Ανακυκλωμένα βίντεο, σκηνές από videogames και εικόνες τεχνητής νοημοσύνης κατακλύζουν τα κοινωνικά δίκτυα, διαμορφώνοντας ένα παράλληλο πεδίο σύγκρουσης με εκατομμύρια προβολές και βαθιά σύγχυση για τα πραγματικά γεγονότα.
Η στρατιωτική κλιμάκωση μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν δεν περιορίζεται στο πεδίο των μαχών. Στο διαδίκτυο εξελίσσεται ένας έντονος «πόλεμος πληροφοριών», με αντικρουόμενες αφηγήσεις, κατασκευασμένο υλικό και οργανωμένες καμπάνιες παραπληροφόρησης.
Ελεγκτές γεγονότων του Agence France-Presse καταγράφουν μαζική ανακύκλωση παλαιών βίντεο που παρουσιάζονται ως πρόσφατα, με στόχο τη διόγκωση των ζημιών από ιρανικά πυραυλικά πλήγματα στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία.
«Υπάρχει σαφώς ένας πόλεμος αφηγημάτων που εκτυλίσσεται στο διαδίκτυο», σημειώνει ο Μουσταφά Αγιάντ από το Ινστιτούτο Στρατηγικού Διαλόγου. Όπως εξηγεί, στόχος είναι είτε η δικαιολόγηση των επιθέσεων είτε η προβολή στρατιωτικής ισχύος, με τελικό αποτέλεσμα τη φθορά του αντιπάλου σε επίπεδο εντυπώσεων.
Παράλληλα, μέσα αντιπολίτευσης στο Ιράν διακινούν στο X και στο Telegram ισχυρισμούς περί πυραυλικής επίθεσης της ιρανικής κυβέρνησης σε σχολείο θηλέων, χωρίς τεκμηρίωση. Το ISD προειδοποιεί και για την εμφάνιση ψεύτικων λογαριασμών που εμφανίζονται ως ανώτατα στελέχη της ιρανικής ηγεσίας.
Την ίδια στιγμή, αποσπάσματα από videogames παρουσιάζονται ως αυθεντικά ιρανικά πλήγματα, ενώ εικόνες τεχνητής νοημοσύνης που απεικονίζουν βυθισμένα αμερικανικά πολεμικά πλοία —μεταξύ αυτών και το USS Abraham Lincoln— συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές.
21,9 εκατ. προβολές και κενά στην επαλήθευση
Σύμφωνα με το παρατηρητήριο παραπληροφόρησης NewsGuard, κατασκευασμένες εικόνες που παρουσιάζουν το Ιράν ως ισχυρότερο και πιο απειλητικό από ό,τι δείχνουν τα επιτόπια δεδομένα ξεπέρασαν τις 21,9 εκατομμύρια προβολές μόνο στο X, την πλατφόρμα που ανήκει στον Ίλον Μασκ.
Η ταχύτητα και η κλίμακα διάδοσης των ψευδών ειδήσεων δημιουργούν ένα τοπίο σύγχυσης, όπου οι πληροφορίες για τα πλήγματα και τα θύματα συχνά διαμορφώνονται πρώτα στα timelines και αργότερα επιβεβαιώνονται —ή διαψεύδονται— από ανεξάρτητες πηγές.
Στροφή πολιτικής από το X για περιεχόμενο AI
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το X ανακοίνωσε ότι θα αναστέλλει για 90 ημέρες τη συμμετοχή δημιουργών στο πρόγραμμα διαμοιρασμού εσόδων όταν δημοσιεύουν βίντεο ένοπλων συγκρούσεων που έχουν παραχθεί με τεχνητή νοημοσύνη χωρίς σχετική σήμανση.
Ο επικεφαλής προϊόντων της πλατφόρμας, Νικίτα Μπίερ, ανέφερε ότι σε περιόδους πολέμου η πρόσβαση σε αυθεντικές πληροφορίες είναι κρίσιμη, επισημαίνοντας πως τα σύγχρονα εργαλεία AI καθιστούν εξαιρετικά εύκολη τη δημιουργία παραπλανητικού υλικού. Η απόφαση αυτή συνιστά αξιοσημείωτη μετατόπιση για μια εταιρεία που έχει δεχθεί έντονη κριτική για την πολιτική εποπτείας περιεχομένου μετά την εξαγορά της από τον Μασκ το 2022.
«Η ομίχλη του πολέμου γίνεται λάσπη»
Ο Άρι Άμπελσον, συνιδρυτής της OpenOrigins, περιγράφει το φαινόμενο ως μετάβαση από την «ομίχλη» στη «λάσπη» του πολέμου: το συνθετικό περιεχόμενο πολλαπλασιάζει τον θόρυβο στα οικοσυστήματα ενημέρωσης, καθιστώντας δυσκολότερη τη διάκριση μεταξύ πραγματικότητας και κατασκευής.
Σε μια εξέλιξη που εντείνει τις ανησυχίες, μελέτη του NewsGuard διαπίστωσε ότι το εργαλείο αντίστροφης αναζήτησης εικόνας της Google παρήγαγε ανακριβείς περιλήψεις βασισμένες σε παραπλανητικό οπτικό υλικό σχετικό με τη σύγκρουση. Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει ευρύτερα κενά σε συστήματα που χρησιμοποιούνται για την επαλήθευση της αυθεντικότητας εικόνων.
Η σύγκρουση που πυροδοτήθηκε μετά τα πλήγματα του Σαββατοκύριακου —και τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ— εξελίσσεται έτσι σε διπλό μέτωπο: στρατιωτικό και ψηφιακό. Και στο δεύτερο, η αλήθεια αποδεικνύεται συχνά το πρώτο θύμα.
