Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί να προκαλέσει παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτινάσσονται έως τα 150 δολάρια το βαρέλι και τις διεθνείς αγορές να εισέρχονται σε περίοδο έντονης αστάθειας. Την προειδοποίηση απηύθυνε ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σαάντ αλ-Καάμπι, επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ μπορούν να οδηγήσουν σε αλυσιδωτές επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία. Η Ευρώπη, παρότι δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το καταριανό LNG, θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη σε ένα νέο κύμα ενεργειακών ανατιμήσεων.
Ενεργειακός συναγερμός στον Κόλπο
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε σε συνέντευξή του στους Financial Times ότι η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν απειλεί να παραλύσει την ενεργειακή παραγωγή στον Περσικό Κόλπο.
Όπως ανέφερε, αν η ένταση συνεχιστεί, πολλές χώρες της περιοχής ενδέχεται να κηρύξουν «ανωτέρα βία», αναστέλλοντας προσωρινά την παραγωγή και τις εξαγωγές ενέργειας. Το Κατάρ ήδη προχώρησε σε αυτή την κίνηση μετά από επίθεση με ιρανικό drone στο μεγάλο συγκρότημα υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Ras Laffan.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι ακόμη και σε περίπτωση άμεσης παύσης των εχθροπραξιών, θα απαιτηθούν εβδομάδες ή και μήνες για να αποκατασταθεί η κανονική ροή παραδόσεων LNG.
Πιέσεις για την Ευρώπη
Παρότι το Κατάρ κατευθύνει σχετικά περιορισμένες ποσότητες LNG στην ευρωπαϊκή αγορά, οι επιπτώσεις για την Ευρώπη αναμένεται να είναι σημαντικές.
Οι ασιατικές οικονομίες διαθέτουν μεγαλύτερη αγοραστική ισχύ και είναι πιθανό να προσφέρουν υψηλότερες τιμές για τα διαθέσιμα φορτία LNG, απορροφώντας μεγάλο μέρος της περιορισμένης προσφοράς. Παράλληλα, ενδεχόμενη διακοπή εξαγωγών από άλλες χώρες του Κόλπου θα εντείνει την πίεση στην αγορά.
Ο Καάμπι προειδοποίησε ότι αν η κρίση συνεχιστεί, οι περισσότερες ενεργειακές εταιρείες της περιοχής θα αναγκαστούν να ενεργοποιήσουν ρήτρες ανωτέρας βίας, προκειμένου να αποφύγουν νομικές ευθύνες για αδυναμία παράδοσης φορτίων.
Κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία
Ο επικεφαλής της QatarEnergy περιέγραψε ένα σενάριο ευρείας οικονομικής αναταραχής αν ο πόλεμος διαρκέσει αρκετές εβδομάδες.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η άνοδος των τιμών της ενέργειας θα συμπαρασύρει το κόστος παραγωγής διεθνώς, ενώ η διακοπή εμπορικών ροών από τον Κόλπο μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις πρώτων υλών και βιομηχανικών προϊόντων.
Η περιοχή αποτελεί βασικό προμηθευτή πετροχημικών προϊόντων και πρώτων υλών για λιπάσματα, γεγονός που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις θα ξεπεράσουν κατά πολύ τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Πετρέλαιο στα 150 δολάρια – άλμα και στο φυσικό αέριο
Ο Καάμπι εκτίμησε ότι η τιμή του αργού θα μπορούσε να φθάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες, εφόσον τα δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας από το περασμένο Σαββατοκύριακο έχει ήδη προκαλέσει άνοδο των ασφαλίστρων και αποχώρηση πολλών ναυτιλιακών εταιρειών.
Παράλληλα, ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προβλέπει ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν στα 40 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες — περίπου 117 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σχεδόν τετραπλάσια από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.
Το επικίνδυνο πέρασμα του Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ, πλάτους μόλις 24 μιλίων στο στενότερο σημείο του και σε άμεση γειτνίαση με τις ιρανικές ακτές, έχει μετατραπεί σε περιοχή υψηλού κινδύνου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό ναυτικό θα συνοδεύει εμπορικά πλοία που επιχειρούν να περάσουν από την περιοχή, ενώ η Ουάσινγκτον εξετάζει την παροχή επιπλέον ασφαλιστικής κάλυψης στις ναυτιλιακές εταιρείες.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Καάμπι, πολλοί πλοιοκτήτες παραμένουν απρόθυμοι να διακινδυνεύσουν τα πλοία και τα πληρώματά τους, καθώς η παρουσία πολεμικών πλοίων ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο επιθέσεων.
Η διακοπή παραγωγής στο Ras Laffan
Το Κατάρ αναγκάστηκε να αναστείλει τη λειτουργία στο συγκρότημα LNG του Ras Laffan μετά την επίθεση drone, κινητοποιώντας περίπου 9.000 εργαζόμενους για την ασφαλή εκκένωση εγκαταστάσεων.
Η παραγωγή, σύμφωνα με τον Καάμπι, δεν θα επανεκκινήσει πριν από την πλήρη παύση των εχθροπραξιών και τη διαβεβαίωση των ενόπλων δυνάμεων ότι δεν υπάρχει πλέον απειλή.
Ακόμη και τότε, η επιστροφή στην κανονικότητα αναμένεται να είναι αργή. Ο στόλος των δεξαμενόπλοιων LNG του Κατάρ έχει διασκορπιστεί διεθνώς, ενώ μόνο λίγα πλοία βρίσκονται άμεσα διαθέσιμα για φόρτωση.
Η αποκατάσταση των logistics και των μεταφορικών ροών εκτιμάται ότι θα απαιτήσει σημαντικό χρονικό διάστημα, εντείνοντας την αβεβαιότητα στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
