Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας παραμένει εύθραυστη, παρά τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, καθώς τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος αποτυπώνουν μια χώρα με βαριά εξάρτηση από το εξωτερικό και δομικές ανισορροπίες που επιμένουν.
Η χειρότερη επίδοση στην ΕΕ και τι σημαίνει
Η Ελλάδα καταγράφει τη χειρότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την καθαρή διεθνή επενδυτική θέση (ΚΔΕΘ), έναν δείκτη που αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιήσει οι κάτοικοι της χώρας στο εξωτερικό και των υποχρεώσεων προς ξένους επενδυτές.
Με απλά λόγια, η ελληνική οικονομία λειτουργεί ως καθαρός οφειλέτης: χρωστά περισσότερα από όσα κατέχει. Η αρνητική αυτή θέση δεν αποτελεί απλώς μια στατιστική ένδειξη, αλλά έναν δείκτη βαθύτερης ευπάθειας, καθώς αντανακλά τη διαχρονική αδυναμία δημιουργίας πλεονασμάτων και αποταμιευτικών «μαξιλαριών».
Στα 339,7 δισ. ευρώ οι καθαρές υποχρεώσεις
Στο τέλος του 2025, οι καθαρές υποχρεώσεις της χώρας προς το εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 13,9 δισ. ευρώ και ανήλθαν στα 339,7 δισ. ευρώ. Η επιδείνωση αυτή οφείλεται κυρίως στη μείωση των καθαρών απαιτήσεων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ενώ μερικώς αντισταθμίστηκε από βελτιώσεις σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Ως ποσοστό του ΑΕΠ, η ΚΔΕΘ διαμορφώθηκε στο -136,8%, παραμένοντας μακράν πάνω από το όριο συναγερμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (-35%). Πρόκειται για μια από τις πιο έντονες μακροοικονομικές ανισορροπίες που καταγράφονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Γιατί δεν εκδηλώνεται άμεσα κρίση
Παρά την αρνητική εικόνα, οι άμεσοι κίνδυνοι εμφανίζονται προς το παρόν περιορισμένοι. Ο βασικός λόγος είναι ότι μεγάλο μέρος των υποχρεώσεων αφορά δάνεια από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης, τα οποία χαρακτηρίζονται από χαμηλά επιτόκια και μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής.
Αυτό το στοιχείο λειτουργεί ως «ανάχωμα», επιτρέποντας στη χώρα να διαχειρίζεται το βάρος του χρέους χωρίς άμεσες πιέσεις ρευστότητας. Ωστόσο, δεν αλλάζει τη συνολική εικόνα εξάρτησης από το εξωτερικό.
Ξένες επενδύσεις και μεταβίβαση κινδύνου
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αύξηση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας, εξέλιξη που συνδέεται με την πώληση δανείων σε ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αλλά και με την ενίσχυση των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων.
Η εισροή ξένων κεφαλαίων ενισχύει την ανάπτυξη, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει και τις μελλοντικές υποχρεώσεις της χώρας, δημιουργώντας ένα σύνθετο ισοζύγιο μεταξύ ευκαιριών και εξάρτησης.
Οι μεταβολές σε χαρτοφυλάκια και επενδύσεις
Οι καθαρές απαιτήσεις από επενδύσεις χαρτοφυλακίου μειώθηκαν σημαντικά, κατά 16,3 δισ. ευρώ, αντανακλώντας μεταβολές τόσο στις τοποθετήσεις χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όσο και στις υποχρεώσεις της γενικής κυβέρνησης.
Παράλληλα, οι εταιρικές αναδιαρθρώσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα το 2025 επηρέασαν καθοριστικά τη διάρθρωση των υποχρεώσεων, μεταφέροντας κινδύνους και αλλάζοντας τη γεωγραφία των επενδυτών.
Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, η αρνητική καθαρή θέση περιορίστηκε, κυρίως λόγω μείωσης υποχρεώσεων της γενικής κυβέρνησης και της Τράπεζας της Ελλάδος, εξέλιξη που λειτούργησε ως μερική εξισορρόπηση.
Στα ύψη το εξωτερικό χρέος
Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος της χώρας αυξήθηκε στα 590,4 δισ. ευρώ το 2025, σημειώνοντας άνοδο κατά 14,3 δισ. ευρώ. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, διαμορφώθηκε στο 237,7%, παραμένοντας σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, παρά τη σχετική βελτίωση λόγω αύξησης του ονομαστικού προϊόντος.
Το καθαρό εξωτερικό χρέος ανήλθε στα 286,4 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 1,8 δισ. ευρώ, με την άνοδο να προέρχεται κυρίως από τον ιδιωτικό τομέα.
Το κρίσιμο ζητούμενο: ανάπτυξη και πλεονάσματα
Η βελτίωση της εικόνας δεν μπορεί να προκύψει αυτόματα. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, απαιτείται ένας συνδυασμός υψηλών ρυθμών ανάπτυξης και σταθερών πλεονασμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Σήμερα, το ισοζύγιο παραμένει έντονα ελλειμματικό, γεγονός που υπονομεύει τη δυνατότητα σταδιακής απομείωσης των εξωτερικών ανισορροπιών.
Ένα διαρθρωτικό πρόβλημα με βάθος χρόνου
Η εικόνα που προκύπτει δεν αφορά μια συγκυριακή επιδείνωση, αλλά ένα διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας. Η εξάρτηση από εξωτερική χρηματοδότηση, η χαμηλή αποταμίευση και η αδύναμη εξαγωγική βάση συνθέτουν ένα πλαίσιο που περιορίζει τα περιθώρια ανθεκτικότητας.
Η πορεία των επόμενων ετών θα κριθεί από το κατά πόσο η οικονομία θα καταφέρει να μετατοπιστεί σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο, με ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και μείωση της εξάρτησης από το εξωτερικό.