Η απρόκλητη και αδικαιολόγητη ιμπεριαλιστική επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, μια ανεξάρτητη και σημαντική χώρα με αξιόλογη παραγωγή πετρελαίου, αναμένεται να δημιουργήσει κάποιες αναταραχές στην παγκόσμια οικονομία, με τις επιπτώσεις να κλιμακώνονται δραματικά ανάλογα με τη διάρκεια της σύρραξης.
Του Κωνσταντίνου Βέργου*
Έως τώρα έχει γίνει κατανοητό ότι αυτή η κίνηση των ΗΠΑ συνδέεται με την προσπάθεια ελέγχου και αρπαγής των ενεργειακών πηγών ξένων χωρών και έρχεται ως συνέχεια άλλων αντίστοιχων κινήσεων, όπως η γκαγκστερική απαγωγή από τις ΗΠΑ του προέδρου της Βενεζουέλας, της χώρας με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, καθώς και με τις δηλώσεις για τη Γροιλανδία, μια περιοχή με μεγάλα αποθέματα πολύτιμων υλών.
Η μακρόχρονη εμπλοκή σε πόλεμο με το Ιράν διαταράσσει τις ενεργειακές οδούς. Η Ευρώπη πλήττεται περισσότερο λόγω εξάρτησης, ενώ οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ένα μείγμα πληθωριστικών πιέσεων και δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Θα διέκρινα τρία σενάρια: ένα εμπλοκής πέντε ημερών, ένα εμπλοκής τεσσάρων εβδομάδων και ένα πολεμικής εμπλοκής τριών μηνών. Στην πρώτη περίπτωση, οι επιπτώσεις είναι περιορισμένες και παροδικές, με μόνη επίπτωση κάποια αύξηση στη μεταβλητότητα των τιμών στις χρηματιστηριακές αγορές.
Σε περίπτωση εμπλοκής για τέσσερις εβδομάδες, οι κίνδυνοι για μπλόκο στο Στενό του Χορμούζ αυξάνονται. Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου θα οδηγήσει, από τα τέλη Ιουνίου, σε πληθωριστικές πιέσεις, με πιο έντονες τις αρνητικές επιπτώσεις για την Ευρωζώνη. Μια αύξηση του πληθωρισμού κατά 0,7%-1% πρέπει να θεωρηθεί δεδομένη σε αυτή την περίπτωση.
Επέκταση του πολέμου έως τον Ιούνιο οδηγεί σε αυξημένο κόστος μεταφορών, μεγάλη αύξηση των τιμών ενέργειας, πάνω από 20%, ενδεχομένως και πάνω από 100 δολάρια, και κίνδυνο ύφεσης.
Οι επιπτώσεις στις αγορές από πόλεμο μιας εβδομάδας ίσως οδηγήσουν σε κάποια απότομη πτώση τιμών, αλλά με πολύ σύντομη ανάκαμψη. Αναμένεται κάποια φυγή προς ασφαλή καταφύγια, όπως τα αμερικανικά ομόλογα, πιέζοντας προσωρινά τα επιτόκια των ΗΠΑ καθοδικά.
Πόλεμος ενός μήνα οδηγεί σε ρευστοποιήσεις στις τιμές των τεχνολογικών μετοχών και των τραπεζών και σε στροφή προς εταιρείες ενέργειας.
Επέκταση σε τρίμηνο πόλεμο οδηγεί σε πτώση όλων των μετοχών, πλην εκείνων του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος, που κινούνται προς νέα υψηλά επίπεδα. Τα επιτόκια όλων των χωρών αναμένεται, σε αυτό το ενδεχόμενο, να αυξηθούν, ενώ θα υπάρξουν απώλειες στις τιμές των ομολόγων παγκοσμίως.
Όσον αφορά την ισοτιμία δολαρίου/ευρώ, επέρχεται ισχυροποίηση του δολαρίου.
Οι μειώσεις επιτοκίων παγώνουν για όλες τις μεγάλες οικονομίες, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ, λόγω πληθωρισμού από την αύξηση των τιμών ενέργειας και μεταφορών. Περιφερειακές αγορές, όπως της Τουρκίας, θα έχουν σοβαρές πιέσεις στα νομίσματά τους και τα ενδεχόμενα περιστατικά κρίσεων και καταρρεύσεων τέτοιων νομισμάτων αυξάνονται από τον Σεπτέμβριο.
Συνολικά, οι σκέψεις για μείωση επιτοκίων απομακρύνονται και οι περιφερειακές αγορές, οικονομίες και νομίσματα πλήττονται, με στροφή των επενδυτών στο δολάριο και με αυξημένο κίνδυνο, από τα τέλη καλοκαιριού, για υποτροπή της παγκόσμιας οικονομίας.
*Καθηγητής Χρηματοοικονομικών Πανεπιστήμιο Πόρτσμουθ, Αγγλία
