Οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν στις συναλλαγές που γίνονταν νωρίτερα στις διεθνείς αγορές, μετά την χτεσινή άνοδό τους, εδώ. Η Ουάσιγκτον εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης της αύξησης του ενεργειακού κόστους, χτες χαλάρωσε τις κυρώσεις για το ρωσικό πετρέλαιο προκειμένου να διευκολύνει την Ινδία να καλύψει τις ανάγκες της σε αποθέματα. Σκέψεις για χαλάρωση των κυρώσεων στο ρωσικό φυσικό αέριο συζητιούνται στις Βρυξέλλες.
Όπως αναφέρει εκτενώς το Bloomberg (απόδοση από το KREPORT), στις ΗΠΑ ένας παρατεταμένος πόλεμος θα ήταν πολιτικά καταστροφικός για τον Τραμπ. Και η δυνατότητα του Ιράν να συνεχίσει τον πόλεμο εξαρτάται από την εξάντληση των αποθεμάτων του –είναι περιορισμένα. Έτσι, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι ο πόλεμος θα εξαντληθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Όταν μια ξαφνική κρίση διαταράσσει τη γεωπολιτική κατάσταση, συνήθως οι αισιόδοξοι βγαίνουν νικητές. Όπως επιβεβαιώνει μια πρόσφατη μεγάλη μελέτη, τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ είναι σύντομα και προσφέρουν ευκαιρίες αγοράς σε χαμηλότερες τιμές. Αυτή είναι μια καθησυχαστική σκέψη, αφότου οι επενδυτές χρησιμοποίησαν τη δεύτερη ημέρα πλήρους λειτουργίας των αγορών μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στο Ιράν για να εγκαταλείψουν μαζικά τα πιο ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία.
Η πτώση των μετοχών επιταχύνθηκε, ιδιαίτερα εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι επενδυτές ρευστοποίησαν ακόμη και κέρδη στον χρυσό. Το πετρέλαιο εκτινάχθηκε για δεύτερη ημέρα, αναδεικνύοντάς το πλέον στη μεγαλύτερη πηγή αναταραχής στις αγορές μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, πριν από τέσσερα χρόνια, ενώ το δολάριο συνέχισε να ενισχύεται. Πρόκειται για το μεγαλύτερο κύμα πωλήσεων για μείωση του ρίσκου, από την λεγόμενη «Liberation Day» του περσινού Απριλίου.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες αγοράς — αν όχι τώρα, τότε σύντομα. Το πρόβλημα είναι ότι μερικές φορές δικαιώνονται οι απαισιόδοξοι. Τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ είναι προσωρινά — αλλά περιστασιακά υπάρχει ένα γεγονός του τύπου της δολοφονίας του Αρχιδούκα Φερδινάνδου, που θα ήταν καλύτερο να πουληθούν όλες οι αυστριακές μετοχές.
Η μελέτη της UBS
Η φετινή έκδοση του Global Investment Returns Yearbook, μιας μεγάλης ιστορικής μελέτης που πλέον υποστηρίζεται από την UBS, δείχνει καθαρά αυτό το δίλημμα. Η βάση δεδομένων των Elroy Dimson, Paul Marsh και Mike Staunton, που καλύπτει πάνω από έναν αιώνα χρηματοοικονομικής ιστορίας, καταδεικνύει ότι στις αγορές κυριαρχεί ο «Θρίαμβος των Αισιόδοξων».
Συνήθως το χειρότερο σενάριο δεν πραγματοποιείται, και όσοι αγοράζουν μετοχές σε περιόδους φόβου απολαμβάνουν μακροχρόνια υψηλές αποδόσεις χάρη στο λεγόμενο risk premium.
Η γεωπολιτική όμως έχει σημασία σε ακραίες περιπτώσεις. Οι χώρες που έχασαν παγκόσμιους πολέμους ή υπέστησαν μεγάλες καταστροφές είχαν τις χειρότερες αποδόσεις από το 1900. Στη λίστα αυτή βρίσκονται η Αυστρία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιαπωνία.
Ωστόσο, για να επωφεληθεί κανείς από αυτό, θα έπρεπε να είχε προβλέψει εκ των προτέρων ποιος θα κερδίσει τον πόλεμο — κάτι εξαιρετικά δύσκολο.
Παράλληλα, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι του 20ού αιώνα προκάλεσαν οικονομικές απώλειες, αλλά όχι τόσο σοβαρές όσο οι μεγαλύτερες χρηματιστηριακές κρίσεις που συνέβησαν σε καιρό ειρήνης. Οι τρεις μεγαλύτερες bear markets ξεκίνησαν το 1929, το 2000 και το 2007 και συνέβαλαν σε παγκόσμιες υφέσεις.
Μια μερική εξαίρεση ήταν ο Yom Kippur War, που προκάλεσε κρίση πετρελαίου σε περίοδο ήδη αυξημένου πληθωρισμού.
Μια νέα «Κρίση Γιομ Κιππούρ»;
Το πιθανότερο είναι ότι και αυτή τη φορά θα δικαιωθούν οι αισιόδοξοι. Όμως το σκεπτικό έχει αλλάξει. Καθώς το Ιράκ ήδη μειώνει την παραγωγή λόγω συμφόρησης στον Κόλπο και η εναέρια κυκλοφορία έχει διακοπεί σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής, οι κίνδυνοι για την προσφορά ενέργειας είναι μεγαλύτεροι από ό,τι φαινόταν πριν λίγες ημέρες. Η αισιοδοξία βασίζεται τώρα στην υπόθεση ότι η σύγκρουση δεν θα διαρκέσει πολύ.
Στις ΗΠΑ, ένας παρατεταμένος πόλεμος θα ήταν πολιτικά καταστροφικός. Είναι πιθανό ο πρόεδρος Τραμπ να επιδιώξει γρήγορα μια έξοδο από τη σύγκρουση και να διακηρύξει ότι «νίκησε».
Η δυνατότητα του Ιράν να συνεχίσει τον πόλεμο εξαρτάται από την εξάντληση των αποθεμάτων του. Το οπλοστάσιό του είναι περιορισμένο και δύσκολο να αναπληρωθεί από την Κίνα ή τη Ρωσία. Παρότι το κόστος αναχαίτισης πυραύλων για τις χώρες του Κόλπου είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος εκτόξευσής τους για το Ιράν, το οπλοστάσιο αυτό δεν είναι απεριόριστο.
Έτσι, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι ο πόλεμος θα εξαντληθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες -πολύ πριν φτάσει στο επίπεδο οικονομικής καταστροφής που προκάλεσαν οι παγκόσμιοι πόλεμοι ή η κρίση του Γιομ Κιππούρ, 6-25 Οκτωβρίου του 1973.
Οι αγορές είναι πιο ανθεκτικές
Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον είναι επίσης πιο ευνοϊκό σήμερα. Το 1973 και το 2022 (όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία) η παγκόσμια οικονομία ήταν εύθραυστη και ο πληθωρισμός υψηλός. Σήμερα, οι συνθήκες είναι λιγότερο ευάλωτες σε ένα σοκ πετρελαίου.
Παρόλα αυτά, ακόμη κι αν η πτώση των αγορών φαίνεται σαν ευκαιρία αγοράς, δεν είναι «δωρεάν χρήμα». Αν είναι ευκαιρία, είναι επειδή ο κίνδυνος είναι πραγματικός. Όσοι αγοράζουν ελπίζουν να αποζημιωθούν για αυτόν τον κίνδυνο. Οι πιθανότητες είναι υπέρ τους — αλλά δεν είναι 100%.
