Δώδεκα ημέρες μετά την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών, η σύγκρουση με το Ιράν αποκτά χαρακτηριστικά πολέμου μεγάλης διάρκειας. Η Τεχεράνη δηλώνει έτοιμη για εκστρατεία φθοράς, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί να πείσει ότι η χώρα βρίσκεται «κοντά στην ήττα». Η ένταση εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με τις ενεργειακές αγορές σε συναγερμό και το πετρέλαιο να επιστρέφει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το πετρέλαιο στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Η πολεμική κλιμάκωση απειλεί άμεσα τη ροή ενέργειας προς τις διεθνείς αγορές. Η εμπορική κίνηση στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ έχει περιοριστεί σημαντικά, προκαλώντας έντονες αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου.
Η τιμή του Brent ξεπέρασε ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο άνω του 9%, ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε κοντά στα 95 δολάρια. Σε μια προσπάθεια να περιορίσει την άνοδο των τιμών, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων.
Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ γνωστοποίησε ότι από την επόμενη εβδομάδα θα αρχίσει η σταδιακή διάθεση 172 εκατομμυρίων βαρελιών από τα αμερικανικά αποθέματα. Παράλληλα, οι 32 χώρες μέλη του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας συμφώνησαν στην απελευθέρωση συνολικά 400 εκατομμυρίων βαρελιών – τη μεγαλύτερη κοινή παρέμβαση στην ιστορία του οργανισμού.
Ωστόσο, οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές, καθώς το βασικό ρίσκο αφορά πλέον τη σταθερότητα των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρόμων.
Αντικρουόμενα μηνύματα από τον Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν παύει να στέλνει αντιφατικά μηνύματα για τη διάρκεια της σύγκρουσης. Από τη μία πλευρά δηλώνει ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει σύντομα και ότι «σχεδόν τίποτα δεν έχει απομείνει» ως στόχος για τις αμερικανικές δυνάμεις στο Ιράν και λίγες ώρες αργότερα, σε συγκέντρωση στο Κεντάκι, εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός: «Δεν θέλουμε να φύγουμε πριν έρθει η ώρα. Πρέπει να τελειώσουμε τη δουλειά», είπε, χωρίς να προσδιορίσει ποιος είναι ο τελικός στρατηγικός στόχος. Ίσως διότι ούτε ο ίδιος ούτε και το επιτελείο του τον γνωρίζει.
Σύμφωνα με την New York Times, το κόστος των επιχειρήσεων για την Ουάσιγκτον ξεπέρασε ήδη τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην πρώτη εβδομάδα.
Η Τεχεράνη προετοιμάζεται για πόλεμο φθοράς
Στον αντίποδα, οι Φρουροί της Επανάστασης εμφανίζονται αποφασισμένοι για μακρά σύγκρουση. Ο ανώτερος αξιωματικός Αλί Φανταβί προειδοποίησε ότι το Ιράν μπορεί να οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε «πόλεμο φθοράς», πλήττοντας δυτικά οικονομικά συμφέροντα.
Η ιρανική στρατηγική, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, στηρίζεται σε τρεις άξονες: ισχυρή στρατιωτική αντίδραση, πίεση στις ενεργειακές αγορές και αύξηση του κόστους για την αμερικανική παρουσία στην περιοχή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται πλέον ότι η κυβέρνηση υποτίμησε τόσο την ένταση της ιρανικής αντίδρασης όσο και τον αντίκτυπο που θα είχε η σύγκρουση στις διεθνείς αγορές.
Το λάθος των αμερικανικών υπολογισμών
Πολλοί σύμβουλοι της κυβέρνησης θεωρούσαν ότι ακόμη και σε περίπτωση πολέμου οι επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου θα ήταν περιορισμένες και προσωρινές.
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Η απειλή της Τεχεράνης να πλήξει δεξαμενόπλοια στο Στενό του Ορμούζ –από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου– προκάλεσε άμεση αναστάτωση στη ναυτιλία και εκτίναξη των ασφαλίστρων κινδύνου.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρίστοφερ Σ. Μέρφι υποστήριξε μετά από ενημέρωση στο Κογκρέσο ότι η κυβέρνηση «δεν διαθέτει σαφές σχέδιο για το πώς θα ανοίξει ξανά με ασφάλεια το Στενό του Ορμούζ».
Φόβοι για ναρκοθέτηση του Στενού του Ορμούζ
Η διεθνής κοινότητα ανησυχεί ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο ναρκοθέτησης του περάσματος. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν 28 ιρανικά πλοία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για πόντιση ναρκών.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, ανακοίνωσε ότι έπληξε δύο πλοία στην περιοχή, ενώ προειδοποίησε πως οποιαδήποτε επίθεση σε ιρανικά λιμάνια θα οδηγήσει σε αντίποινα εναντίον όλων των λιμενικών εγκαταστάσεων της περιοχής.
Επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές εγκαταστάσεις
Η σύγκρουση έχει ήδη επεκταθεί σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής. Δύο δεξαμενόπλοια δέχθηκαν επίθεση ανοιχτά της Βασόρας στο νότιο Ιράκ, με τουλάχιστον έναν νεκρό ναυτικό.
Ταυτόχρονα, ενεργειακές εγκαταστάσεις χτυπήθηκαν στο Ομάν, ενώ πετρελαϊκές υποδομές στη Σαουδική Αραβία έγιναν στόχος μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Στο Ντουμπάι μεγάλες πολυεθνικές, μεταξύ των οποίων η Citi, η Deloitte και η PwC, προχώρησαν σε απομάκρυνση προσωπικού μετά από απειλές και περιστατικά κοντά στο αεροδρόμιο της πόλης.
Κλιμάκωση και στο μέτωπο του Λιβάνου
Παράλληλα, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις στο Λίβανος, στοχεύοντας τη σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ, βασικό σύμμαχο του Ιράν.
Η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι εκτόξευσε πυραύλους εναντίον βάσης των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, ενώ η Τεχεράνη δήλωσε ότι συμμετείχε σε κοινή επιχείρηση πέντε ωρών εναντίον περίπου 50 στόχων στο ισραηλινό έδαφος.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν κάλεσε το Ισραήλ να αποφύγει μια χερσαία εισβολή στον Λίβανο, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο γενικευμένου πολέμου.
Πολεμική ατμόσφαιρα στην Τεχεράνη
Στην Τεχεράνη η καθημερινότητα αναδιοργανώνεται υπό το καθεστώς των βομβαρδισμών. Οι αρχές επιδιώκουν να αποτρέψουν οποιαδήποτε εσωτερική κινητοποίηση, με την αστυνομία να προειδοποιεί ότι θα αντιμετωπίσει κάθε διαμαρτυρία ως εχθρική ενέργεια.
Παρά τις επιθέσεις, χιλιάδες Ιρανοί συμμετείχαν σε δημόσιες κηδείες στρατιωτικών και πολιτικών αξιωματούχων που σκοτώθηκαν στον πόλεμο.
Την ίδια στιγμή, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ζήτησε τον άμεσο τερματισμό των ιρανικών επιθέσεων αντιποίνων, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται προς το παρόν διπλωματική διέξοδος.
