Ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, που προορίζεται για την εισαγωγή αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη μέσω Ελλάδας, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις από ορισμένα κράτη-μέλη της Ε.Ε., κυρίως της Βόρειας Ευρώπης, τα οποία, σύμφωνα με τον Πρόεδρο & Διευθύνοντα Σύμβουλο του Ομίλου AKTOR και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Atlantic SEE LNG Trade Αλέξανδρο Εξάρχου επιδιώκουν την επιστροφή στην εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Σε συνέντευξή του στο «Βήμα», ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι η υπονόμευση αυτή θέτει σε κίνδυνο την εθνική διάσταση του Κάθετου Διαδρόμου και τα γεωπολιτικά οφέλη για τη χώρα. Παρά τα εμπόδια, διαβεβαίωσε ότι οι μακροπρόθεσμες εμπορικές συμφωνίες της Atlantic SEE LNG Trade είναι διασφαλισμένες και ότι τα συμφέροντα Ελλάδας, ΗΠΑ και Ε.Ε. στον διάδρομο ταυτίζονται.
Υπονόμευση και εμπόδια
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και της Atlantic SEE LNG Trade σημείωσε ότι ο Κάθετος Διάδρομος συναντά εμπόδια, καθώς ασκούνται πιέσεις σε πολλά κράτη από τα οποία διέρχεται ώστε να μην προχωρήσουν στην εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ποσοτήτων από τις ΗΠΑ.
Και αποκάλυψε ότι στην πρόσφατη σύνοδο υπουργών Ενέργειας στην Ουάσιγκτον, «υπήρξαν χώρες οι οποίες δίστασαν και ο δισταγμός τους ξεκάθαρα προκύπτει από επιρροές που είχαν από κάποια ευρωπαϊκά κράτη – άλλες φορές απευθείας από κράτη που ενεργούσαν για λογαριασμό του κράτους για το οποίο μιλούν και άλλες φορές από Ευρωπαίους αξιωματούχους που εμφανίζονταν με το μανδύα της Ε.Ε., αλλά εξυπηρετούσαν συμφέροντα κρατών – μελών». Για τον λόγο αυτό όπως τόνισε ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να προστατευτεί και να στηριχτεί με κάθε θυσία η ελληνική πτυχή του, καθώς ο κίνδυνος να μην επιτύχει ως εθνικός σχεδιασμός και να χάσει η χώρα μας όχι μόνο τα οικονομικά, αλλά κυρίως τα γεωπολιτικά οφέλη, είναι υπαρκτός.
Ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι δεν υπάρχει ειλικρινής πρόθεση από ορισμένα βόρεια κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόσουν την απαγόρευση του ρωσικού αερίου και παρατήρησε ότι καλλιεργείται ένα κλίμα το οποίο επιδιώκει την απραγία ώστε να καταστεί μη αναστρέψιμη η επιστροφή στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.
Οι παθογένειες της Ε.Ε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι βασική ευθύνη για αυτές τις εξελίξεις έχουν οι παθογένειες της Ε.Ε., καθώς κάθε φορά που δεν ευθυγραμμίζονται τα συμφέροντα των κρατών – μελών, η Ευρώπη αδυνατεί να αντιδράσει σε περιόδους κρίσης. Και ήταν ιδιαίτερα επικριτικός για την κατάσταση της Ε.Ε., καθώς όπως σημείωσε, «αδυνατεί να ανταγωνιστεί τους μεγάλους παίκτες της διεθνούς σκακιέρας και την ίδια στιγμή, το μόνο πράγμα που επιτυγχάνει, είναι να ρυθμίζει και να εκδίδει οδηγίες οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα να αυξάνουν το κόστος των προϊόντων» επισημαίνει.
Η Ε.Ε. και ο πόλεμος στο Ιράν
Επίσης, ο κ. Εξάρχου προέβλεψε ότι τυχόν συνέχιση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα έχει τεράστιες επιπτώσεις στην Ε.Ε., καθώς κινδυνεύει να υποφέρει περισσότερο από όλους λόγω του αυξημένου πληθωρισμού. «Ο πόλεμος του Ιράν θα δοκιμάσει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την έλλειψη ενιαίας εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής στην Ε.Ε. Διότι όταν αρχίσουν να γίνονται δύσκολες οι μεταφορές φυσικού αερίου και πετρελαίου, ο πληθωρισμός που θα αντιμετωπίσει η Ε.Ε. δεν θα συγκρίνεται ούτε με τις ΗΠΑ ούτε με την Κίνα. Συνεπώς, αυτός που θα δοκιμαστεί πρώτος και περισσότερο όλων, είναι ο πιο αδύναμος» σημείωσε.
Η κρίσιμη συγκυρία
Ο κ. Εξάρχου προειδοποίησε ότι η επικείμενη απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τον πόλεμο στο Ιράν, καθιστά επιτακτική ανάγκη να κλειστούν μακροπρόθεσμες συμφωνίες, τώρα που η τιμή spot του αμερικανικού LNG είναι ιδιαίτερα συμφέρουσα, καθώς είναι υπαρκτός ο κίνδυνος οι τιμές του καυσίμου να εκτοξευθούν, προκαλώντας τεράστιο πρόβλημα στην Ευρώπη.
Στήριξη του Κάθετου Διαδρόμου
Και επανέλαβε την ανάγκη να στηριχθεί νομοθετικά και θεσμικά ο κάθετος διάδρομος – ακόμη και υπό την μορφή επιδότησης των κρατών από τα οποία διέρχεται – ούτως ώστε το κόστος διέλευσης να διατηρηθεί λογικό και σταθερό και, άρα, να μην επιβαρυνθεί υπερβολικά η τελική τιμή του προϊόντος.
Τα οφέλη για την Ελλάδα
Ο κ. Εξάρχου τόνισε ότι ο νέος ρόλος που αποκτά η χώρα συνοδεύεται από σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη και για τον λόγο αυτό ο Κάθετος Διάδρομος θα πρέπει να προστατευθεί. Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR υπογράμμισε τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου τόσο για την αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων όσο και για την προωθούμενη από τις ΗΠΑ χρήση της Ελλάδας ως πύλης για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη, κάτι που «μετατρέπει ουσιωδώς τη γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ των χωρών που μας αφορούν» και δημιουργεί ενισχυμένη ασφάλεια για τη χώρα.
Οι εμπορικές συμφωνίες
Ο κ. Εξάρχου εκτιμά ότι οι πρόσφατες συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στην Ουάσιγκτον στο επόμενο διάστημα, θα λάβουν μορφή οριστικών συμβάσεων. Ενώ σημειώνει ότι θα χρειαστεί να δημιουργηθεί και δεύτερο FSRU στη χώρα μας πριν το 2030 ώστε να υποστηριχθεί η ανάπτυξη του κάθετου διαδρόμου. Παράλληλα, δήλωσε κατηγορηματικά: «Δεν πρόκειται στο όνομα οποιουδήποτε οικονομικού οφέλους να υπηρετήσω γεωπολιτικές στρατηγικές άλλου κράτους, πέραν του ελληνικού – αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Θα εξακολουθήσω να λέω ότι πρέπει να στηρίξουμε την ελληνικότητα του εγχειρήματος. Πρέπει να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες που ο Κάθετος Διάδρομος θα ταυτίζεται με τον ελληνικό του χαρακτήρα για να επιτευχθούν τα γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά οφέλη του εγχειρήματος. Εναλλακτικές που δεν στηρίζουν τον ελληνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος δεν θα με βρουν συμμέτοχο».
Πριν μερικούς μήνες η κυβέρνηση πρόβαλλε την -αδιαμφισβήτητη- επιτυχία των πολύ σημαντικών ενεργειακών συμφωνιών με τις ΗΠΑ. “Κορωνίδα του στέμματος” ο “κάθετος διάδρομος” ο οποίος σε συνδυασμό με τον σταθμό μεταφόρτωσης στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης καθιστά την Ελλάδα ενεργειακό κόμβο, όπως διαρρήδην ειπώθηκε από τον πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς.
Οι συμφωνίες αυτές που χαρακτηρίσθηκαν ως εθνικής σημασίας έχουν, όμως, αξία, αφενός στο πλαίσιο της στρατηγικής απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, αφετέρου εφόσον η ίδια η Ε.Ε αναλάβει πρωτοβουλίες για τη χρηματοδότηση των υποδομών που απαιτούνται, ειδικά στα κράτη από τα οποία θα διέρχεται ο “κάθετος διάδρομος” και τα οποία δεν έχουν πρακτικά τις οικονομικές δυνατότητες να τις κατασκευάσουν μόνες τους.
Όμως, κάτι δεν πάει καλά. Κι αυτό που φαίνεται πώς διστάζει να επισημάνει στεντορείως η κυβέρνηση το έκανε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic SEE LNG (κοινοπραξία AKTOR και ΔΕΠΑ) Trade Αλέξανδρος Εξάρχου. Σε συνέντευξή του στο “Βήμα” τόνισε πώς υπάρχουν ευρωπαϊκά κράτη που υπονομεύουν την ταχεία ολοκλήρωση του έργου επειδή δεν επιθυμούν ουσιαστικά την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο (και πιθανότατα δεν αναφέρεται μόνο στον “συνήθη ύποπτο” Βίκτορ Όρμπαν). Άφησε, όμως, αιχμές και για την ίδια την Ε.Ε, οι παθογένειες (παραλυτικές ισορροπίες) της οποίας δεν επιτρέπουν την αναγκαία επιτάχυνση του έργου.
Ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι δεν υπάρχει ειλικρινής πρόθεση από ορισμένα βόρεια κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόσουν την απαγόρευση του ρωσικού αερίου και παρατήρησε ότι καλλιεργείται ένα κλίμα το οποίο επιδιώκει την απραγία ώστε να καταστεί μη αναστρέψιμη η επιστροφή στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.
Δυστυχώς, έχει δίκιο. Εάν συνυπολογίσει κανείς και το γεγονός ότι οι ΗΠΑ πιέζουν για την προσωρινή και περιορισμένη (;) άρση των κυρώσεων κατά της Μόσχας για να φτάσει στις αγορές ρωσικό φυσικό αέριο λόγω της έλλειψης που προκαλεί η -ουδείς μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια για πόσο ακόμα- έλλειψη λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τα πράγματα γίνονται δυσκολότερα.
Δεν αρκεί, όμως, να τα λέει ο Εξάρχου. Το ερώτημα είναι τι κάνουν οι Βρυξέλλες για να προστατεύσουν το εμβληματικό και στρατηγικό έργο και ακόμα περισσότερο εάν και πόσο πιέζει η Αθήνα προς αυτή την κατεύθυνση. Μπορεί ο Τραμπ να κινείται συγκυριακά (υπέρ του Πούτιν) λόγω πολέμου ώστε να ελαχιστοποιήσει τις συνέπειες στο ενεργειακό ισοζύγιο εξαιτίας των επιλογών του, η κυβέρνηση, όμως, οφείλει να προστατεύσει την δική της στρατηγική.
Ενδεχομένως να το κάνει στο παρασκήνιο. Στο προσκήνιο, πάντως, κάποια σαφής ένδειξη άσκησης πίεσης στις Βρυξέλλες δεν φαίνεται…