Η προειδοποίηση της Τεχεράνης ότι θα πλήξει ευρωπαϊκές πόλεις εφόσον υπάρξει στρατιωτική εμπλοκή στο πλευρό του Ντόναλντ Τραμπ μετατρέπει το σενάριο από διπλωματική απειλή σε γεωστρατηγικό υπολογισμό. Με βαλλιστικά συστήματα που δυνητικά καλύπτουν αποστάσεις έως την Αθήνα και, υπό προϋποθέσεις, έως το Βερολίνο, η ευρωπαϊκή ασφάλεια επανέρχεται στο επίκεντρο.
Η ρητή απειλή για πλήγματα σε ευρωπαϊκό έδαφος
Η ιρανική ηγεσία ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα στηρίξει στρατιωτικά επιχείρηση κατά του Ιράν θα θεωρηθεί εμπόλεμη. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαήλ Μπαγκάεϊ έκανε λόγο για «πράξη πολέμου», προειδοποιώντας για αντίποινα.
Το ενδεχόμενο μεταφοράς της έντασης εντός Ευρώπης προκάλεσε άμεση κινητοποίηση σε κυβερνήσεις και στρατιωτικά επιτελεία, ενώ το Politico καταγράφει τα σενάρια που εξετάζονται σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Πόσο μακριά φτάνουν οι ιρανικοί πύραυλοι
Το Ιράν διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς έως 2.000 χιλιομέτρων, όπως οι Sejjil και Khorramshahr. Από δυτικές περιοχές του ιρανικού εδάφους, η εμβέλειά τους καλύπτει τμήματα της νοτιοανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι στόχοι όπως η Αθήνα θα μπορούσαν να βρεθούν εντός θεωρητικής ακτίνας δράσης, ανάλογα με το σημείο εκτόξευσης και το φορτίο. Η Ρουμανία, όπου λειτουργεί η αμερικανική αντιπυραυλική βάση στο Deveselu, έχει ήδη ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας.
Πιο ανησυχητικό για τη δυτική Ευρώπη είναι το ενδεχόμενο αναβάθμισης του πυραύλου Khorramshahr με ελαφρύτερη κεφαλή, που θα μπορούσε να επεκτείνει την εμβέλειά του έως και τα 3.000 χιλιόμετρα. Σε αυτό το σενάριο, πόλεις όπως το Βερολίνο ή η Ρώμη θα μπορούσαν να βρεθούν εντός ακτίνας. Παράλληλα, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Royal United Services Institute, η Τεχεράνη φέρεται να εξετάζει και διηπειρωτικές δυνατότητες, χωρίς όμως σαφή εικόνα για το στάδιο ωρίμανσης του προγράμματος.
Το ΝΑΤΟ και η προειδοποίηση Ρούτε
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, υπογράμμισε ότι η ιρανική απειλή δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Αναφέρθηκε τόσο στο βαλλιστικό πρόγραμμα όσο και στη σχεδόν πυρηνική ικανότητα της Τεχεράνης, κάνοντας λόγο για απειλή που αγγίζει άμεσα την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται ως μήνυμα αποτροπής, αλλά και ως αναγνώριση ότι η γεωγραφική απόσταση δεν προσφέρει πλέον την ίδια αίσθηση ασφάλειας.
Drones, υβριδικές επιθέσεις και Κύπρος
Πέρα από τους βαλλιστικούς πυραύλους, το Ιράν έχει επενδύσει εκτενώς σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed, με εμβέλεια που φτάνει έως τα 2.500 χιλιόμετρα. Η Κύπρος έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο, με πλήγμα στη βρετανική βάση της Royal Air Force στο Ακρωτήρι και αναχαιτίσεις άλλων drones.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι τα drones προσφέρουν φθηνότερη και πιο ευέλικτη επιλογή πίεσης, ενώ δεν αποκλείουν σενάρια παρεμβολών στην πολιτική αεροπορία ή στοχευμένων πληγμάτων σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Κυβερνοεπιθέσεις και δίκτυα επιρροής
Το Ιράν συγκαταλέγεται στους βασικούς κυβερνοαντιπάλους της Δύσης. Η ισραηλινή εταιρεία κυβερνοασφάλειας Check Point αναφέρει ενδείξεις δραστηριότητας στην Κύπρο, ενώ Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν για πιθανή κλιμάκωση εάν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ταχθούν ανοιχτά υπέρ στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η γεωγραφία της σύγκρουσης μεταβάλλεται. Η απόσταση Τεχεράνη–Αθήνα ή Τεχεράνη–Βερολίνο παύει να είναι απλός χάρτης και μετατρέπεται σε στρατηγική μεταβλητή. Για την Ευρώπη, η συζήτηση δεν αφορά μόνο τη στάση απέναντι στη Μέση Ανατολή, αλλά και την ίδια την ανθεκτικότητα των πόλεών της απέναντι σε ένα πολυεπίπεδο φάσμα απειλών.
