Οι διεθνείς οργανισμοί –μεταξύ αυτών το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο– συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η ελληνική οικονομία θα κινηθεί κοντά στο 2% το 2026. Πρόκειται για έναν ρυθμό που θεωρείται ικανοποιητικός σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο χαμηλής ανάπτυξης για την Ευρωζώνη.
Ωστόσο, τέτοιου είδους προβλέψεις βασίζονται σε υποθέσεις σχετικής γεωπολιτικής σταθερότητας. Η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, μετά την επέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράν και τις μάλλον αφελείς εκτιμήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι η επιχείρηση θα διαρκέσει περίπου τέσσερις εβδομάδες, δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία και, κατ’ επέκταση, για την Ελλάδα.
Το οικονομικό μοντέλο της ελληνικής ανάπτυξης
Η εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας μπορεί να αναλυθεί μέσα από ένα οικονομετρικό πλαίσιο που βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα από τη δεκαετία του 1970 έως σήμερα. Σε αυτό το μοντέλο, ο ρυθμός ανάπτυξης επηρεάζεται από τέσσερις βασικούς παράγοντες:
Πρώτος παράγοντας είναι η διεθνής οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις χώρες του Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, η οποία λειτουργεί ως βασικός πολλαπλασιαστής για μια ανοιχτή οικονομία όπως η ελληνική.
Δεύτερος παράγοντας αποτελεί η τιμή του πετρελαίου σε ευρώ, η οποία επιδρά αρνητικά στην ανάπτυξη λόγω της ενεργειακής εξάρτησης της οικονομίας.
Τρίτος είναι η ανταγωνιστικότητα τιμών, που συνδέεται με τη σχέση μεταξύ διεθνούς και εγχώριου μισθολογικού κόστους.
Τέλος, καθοριστικό ρόλο παίζει το επενδυτικό ρίσκο, το οποίο αποτυπώνεται στο spread μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου.
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν περισσότερο την ελληνική οικονομία
Η βραχυπρόθεσμη ανάλυση –σε ορίζοντα ενός έτους– δείχνει ότι η πορεία της ελληνικής οικονομίας επηρεάζεται κυρίως από την ίδια τη δυναμική της.
Συγκεκριμένα, περίπου το 37% της μεταβολής του ρυθμού ανάπτυξης εξηγείται από το λεγόμενο carry-over effect, δηλαδή τη μεταφορά της οικονομικής δυναμικής από το προηγούμενο έτος.
Ακολουθεί η διεθνής ανάπτυξη με συνεισφορά περίπου 32%, στοιχείο που αναδεικνύει την εξάρτηση της Ελλάδας από το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Στην τρίτη θέση βρίσκεται το επενδυτικό ρίσκο, το οποίο επηρεάζει την ανάπτυξη κατά περίπου 26%.
Η τιμή του πετρελαίου έχει μικρότερη αλλά υπαρκτή επίδραση, της τάξης του 3,5%, ενώ η ανταγωνιστικότητα τιμών επηρεάζει την ανάπτυξη κατά περίπου 1,5%.
Το θετικό «απόθεμα» του 2025
Ένα από τα θετικά στοιχεία για την ελληνική οικονομία είναι ότι η αναμενόμενη ανάπτυξη περίπου 2,1% το 2025 δημιουργεί ένα ευνοϊκό σημείο εκκίνησης για το 2026.
Η λεγόμενη μεταφορά δυναμικής από τη μία χρονιά στην επόμενη λειτουργεί ως σταθεροποιητικός παράγοντας, περιορίζοντας σε έναν βαθμό τις επιπτώσεις από εξωτερικούς κραδασμούς.
Η ενέργεια και ο γεωπολιτικός παράγοντας
Παρότι η άμεση επίδραση της τιμής του πετρελαίου στην ελληνική ανάπτυξη εμφανίζεται περιορισμένη, η πραγματική επίπτωση μπορεί να είναι μεγαλύτερη μέσω της διεθνούς οικονομίας.
Η άνοδος των ενεργειακών τιμών επιβαρύνει την παγκόσμια ανάπτυξη, η οποία αποτελεί βασικό μοχλό για την ελληνική οικονομία. Επομένως, ακόμη και μια έμμεση ενεργειακή κρίση μπορεί να μεταφερθεί στην Ελλάδα μέσω της διεθνούς ζήτησης, του εμπορίου και των επενδύσεων.
Παγκόσμια αβεβαιότητα και οικονομικές αναταράξεις
Οι πρώτες ενδείξεις από τις στρατιωτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή δείχνουν ότι οι ιρανικές επιθέσεις δεν περιορίζονται σε αμερικανικούς ή ισραηλινούς στόχους, αλλά επεκτείνονται και σε γειτονικές χώρες της περιοχής.
Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, το οποίο επηρεάζει τις αγορές ενέργειας, τις επενδυτικές αποφάσεις και τις προσδοκίες για την παγκόσμια ανάπτυξη.
Σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και αν οι πολιτικές εκτιμήσεις της Ουάσιγκτον προβλέπουν μια σύντομη στρατιωτική επιχείρηση, η οικονομία τείνει να αντιδρά πιο έντονα στην αβεβαιότητα παρά στη διάρκεια των ίδιων των συγκρούσεων. Για την ελληνική οικονομία, αυτό σημαίνει ότι η πρόβλεψη ανάπτυξης 2% για το 2026 παραμένει εφικτή, αλλά συνοδεύεται πλέον από σαφώς μεγαλύτερο βαθμό κινδύνου.
