Ο θάνατος του Τζέσε Τζάκσον κλείνει έναν κύκλο που ξεκινά από τις πορείες του κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων τη δεκαετία του 1960 και φτάνει έως την εκλογή του πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου των ΗΠΑ. Ο βαπτιστής ιερέας από τον φυλετικά διαχωρισμένο Νότο, στενός συνεργάτης του Martin Luther King Jr. και δύο φορές διεκδικητής του χρίσματος των Δημοκρατικών για τον Λευκό Οίκο, πέθανε σε ηλικία 84 ετών, αφήνοντας πίσω του μια πολιτική κληρονομιά που διαμόρφωσε την αμερικανική δημόσια σφαίρα για πάνω από μισό αιώνα.
Η οικογένειά του ανακοίνωσε ότι ο Τζάκσον πέθανε την Τρίτη, περιστοιχισμένος από τους οικείους του. Το διακύβευμα της διαδρομής του υπήρξε σαφές: η διεύρυνση της δημοκρατικής εκπροσώπησης και η πολιτική ενσωμάτωση των «αόρατων» της αμερικανικής κοινωνίας.
Από τον Νότο του φυλετικού διαχωρισμού στο κίνημα του ’60
Γεννημένος και μεγαλωμένος σε ένα περιβάλλον θεσμοθετημένου φυλετικού διαχωρισμού, ο Τζάκσον εντάχθηκε από νωρίς στο κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων. Δίπλα στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων για την ισότητα, ενώ ήταν παρών στο Μέμφις το 1968, όταν ο Κινγκ δολοφονήθηκε.
Η δημόσια παρουσία του συνδύαζε εκκλησιαστικό λόγο και πολιτική στρατηγική. Με άνεση στα μέσα ενημέρωσης και ρητορική ένταση, κατόρθωσε να μετατρέψει τον άμβωνα σε πολιτικό βήμα. Για δεκαετίες υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του αφροαμερικανικού ακτιβισμού, παρά τις αντιπαραθέσεις που κατά καιρούς σκίασαν την πορεία του.
Το 2017 ανακοίνωσε ότι διαγνώστηκε με νόσο του Πάρκινσον, έπειτα από τρία χρόνια συμπτωμάτων. Η ασθένεια περιόρισε τη δημόσια δραστηριότητά του, χωρίς να ανακόψει τη συμβολική του παρουσία.
Οι προεδρικές εκστρατείες του 1984 και 1988
Η πολιτική φιλοδοξία του Τζάκσον κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1980. Το 1984 διεκδίκησε το χρίσμα των Δημοκρατικών, σε μια αναμέτρηση όπου κυριάρχησαν ο Walter Mondale και ο Gary Hart, με τελικό αντίπαλο τον εν ενεργεία πρόεδρο Ronald Reagan. Ο Τζάκσον συγκέντρωσε 3,3 εκατομμύρια ψήφους, περίπου το 18%, κατακτώντας την τρίτη θέση.
Η εκστρατεία του υπέστη πλήγμα όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε χρησιμοποιήσει προσβλητικούς χαρακτηρισμούς για Εβραίους και για τη Νέα Υόρκη. Η κρίση περιόρισε τη δυναμική του, αλλά δεν ανέκοψε την πολιτική του παρουσία.
Το 1988 επανήλθε πιο οργανωμένος και με διευρυμένη απήχηση. Κέρδισε 11 προκριματικές εκλογές και κομματικές συνελεύσεις, μεταξύ αυτών σε πολιτείες του Νότου, και συγκέντρωσε 6,8 εκατομμύρια ψήφους, ποσοστό 29%. Έφερε σε δύσκολη θέση τον τελικό υποψήφιο Michael Dukakis και πλησίασε σε απόσταση αναπνοής την υποψηφιότητα απέναντι στον Ρεπουμπλικανό George H. W. Bush. Δεν κατέλαβε ποτέ αιρετό αξίωμα, αλλά αναδιαμόρφωσε τη βάση του Δημοκρατικού Κόμματος.
Στη Δημοκρατική Εθνική Συνέλευση του 1984 διακήρυξε: «Η εκλογική μου περιφέρεια είναι οι απελπισμένοι, οι απόκληροι, οι περιφρονημένοι». Το 1988, στην Ατλάντα, μίλησε για μια Αμερική «που δεν είναι κουβέρτα υφασμένη από ένα νήμα», καλώντας σε πολιτική σύγκλιση πέρα από φυλετικές και κοινωνικές διαχωριστικές γραμμές.
Οργανώσεις, διεθνείς αποστολές και πολιτική επιρροή
Στο Σικάγο ίδρυσε την Operation PUSH και τη National Rainbow Coalition, δομές που στόχευαν στην οικονομική και πολιτική ενδυνάμωση των Αφροαμερικανών και άλλων περιθωριοποιημένων κοινοτήτων. Μέσα από αυτές επιδίωξε τη συγκρότηση ενός πολυφυλετικού, πολυσυλλεκτικού προοδευτικού συνασπισμού.
Τη δεκαετία του 1990 υπηρέτησε ως ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Bill Clinton στην Αφρική. Παράλληλα, ανέλαβε πρωτοβουλίες για την απελευθέρωση κρατουμένων Αμερικανών και άλλων πολιτών σε χώρες όπως η Συρία, η Κούβα, το Ιράκ και η Σερβία, αναλαμβάνοντας άτυπο διπλωματικό ρόλο σε περιόδους έντασης.
Η πολιτική του επιρροή αποτυπώθηκε και σε εμβληματικές στιγμές της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας. Το 2008, δάκρυσε δημόσια όταν ο Barack Obama εξελέγη πρόεδρος, επιβεβαιώνοντας μια διαδρομή που ο ίδιος είχε ανοίξει δεκαετίες νωρίτερα. Το 2021 στάθηκε στο πλευρό της οικογένειας του Τζορτζ Φλόιντ, όταν το δικαστήριο καταδίκασε τον πρώην αστυνομικό για τη δολοφονία του.
Η πολιτική κληρονομιά
Η οικογένειά του, ανακοινώνοντας τον θάνατό του, έκανε λόγο για «έναν ηγέτη που υπηρετούσε όσους δεν είχαν φωνή». Κάλεσε όσους εμπνεύστηκαν από τη δράση του να συνεχίσουν τον αγώνα για δικαιοσύνη και ισότητα.
Ο Τζέσε Τζάκσον δεν έγινε ποτέ πρόεδρος ούτε υποψήφιος μεγάλου κόμματος για τον Λευκό Οίκο. Διαμόρφωσε όμως τον ορίζοντα του εφικτού για τις επόμενες γενιές. Μετέφερε το κέντρο βάρους της πολιτικής συζήτησης προς τους αποκλεισμένους και συνέβαλε στη διεύρυνση της δημοκρατικής εκπροσώπησης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πορεία του αποτυπώνει τη μετάβαση από το κίνημα των δρόμων στην πολιτική των θεσμών, με σταθερό άξονα την απαίτηση για ισότητα.
