Μια αναμέτρηση που προδιαγραφόταν ως θρίλερ τριών κομμάτων κατέληξε σε καθαρή πολιτική ανατροπή. Στη συμπληρωματική εκλογή της περιφέρειας Gorton and Denton, στα περίχωρα του Μάντζεστερ, η υποψήφια των Green Party of England and Wales, Χάνα Σπένσερ, επικράτησε με διαφορά, ανατρέποντας τους συσχετισμούς σε μια από τις ιστορικές εκλογικές βάσεις των Labour Party.
Η 34χρονη υδραυλικός και δημοτική σύμβουλος συγκέντρωσε 14.890 ψήφους, ποσοστό άνω του 40%. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το Reform UK με 10.578 ψήφους, ενώ οι Εργατικοί περιορίστηκαν στην τρίτη θέση με 9.364 ψήφους, περίπου το 25% του συνόλου. Το αποτέλεσμα συνιστά βαρύ πλήγμα για τον πρωθυπουργό Keir Starmer, σε μια περιφέρεια που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ασφαλής.
Η «φωνή της καθημερινότητας» και το κόστος ζωής
Η Σπένσερ, που δηλώνει πως δεν προερχόταν από τον επαγγελματικό πυρήνα της πολιτικής, στήριξε την καμπάνια της στην ασφυξία της καθημερινότητας. Έθεσε στο επίκεντρο το αυξανόμενο κόστος ζωής, τη δυσκολία πρόσβασης σε βασικά αγαθά και την αίσθηση ότι η σκληρή εργασία δεν εξασφαλίζει πλέον αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
Με αιχμή την αγωνία των εργαζόμενων οικογενειών που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και βασικές ανάγκες, κατάφερε να κινητοποιήσει ψηφοφόρους από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών και πολιτών με μεταναστευτικό υπόβαθρο. Οι Πράσινοι απευθύνθηκαν ενεργά στις εθνοτικές κοινότητες της περιοχής, κυκλοφορώντας προεκλογικό υλικό σε ουρντού και μπανγκλα.
Στην ομιλία της μετά τη νίκη, η Σπένσερ επιτέθηκε σε πολιτικές δυνάμεις που, όπως υποστήριξε, επενδύουν στον διχασμό και στη στοχοποίηση κοινοτήτων για τα κοινωνικά προβλήματα.
Διμέτωπη πίεση για τον Στάρμερ
Το αποτέλεσμα ανατρέπει τη στρατηγική του Στάρμερ, ο οποίος είχε επιλέξει να αναδείξει το Reform UK και τον ηγέτη του Nigel Farage ως τον βασικό πολιτικό αντίπαλο. Παρά το περιορισμένο κοινοβουλευτικό του αποτύπωμα, το Reform προβαλλόταν ως εν δυνάμει κυβερνητική απειλή, σε μια προσπάθεια συσπείρωσης των μετριοπαθών ψηφοφόρων γύρω από τους Εργατικούς.
Στην πράξη, η επιλογή αυτή οδήγησε την κυβέρνηση σε αυστηρότερη ρητορική, ιδίως στο μεταναστευτικό, με στόχο την προσέλκυση ψηφοφόρων από τα δεξιά. Η νίκη των Πρασίνων αποκαλύπτει όμως διαρροές προς τα αριστερά, καθώς μέρος της προοδευτικής βάσης φαίνεται να αναζητά εναλλακτική πολιτική έκφραση.
Ο καθηγητής ευρωπαϊκής πολιτικής του King’s College London, Άναντ Μένον, σχολίασε ότι στο βρετανικό πολιτικό σύστημα έχει παγιωθεί μια απλουστευτική εικόνα για τον βόρειο ψηφοφόρο, ως μονοδιάστατα συντηρητικό, κάτι που το αποτέλεσμα έρχεται να διαψεύσει.
Καταγγελίες, ενστάσεις και εσωκομματικοί τριγμοί
Ο υποψήφιος του Reform, Ματ Γκούντγουιν, βρέθηκε στο επίκεντρο αντιδράσεων για δηλώσεις του σχετικά με την εθνική ταυτότητα πολιτών με εθνοτική καταγωγή εκτός Βρετανίας. Μετά την ήττα, ο Φάρατζ έκανε λόγο για «σεχταριστική ψήφο» και άφησε αιχμές περί εκλογικών παρατυπιών, χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις. Παρατηρητές της οργάνωσης Democracy Volunteers κατέγραψαν πάντως αυξημένα περιστατικά οικογενειακής επιρροής εντός εκλογικών τμημάτων.
Παράλληλα, στο εσωτερικό των Εργατικών επανέρχονται ερωτήματα για την απόφαση της ηγεσίας να εμποδίσει την υποψηφιότητα του ιδιαίτερα δημοφιλούς δημάρχου του Μάντσεστερ, Andy Burnham. Βουλευτές του κόμματος υποστηρίζουν ότι η παρουσία του θα μπορούσε να είχε αποτρέψει την ήττα.
Η επιλογή επίσπευσης της συμπληρωματικής εκλογής ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω τους Πράσινους ενόψει των τοπικών εκλογών του Μαΐου, σε Σκωτία, Ουαλία και Αγγλία. Οι ενδιάμεσες κάλπες λειτουργούν συχνά ως βαρόμετρο για το εθνικό πολιτικό κλίμα, και αρκετοί βουλευτές των Εργατικών έχουν προειδοποιήσει ότι μια νέα αρνητική επίδοση θα μπορούσε να ανοίξει ζήτημα ηγεσίας.
«Απογοητευτικό αποτέλεσμα», λέει ο Στάρμερ
Ο Στάρμερ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πολύ απογοητευτικό», επισημαίνοντας ότι οι κυβερνήσεις συχνά υφίστανται απώλειες στα μέσα της θητείας τους. Τόνισε πως αντιλαμβάνεται την ανυπομονησία των πολιτών για απτές αλλαγές, δεσμευόμενος να συνεχίσει την προσπάθεια για ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.
Από την πλευρά του, ο ηγέτης των Πρασίνων Zack Polanski μίλησε για «σεισμική νίκη» που, όπως είπε, τερματίζει τον εκλογικό στραγγαλισμό των Εργατικών σε παραδοσιακά προπύργιά τους. Με πέντε πλέον βουλευτές σε σύνολο 650 εδρών, οι Πράσινοι αποκτούν περιορισμένη μεν, αλλά πολιτικά ηχηρή παρουσία στο Γουεστμίνστερ.
Το μήνυμα της κάλπης στο Gorton and Denton υπερβαίνει τα όρια μιας τοπικής εκλογής. Καταγράφει τη ρευστότητα του βρετανικού πολιτικού τοπίου και αναδεικνύει την ύπαρξη εναλλακτικού πόλου στο προοδευτικό φάσμα, σε μια περίοδο όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια αναζητά πολιτική διέξοδο.
