LNG προς τρίτες χώρες έως τον Ιανουάριο του 2029. Παράλληλα, θα έθετε ανώτατα όρια στις εξαγωγές και θα απαγόρευε τη σύναψη νέων συμβολαίων.
Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση δεν αποδέχθηκε τη συγκεκριμένη λύση, θεωρώντας ότι παραμένει υπερβολικά περιοριστική για τις ευρωπαϊκές ναυτιλιακές επιχειρήσεις.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν την Πέμπτη σε μια προσπάθεια να διασωθεί το πακέτο κυρώσεων πριν από τη θερινή διακοπή των ευρωπαϊκών θεσμών.
Νέα πίεση στις σχέσεις ΕΕ – Μόσχας
Το νέο πακέτο κυρώσεων αποτελεί την 21η δέσμη μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η αρχική πρόταση περιλάμβανε περιορισμούς στις μετακινήσεις πρώην στελεχών των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, κυρώσεις σε δεκάδες ακόμη τράπεζες, αλλά και απαγορεύσεις εισόδου στην ΕΕ για περίπου 250 επιπλέον πρόσωπα.
Ωστόσο, αρκετές από τις αρχικές προβλέψεις έχουν ήδη περιοριστεί προκειμένου να εξασφαλιστεί η συναίνεση των κρατών-μελών. Μεταξύ των μέτρων που έχουν τροποποιηθεί περιλαμβάνονται η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικών θαλασσινών και περιορισμοί σε θεωρήσεις εισόδου.
Η διαδικασία είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι κυρώσεις απαιτούν ομοφωνία και κάθε κράτος έχει τη δυνατότητα να μπλοκάρει την απόφαση, διεκδικώντας αλλαγές ή εξαιρέσεις.
Η ενεργειακή παράμετρος και το πετρέλαιο
Η καθυστέρηση στην έγκριση του πακέτου επηρεάζει και το υφιστάμενο καθεστώς περιορισμού της τιμής του ρωσικού πετρελαίου.
Το πλαφόν στις αγορές ρωσικού αργού αναμένεται να χρειαστεί νέα προσωρινή παράταση, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή αυξάνει τα περιθώρια κέρδους για τη Μόσχα.
Το υφιστάμενο όριο των 44,10 δολαρίων ανά βαρέλι, που έχει στόχο να περιορίσει τα έσοδα του Κρεμλίνου από τις εξαγωγές πετρελαίου, θα μπορούσε να αναθεωρηθεί λόγω των νέων συνθηκών στις αγορές.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές πιέσεις και τα συμφέροντα της ναυτιλίας
Η στάση της Αθήνας αναδεικνύει τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στη συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή στρατηγική κυρώσεων κατά της Ρωσίας και στην προστασία ενός από τους σημαντικότερους οικονομικούς κλάδους της χώρας.
Η ελληνική ναυτιλία αποτελεί παγκόσμια δύναμη, ιδιαίτερα στον τομέα της μεταφοράς ενέργειας, και η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές και να μην οδηγούν απλώς σε μεταφορά δραστηριοτήτων εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου.
Οι 27 κυβερνήσεις καλούνται πλέον να βρουν έναν συμβιβασμό που θα επιτρέψει την εφαρμογή των νέων μέτρων, χωρίς να δημιουργήσει νέο ρήγμα μεταξύ των κρατών-μελών.
