Σε μια κίνηση με βαρύνουσα πολιτική και συμβολική σημασία, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι αναμένεται να ανακοινώσει στις 24 Φεβρουαρίου τα σχέδιά του για τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών και δημοψηφίσματος, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, που επικαλείται Ευρωπαίους και Ουκρανούς αξιωματούχους με γνώση του σχεδιασμού.
Η ημερομηνία δεν είναι τυχαία: συμπίπτει με την επέτειο της ρωσικής εισβολής, προσδίδοντας στις εξαγγελίες χαρακτήρα πολιτικής επανεκκίνησης σε μια χώρα που βρίσκεται σε καθεστώς στρατιωτικού νόμου και πολεμικής κινητοποίησης για σχεδόν δύο χρόνια.
Δημοψήφισμα για την ειρήνη μαζί με εθνικές εκλογές
Σύμφωνα με το Reuters, το οποίο μετέδωσε σχετικές πληροφορίες την προηγούμενη εβδομάδα, στο πλαίσιο συζητήσεων μεταξύ Αμερικανών και Ουκρανών διαπραγματευτών εξετάστηκε η πρόβλεψη ώστε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία να τεθεί στην κρίση του ουκρανικού λαού μέσω δημοψηφίσματος.
Το σενάριο που συζητείται προβλέπει ότι το δημοψήφισμα θα διεξαχθεί παράλληλα με εθνικές εκλογές, πιθανότατα τον Μάιο, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας. Η ταυτόχρονη προσφυγή στις κάλπες θα επιχειρούσε να προσδώσει θεσμική και πολιτική νομιμοποίηση σε μια ενδεχόμενη συμφωνία τερματισμού του πολέμου, η οποία αναπόφευκτα θα περιλαμβάνει δύσκολες και ευαίσθητες παραχωρήσεις.
Προετοιμασία εν μέσω πολέμου
Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι ουκρανικές αρχές έχουν ήδη αρχίσει τον σχεδιασμό για την οργάνωση προεδρικών εκλογών σε συνδυασμό με το δημοψήφισμα επί μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας. Στη διαδικασία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εμπλέκονται Ουκρανοί και Δυτικοί αξιωματούχοι που εξετάζουν τόσο το νομικό πλαίσιο όσο και τα τεχνικά και επιχειρησιακά ζητήματα.
Η πρόκληση είναι τεράστια: εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται εκτός της χώρας ως πρόσφυγες, μεγάλα τμήματα της επικράτειας τελούν υπό ρωσικό έλεγχο ή βρίσκονται κοντά στη γραμμή του μετώπου, ενώ ισχύει στρατιωτικός νόμος που μέχρι σήμερα έχει αναστείλει την εκλογική διαδικασία. Η άρση ή προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προκήρυξη εκλογών.
Πολιτικό διακύβευμα και διεθνείς ισορροπίες
Η επιλογή του Ζελένσκι να συνδέσει –εφόσον επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες– τις εκλογές με το δημοψήφισμα για την ειρήνη ενδέχεται να λειτουργήσει ως διπλή πολιτική στρατηγική: αφενός να ανανεώσει τη λαϊκή εντολή του εν μέσω πολέμου, αφετέρου να μεταφέρει την τελική ευθύνη για μια ιστορική συμφωνία στο εκλογικό σώμα.
Παράλληλα, η κίνηση στέλνει μήνυμα προς τους δυτικούς συμμάχους ότι το Κίεβο επιδιώκει θεσμική νομιμοποίηση και διαφάνεια στη διαχείριση μιας πιθανής συμφωνίας με τη Μόσχα, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής στήριξη δοκιμάζεται από πολιτικές και οικονομικές πιέσεις.
Το αν οι συνθήκες στο πεδίο της μάχης και στο εσωτερικό της χώρας θα επιτρέψουν την υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου σχεδίου παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ωστόσο, η 24η Φεβρουαρίου προμηνύεται ως μια ημερομηνία-ορόσημο για το πολιτικό μέλλον της Ουκρανίας και για την πορεία της προς έναν ενδεχόμενο τερματισμό του πολέμου.
