Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται έως και 25% μέσα σε μία ημέρα, αγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδα από τα μέσα του 2022. Η ενεργειακή αναταραχή μεταδίδεται ήδη σε αγροτικά προϊόντα και μέταλλα, ενώ η ενίσχυση του δολαρίου πιέζει τον χρυσό και ανατρέπει τις προσδοκίες για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Εκρηκτική άνοδος στο πετρέλαιο
Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν τη Δευτέρα μία από τις πιο βίαιες ημερήσιες κινήσεις των τελευταίων ετών. Το Brent κινήθηκε προς ιστορικό ρεκόρ ημερήσιας ανόδου, καθώς η αγορά προεξοφλεί σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Νωρίς το πρωί, στις 7.38 ώρα Ελλάδας, το Brent διαμορφωνόταν στα 112,34 δολάρια το βαρέλι, έχοντας προηγουμένως αγγίξει τα 119,50 δολάρια. Αντίστοιχα, το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) κινήθηκε κοντά στα 119,48 δολάρια το βαρέλι.
Η άνοδος αντανακλά τους φόβους ότι η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη ροή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, αλλά και τη ναυσιπλοΐα στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας.
Αγορές χωρίς ορατή διέξοδο
Η ένταση των κινήσεων αποτυπώνει την αβεβαιότητα που επικρατεί στις διεθνείς αγορές για τη διάρκεια και την έκταση της κρίσης.
Ο αναλυτής της IG Market, Tony Sycamore, σημειώνει ότι η αντίδραση των επενδυτών είναι τόσο έντονη επειδή δεν διαφαίνεται άμεση πολιτική διέξοδος από την κλιμακούμενη αντιπαράθεση.
Όπως επισημαίνει, η σύγκρουση έχει εξελιχθεί σε μια αντιπαράθεση υψηλού κινδύνου, στην οποία καμία πλευρά δεν δείχνει πρόθυμη να υποχωρήσει, αυξάνοντας καθημερινά τον κίνδυνο βαθύτερων επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία.
Μειώνεται η παραγωγή στη Μέση Ανατολή
Την ίδια στιγμή, η αγορά πετρελαίου δέχεται πρόσθετη πίεση από ενδείξεις περιορισμού της παραγωγής στην περιοχή.
Σύμφωνα με αναλυτές της ING, αρκετοί παραγωγοί αντιμετωπίζουν πλέον προβλήματα αποθήκευσης και εφοδιαστικής αλυσίδας, γεγονός που οδηγεί σε περιορισμό της παραγωγής. Ιράκ, Κουβέιτ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη αρχίσει να μειώνουν την παραγωγή τους.
Παράλληλα, η απόφαση της Τεχεράνης να ορίσει τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διάδοχο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ θεωρείται ένδειξη ότι οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις παραμένουν σταθερά στο τιμόνι της εξουσίας, εξέλιξη που ενισχύει την αίσθηση γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Ντόμινο αυξήσεων σε έλαια και σιτηρά
Η ενεργειακή κρίση μεταφέρεται ήδη στις αγορές αγροτικών προϊόντων, κυρίως λόγω της στενής σχέσης των φυτικών ελαίων με την παραγωγή βιοκαυσίμων.
Το φοινικέλαιο της Μαλαισίας κατέγραψε άνοδο περίπου 9%, ενώ το σογιέλαιο στο Σικάγο έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022.
Ανοδικά κινήθηκαν και τα σιτηρά. Η τιμή του σιταριού έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2024, ενώ το καλαμπόκι σημείωσε υψηλό δεκαμήνου.
Ενισχύεται το δολάριο, πιέζεται ο χρυσός
Παρά την έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα, ο χρυσός κινήθηκε πτωτικά, καταγράφοντας απώλειες άνω του 2%.
Η ενίσχυση του δολαρίου, το οποίο κινείται κοντά στα υψηλά τριμήνου, καθιστά το πολύτιμο μέταλλο ακριβότερο για επενδυτές που χρησιμοποιούν άλλα νομίσματα.
Ταυτόχρονα, η άνοδος των τιμών ενέργειας ενισχύει τους φόβους για αναζωπύρωση του πληθωρισμού, γεγονός που μειώνει τις πιθανότητες άμεσης μείωσης των επιτοκίων και στηρίζει τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων.
Αλουμίνιο σε υψηλό τετραετίας
Ισχυρές ανοδικές πιέσεις καταγράφονται και στην αγορά μετάλλων, με το αλουμίνιο να φτάνει σε υψηλό τετραετίας.
Το τρίμηνο συμβόλαιο αναφοράς στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου ανήλθε στα 3.544 δολάρια ανά τόνο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2022.
Οι ανησυχίες για την προσφορά εντάθηκαν μετά την ανακοίνωση ανωτέρας βίας στις αποστολές από μεγάλες μονάδες παραγωγής της περιοχής, όπως το Qatalum στο Κατάρ και η Aluminium Bahrain.
Αντίθετα, άλλα βασικά βιομηχανικά μέταλλα πιέστηκαν από την ισχυροποίηση του δολαρίου, γεγονός που περιορίζει την ελκυστικότητά τους για επενδυτές εκτός Ηνωμένων Πολιτειών.
