Του Αντώνη Λιάκου*
Από το 2011 που οι Αμερικανοί επενέβησαν στο Αφγανιστάν, από τον πόλεμο που διεξήγαγαν το 2003 εναντίον του Ιράκ, από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ το 2011 στη Λιβύη, τις παρεμβάσεις Αμερικανών, Ευρωπαίων, Ρώσων και Τούρκων στη Συρία, τους εμφυλίους και τις επιδρομές των Ισραηλινών στο Λίβανο, από την ανελέητη σφαγή στη Γάζα, έως τον σημερινό πόλεμο εναντίον του Ιράν, μια μεγάλη γεωγραφική ζώνη από την κεντρική Ασία έως το Μαγκρέμπ έχει καταστραφεί, έχει μετατραπεί σε πεδία εμφυλίων πολέμων, ερειπίων, προσφυγικών ρευμάτων, ανθρώπινων καταστροφών.
Αν δει κανείς αυτή την εικόνα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο χρόνου, μοιάζει ως εαν το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, να είναι η αντιστροφή των αντιαποικιακών κινημάτων της πρώτης εικοσιπενταετίας μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι η ρεβάνς της αποικιοκρατίας; Τότε ήταν η Βρετανία και η Γαλλία που κυριαρχούσαν στρατιωτικά την περιοχή. Τώρα είναι οι ΗΠΑ με το Ισραήλ, ως ενιαία δύναμη, και με τους Ευρωπαίους στο ρόλο του υπηρετικού προσωπικού.
Ο Τραμπ εξαγγέλλει την επιστροφή του δυτικού ιμπεριαλισμού και του δικαιώματός του να ελέγχει τον κόσμο. Το ερώτημα όμως είναι το εξής. Ο παλιός ιμπεριαλισμός, είτε με τη μορφή της αποικιοκρατίας, είτε της μεταποικιοκρατίας, βασιζόταν σε μια μεγάλη ασυμμετρία ανάμεσα στον δυτικό και στον υπόλοιπο κόσμο. Η παγκοσμιοποίηση όμως, αν και αρχικά σχεδιάστηκε προς όφελος του δυτικού κόσμου, κατέληξε σε βάρος του. Τωρα η ασυμμετρία αυτή έχει περιοριστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό. Η Δύση αισθάνεται ότι απειλείται. Εκείνο που κρατάει όμως είναι η υπεροπλία. Και αυτή χρησιμοποιεί. Αρκεί όμως;
Βρισκόμαστε σε έναν πόλεμο επανακατάκτησης της θέσης ισχύος της Δύσης; Οι πόλεμοι επανακατάκτησης στο ιστορικό παρελθόν αποδείχθηκαν εξαιρετικά αιματηροί και καταστροφικοί. Στο προσκήνιο αυτής της σύγκρουσης είναι οτιδήποτε αντιτίθεται στη Δύση. Στο βάθος όμως αυτής της σύγκρουσης είναι ο έλεγχος των ενεργειακών πηγών, η Κίνα και οι αναδυόμενες δυνάμεις. Στη Λατινική Αμερική στο προσκήνιο είναι σήμερα η Βενεζουέλα και αύριο η Κούβα. Στο βάθος είναι η Βραζιλία και ο Αμαζόνιος. Βρισκόμαστε σε μια πορεία μιας μείζονος αναμέτρησης. Στόχος δεν είναι μόνο οι χώρες, αλλά και οι περιοχές που δεν ανήκουν ακόμη σε κανένα. Οι πόλοι, οι θάλασσες, οι σπάνιες γαιες, τα υποθαλάσσια εδάφη, αλλά και το εγγύς διάστημα που περιβάλει τη γη.
Μπορούμε από αυτό που βλέπουμε και βιώνουμε σήμερα να μαντέψουμε ποιο θα είναι του πρόσωπο του 210ου αιώνα; Μου φαίνεται εφιαλτική αυτή η σκέψη.
Τέλος, δυο μου φαίνονται τα βιβλία στα οποία πρέπει να ξανασκύψουμε για να καταλάβουμε σε βάθος τη λογική των διεθνών σχέσεων κυριαρχίας.
Το πρώτο είναι του Λένιν, Ο ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, προσιτό σε ελληνική μεταφραση, και το δεύτερο από έναν φιλοΝαζί θεωρητικό : Carl Schmitt, The Nomos of the Earth in the International Law of the Jus Publicum Europaeum, (Der Nomos der Erde im Volkerrecht des Jus Publicum Europaeum 1950) Μεταφραση στα αγγλικα και αντύπωσηTelos Press, 2006
*Ιστορικός
(Αναδημοσίευση ανάρτησης στο Facebook)
