Η έγκριση ψηφίσματος από τη Βουλή των Αντιπροσώπων που καλεί τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις από τις επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν συνιστά μια σημαντική πολιτική εξέλιξη στην Ουάσιγκτον, παρότι οι πιθανότητες να αλλάξει την αμερικανική στρατηγική στη Μέση Ανατολή είναι πρακτικά μηδαμινές.
Το κείμενο εγκρίθηκε την Τετάρτη με τη στήριξη όχι μόνο των Δημοκρατικών αλλά και τεσσάρων Ρεπουμπλικάνων βουλευτών, γεγονός που αναδεικνύει τις αυξανόμενες ενστάσεις ακόμη και εντός της παράταξης του προέδρου για τη διαχείριση της κρίσης με την Τεχεράνη. Αν και το ψήφισμα δεν διαθέτει τις απαραίτητες πολιτικές προϋποθέσεις για να μετατραπεί σε δεσμευτική νομοθεσία, καταγράφεται ως ένα ηχηρό μήνυμα αμφισβήτησης προς τον Λευκό Οίκο.
Το περιεχόμενο του ψηφίσματος
Το κείμενο που υιοθετήθηκε από την αμερικανική κάτω Βουλή είναι σαφές: «Το Κογκρέσο διατάσσει τον πρόεδρο να αποσύρει τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ από τις εχθροπραξίες εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν».
Οι Δημοκρατικοί, που πρωτοστάτησαν στην πρωτοβουλία, υποστηρίζουν ότι η αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή ξεπέρασε τα συνταγματικά όρια των προεδρικών εξουσιών. Μετά την ψηφοφορία, μέλη της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής έκαναν λόγο για ένα «ισχυρό και αναμφίβολο μήνυμα» προς τον πρόεδρο Τραμπ, τονίζοντας ότι «είναι καιρός να λάβει τέλος αυτός ο παράνομος και βαθιά αντιδημοφιλής πόλεμος».
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς έρχεται λίγους μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς κατά ιρανικών στόχων.
Η μάχη μεταφέρεται στη Γερουσία
Το επόμενο κρίσιμο βήμα βρίσκεται στη Γερουσία, όπου αντίστοιχο ψήφισμα έχει ήδη περάσει από σημαντικό διαδικαστικό στάδιο στα τέλη Μαΐου.
Οι Δημοκρατικοί εκτιμούν ότι η τελική ψηφοφορία μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός των επόμενων ημερών. Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που εγκριθεί και από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, η πολιτική του τύχη θεωρείται προδιαγεγραμμένη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί οποιονδήποτε περιορισμό στις στρατιωτικές επιλογές του και αναμένεται να ασκήσει το προεδρικό βέτο που προβλέπει το αμερικανικό Σύνταγμα.
Γιατί το ψήφισμα δύσκολα θα αλλάξει την κατάσταση
Η ανατροπή ενός προεδρικού βέτο στις Ηνωμένες Πολιτείες απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία.
Με τους σημερινούς κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται εκτός πολιτικής πραγματικότητας. Ως εκ τούτου, το ψήφισμα έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, χωρίς άμεσες επιπτώσεις στην ανάπτυξη των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Παρά τη θεσμική του αδυναμία, η ψηφοφορία καταγράφει μια αυξανόμενη δυσφορία στο Κογκρέσο για τη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ και επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα όρια των προεδρικών εξουσιών σε περιόδους πολεμικών επιχειρήσεων.
Η συνταγματική αντιπαράθεση για τον πόλεμο
Στην καρδιά της αντιπαράθεσης βρίσκεται ένα διαχρονικό ζήτημα της αμερικανικής πολιτικής ζωής: ποιος αποφασίζει τελικά για τον πόλεμο.
Τυπικά, το Σύνταγμα των ΗΠΑ αναθέτει αποκλειστικά στο Κογκρέσο την εξουσία κήρυξης πολέμου. Ωστόσο, επί δεκαετίες οι Αμερικανοί πρόεδροι προχωρούν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς προηγούμενη έγκριση του νομοθετικού σώματος, επικαλούμενοι λόγους εθνικής ασφάλειας ή επείγουσας ανάγκης.
Η αμερικανική νομοθεσία επιτρέπει στον πρόεδρο να αναλαμβάνει στρατιωτική δράση σε περιπτώσεις άμεσης απειλής, αλλά απαιτεί να ζητήσει κοινοβουλευκή έγκριση εντός 60 ημερών.
Οι επικριτές του Τραμπ υποστηρίζουν ότι αυτή η προθεσμία παρήλθε χωρίς να τηρηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Διαφωνία για το αν ο πόλεμος έχει τελειώσει
Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει τις αιτιάσεις των Δημοκρατικών, υποστηρίζοντας ότι η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται πλέον, καθώς οι εχθροπραξίες έχουν τερματιστεί μετά την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ο πόλεμος ουσιαστικά έληξε στις αρχές Μαΐου και ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν συμμετέχουν πλέον σε ενεργές πολεμικές επιχειρήσεις.
Η αντιπολίτευση, ωστόσο, αμφισβητεί αυτή την ερμηνεία. Δημοκρατικοί βουλευτές επισημαίνουν ότι σημαντικός αριθμός αμερικανικών στρατιωτικών μονάδων παραμένει αναπτυγμένος στην περιοχή, ενώ συνεχίζονται επιχειρήσεις επιτήρησης και η εφαρμογή του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Η διαφωνία αυτή δεν αφορά μόνο τη στρατηγική απέναντι στο Ιράν. Αποτελεί ταυτόχρονα μια ευρύτερη θεσμική σύγκρουση για τα όρια της προεδρικής εξουσίας και τον ρόλο του Κογκρέσου στη λήψη αποφάσεων που οδηγούν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πολεμικές αναμετρήσεις.
