Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος νέων αναταράξεων στις αγορές ενέργειας επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για ευρωπαϊκή προετοιμασία απέναντι σε ενδεχόμενη ενεργειακή κρίση. Η συζήτηση αυτή κυριάρχησε και στο χθεσινό Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, με την Ελλάδα να ζητά έγκαιρο σχεδιασμό μέτρων και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής συνεργασίας.
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό του ΣΚΑΪ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ανέφερε ότι στην Ευρώπη διαμορφώνονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τη διαχείριση της πιθανής ενεργειακής κρίσης, ενώ τόνισε ότι η εμπειρία του 2022 δείχνει την ανάγκη για πιο γρήγορα αντανακλαστικά.
Δύο γραμμές στην Ευρώπη για τα μέτρα ενέργειας
Σύμφωνα με τον υπουργό, στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφονται δύο βασικές τάσεις.
Ορισμένα κράτη-μέλη εμφανίζονται επιφυλακτικά στο ενδεχόμενο άμεσης λήψης μέτρων, εκτιμώντας ότι η τρέχουσα κρίση μπορεί να αποκλιμακωθεί σύντομα. Από την άλλη πλευρά, μια δεύτερη ομάδα χωρών –στην οποία εντάσσεται και η Ελλάδα– θεωρεί απαραίτητη την έγκαιρη προετοιμασία στοχευμένων παρεμβάσεων.
Όπως εξήγησε ο υπουργός, η προσέγγιση αυτή δεν σημαίνει άμεση εφαρμογή μέτρων, αλλά σχεδιασμό εργαλείων και ευελιξιών που θα μπορούν να ενεργοποιηθούν γρήγορα αν η κρίση παραταθεί ή ενταθεί.
Το μάθημα της ενεργειακής κρίσης του 2022
Ο κ. Παπασταύρου υπενθύμισε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στην ενεργειακή κρίση του 2022 χρειάστηκε περίπου έναν χρόνο για να αποκτήσει συνοχή και αποτελεσματικότητα.
Η εμπειρία εκείνης της περιόδου, σύμφωνα με τον ίδιο, δείχνει την ανάγκη για ταχύτερη προετοιμασία και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών. Σήμερα η Ευρώπη διαθέτει ήδη εργαλεία που μπορούν να λειτουργήσουν ως «αναχώματα» σε πιθανή άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Ταυτόχρονα, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η στρατηγική της ενεργειακής μετάβασης και της απανθρακοποίησης της οικονομίας παραμένει κεντρικός στόχος για μια πιο ανταγωνιστική και βιώσιμη ευρωπαϊκή οικονομία.
Προσοχή στη δημοσιονομική ισορροπία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στο δημοσιονομικό σκέλος των πιθανών παρεμβάσεων.
Όπως σημείωσε, οποιαδήποτε μέτρα ή ευελιξίες αποφασιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν θα πρέπει να δημιουργήσουν εικόνα δημοσιονομικής χαλάρωσης που θα μπορούσε να υπονομεύσει τη σταθερότητα των οικονομιών.
Για την Ελλάδα, πρόσθεσε, η διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας αποτελεί βασικό πλεονέκτημα, το οποίο πρέπει να προστατευθεί ακόμη και σε συνθήκες ενεργειακής κρίσης.
Η Σύνοδος Κορυφής και το μήνυμα προς πολίτες και επιχειρήσεις
Ο υπουργός προέβλεψε ότι η ενεργειακή κατάσταση θα αποτελέσει βασικό θέμα στη συζήτηση της επόμενης Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά την εκτίμησή του, η Ευρώπη πρέπει να στείλει σαφές μήνυμα στους πολίτες και στις επιχειρήσεις ότι διαθέτει τα εργαλεία για να στηρίξει την οικονομία σε περίπτωση νέων αναταράξεων.
Η έγκαιρη προετοιμασία, όπως τόνισε, αποτελεί βασική προϋπόθεση για να αποφευχθούν καθυστερημένες αντιδράσεις, όπως συνέβη σε προηγούμενες κρίσεις.
Ενεργειακά δίκτυα και η πρόκληση της ενιαίας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας
Στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας συζητήθηκε επίσης η ευρωπαϊκή δέσμη μέτρων για την ανάπτυξη ενεργειακών δικτύων.
Η Ελλάδα στήριξε ενεργά την πρωτοβουλία, αν και αρκετές χώρες εμφανίστηκαν επιφυλακτικές λόγω του υψηλού κόστους των επενδύσεων. Ο κ. Παπασταύρου επισήμανε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να μην διαθέτει πραγματικά ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η κατάσταση αυτή, όπως εξήγησε, οδηγεί σε σημαντικές αποκλίσεις στις χονδρικές τιμές μεταξύ περιοχών της Ευρώπης, ιδιαίτερα ανάμεσα στην Ανατολική και τη Βόρεια-Κεντρική Ευρώπη. Οι διαφορές αυτές δημιουργούν ένα «ενεργειακό τείχος» που μειώνει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και επιβαρύνει τους καταναλωτές.
Η πάγια θέση της Ελλάδας είναι η ενίσχυση των διασυνδέσεων και η δημιουργία μιας πραγματικά ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Κάθετος Διάδρομος και η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, ενός ενεργειακού άξονα που συνδέει τη Νοτιοανατολική με την Κεντρική Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις επιβεβαιώνουν τη στρατηγική σημασία του έργου για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και για την προσπάθεια απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Η Ελλάδα ζήτησε από τα κράτη-μέλη να στηρίξουν ενεργά την ευρωπαϊκή απόφαση για σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, ενώ κάλεσε και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει σαφείς κατευθύνσεις και να αποσαφηνίσει τις κανονιστικές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν γύρω από το έργο.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εθνικών μέτρων
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων σε εθνικό επίπεδο, ο κ. Παπασταύρου ξεκαθάρισε ότι οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από την πορεία της κρίσης.
Όπως είπε, η δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας επιτρέπει στην κυβέρνηση να διαθέτει εργαλεία αντιμετώπισης της ενεργειακής πίεσης, πάντα μέσα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
«Ανάλογα με το πώς θα εξελιχθεί η κρίση, η κυβέρνηση θα είναι εκεί για να βοηθήσει κάθε Έλληνα πολίτη», σημείωσε, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων στήριξης εφόσον οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάσουν περαιτέρω τις τιμές της ενέργειας.
