Ακροδεξιά και συντηρητικά think tanks διεκδικούν αμερικανικά κονδύλια για τη δημιουργία «πολιτισμικής συμμαχίας» Δύσης, σύμφωνα με το POLITICO.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλάζουν στρατηγική στη χρηματοδότηση οργανισμών στο εξωτερικό, επιδιώκοντας πλέον να εξάγουν την ιδεολογία MAGA στην Ευρώπη. Πολλά ακροδεξιά και συντηρητικά think tanks και πολιτικές ομάδες ήδη εκδηλώνουν ενδιαφέρον για τα αμερικανικά κονδύλια.
Στελέχη του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ είχαν προκαταρκτικές συνομιλίες για κρατική χρηματοδότηση με εκπροσώπους του νέου γαλλικού think tank Western Arc, που στηρίζει το MAGA, καθώς και με τη βρετανική οργάνωση Free Speech Union.
Οι κινήσεις αυτές βασίστηκαν σε λίστα που παρέδωσε στους Αμερικανούς αξιωματούχους το αμερικανικό think tank Heritage Foundation, προτείνοντας ευρωπαϊκές οργανώσεις με παρόμοια ιδεολογική ταύτιση. Άλλα συντηρητικά και ακροδεξιά σχήματα στην Ιταλία και στις Βρυξέλλες δήλωσαν επίσης στο POLITICO ότι θα ενδιαφέρονταν για στήριξη από μια αμερικανική κυβέρνηση που θεωρούν σύμμαχο.
Το POLITICO μίλησε με εκπροσώπους από δέκα ευρωπαϊκά think tanks και πολιτικές ομάδες, όλες με κάποιον τρόπο ταυτισμένες με την ακροδεξιά. Περιέγραψαν ένα ταχέως αναπτυσσόμενο δίκτυο οργανώσεων που τα τελευταία χρόνια έχουν επαγγελματοποιηθεί και επιδιώκουν συνεργασίες με αντίστοιχες ομάδες στις ΗΠΑ.
Επανεκκίνηση της διατλαντικής συνεργασίας
Η προοπτική μιας δεύτερης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, προσφέρει στους Ευρωπαίους εθνικιστές και σκληροπυρηνικούς συντηρητικούς έναν ισχυρό υποστηρικτή στην ηγεσία της ισχυρότερης οικονομικής και στρατιωτικής δύναμης του κόσμου. Και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, οι ομάδες αυτές θέλουν να αξιοποιήσουν τη συγκυρία, φιλοδοξώντας να χρησιμοποιήσουν τα εργαλεία ήπιας ισχύος των ΗΠΑ, όχι πλέον για τη διάδοση του φιλελευθερισμού, αλλά για τη διεύρυνση της δικής τους επιρροής και την αναδιαμόρφωση της Δύσης — ένα σχέδιο που αποκαλούν «πολιτισμική συμμαχία».
Ο Nicolas Conquer, πρώην διευθυντής επικοινωνίας των Republicans Overseas France, ίδρυσε το Western Arc στο Παρίσι τον Δεκέμβριο. Ο Conquer, Γαλλοαμερικανός πολίτης, δήλωσε πως έχει συζητήσει συγκεκριμένα έργα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν με αξιωματούχους του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Το Western Arc υπόσχεται να συνδέσει «ιδέες, ανθρώπους και έργα» μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής για την «αναγέννηση του δυτικού πολιτισμού». Το καταστατικό του ευθυγραμμίζεται με τη γλώσσα της τελευταίας Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ αλλά και άρθρου του ανώτερου συμβούλου Samuel Samson.
Ο Conquer ανέφερε ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με τον Samson και άλλους αξιωματούχους τους τελευταίους μήνες, εξετάζοντας κοινά έργα όπως χαρτογράφηση ενδιαφερομένων ή διατλαντικά ταξίδια για στοχευμένες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων όσων σχετίζονται με τους εορτασμούς για τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας των ΗΠΑ φέτος τον Ιούλιο.
«Υπάρχει αυτή η λογική της χρηματοδότησης ανά έργο, που θεωρώ πολύ υγιή», δήλωσε ο Conquer.
Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν απάντησε σε αναλυτικές ερωτήσεις. Σε σχετική ερώτηση όμως, εκπρόσωπος δήλωσε: «Πρόκειται για διαφανή, νόμιμη χρήση πόρων για την προώθηση αμερικανικών συμφερόντων και αξιών στο εξωτερικό».
Ο Samson είχε προκαλέσει αίσθηση πέρυσι όταν πρότεινε τη χρηματοδότηση της ακροδεξιάς ηγέτιδας Μαρίν Λεπέν. Τον Μάιο επισκέφθηκε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συναντώντας ΜΚΟ και φορείς της κοινωνίας των πολιτών.
Ρόλος Heritage Foundation και νέες στρατηγικές
Σύμφωνα με τον Paul McCarthy, ανώτερο ερευνητή στο Heritage Foundation, αξιωματούχοι του Υπουργείου Εξωτερικών προσέγγισαν το ίδρυμα το δεύτερο εξάμηνο πέρυσι ζητώντας προτάσεις οργανώσεων στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να λάβουν χρηματοδότηση.
«Προτείναμε ορισμένα ιδρύματα — λίγα ονόματα στα τέλη καλοκαιριού ή αρχές φθινοπώρου. Ίσως αυτό αποτέλεσε τη βάση», ανέφερε ο McCarthy. Το ποσό που συζητήθηκε τότε ήταν «ελάχιστο». Αυτό συνέβη πριν η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας διακηρύξει πολιτική «καλλιέργειας αντίστασης» στην Ευρώπη ενισχύοντας οργανώσεις κατά της αριστερής «λογοκρισίας» και των μεταναστευτικών πολιτικών που φέρεται να «μεταμορφώνουν την ήπειρο».
«Από τη στιγμή που πήραν το πράσινο φως από τη στρατηγική, το πρόγραμμα απογειώνεται», σχολίασε ο McCarthy, διευκρινίζοντας πάντως πως δεν γνωρίζει λεπτομέρειες για τα πιο πρόσφατα σχέδια του υπουργείου.
Την περασμένη εβδομάδα οι Financial Times αποκάλυψαν ότι η Υφυπουργός Εξωτερικών Sarah Rogers προωθεί πρόγραμμα χρηματοδότησης think tanks σε Λονδίνο, Βρυξέλλες, Παρίσι και Βερολίνο. Τον Δεκέμβριο συναντήθηκε με τον Toby Young, ιδρυτή της Free Speech Union.
«Συζητήσαμε το ενδεχόμενο να χρηματοδοτήσει το State Department κάποιες αδελφές οργανώσεις της FSU σε άλλες χώρες, όχι όμως αυτή που διευθύνω εγώ», δήλωσε ο Young. Δεν αποκάλυψε ποιες οργανώσεις εννοεί, όμως η FSU έχει δεσμούς με παρόμοια σχήματα σε Αυστραλία, Καναδά, Νότια Αφρική και Νέα Ζηλανδία — δείγμα ότι τα αμερικανικά σχέδια ίσως δεν περιορίζονται στην Ευρώπη.
Ιστορικό αμερικανικής χρηματοδότησης στην Ευρώπη
Η κρατική χρηματοδότηση ευρωπαϊκών θεσμών από τις ΗΠΑ δεν είναι νέο φαινόμενο: Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Αμερικανοί στήριξαν προγράμματα διάδοσης δημοκρατικών ιδεωδών και φιλελευθερισμού. Από τη δεκαετία του 1950 το Radio Free Europe μετέδιδε μηνύματα καπιταλιστικής ελευθερίας στην Ανατολική Ευρώπη χάρη στη χρηματοδότηση των Αμερικανών φορολογουμένων.
Αυτό — σε συνδυασμό με αμερικανικά φιλανθρωπικά κεφάλαια — βοήθησε πολλά think tanks να ανθήσουν στην Ευρώπη ως κέντρα πολιτικής επιρροής. Πολλά εξελίχθηκαν σε δικτυωμένους φορείς που συνέτασσαν εκθέσεις ή νομοθεσίες έτοιμες για υιοθέτηση από υπουργεία.
«Υπήρχε εποχή όπου η δεξιά ήταν απίστευτα ανοργάνωτη και απομονωμένη στα εθνικά της θέματα», σημειώνει ο John O’Brien, επικεφαλής επικοινωνίας του MCC Brussels — think tank που υποστηρίζεται από εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ουγγαρίας με στενούς δεσμούς με τον πρωθυπουργό Viktor Orbán.
Αυτό όμως άλλαξε γρήγορα, προσθέτει ο O’Brien. Αντίθετα με τα δίκτυα προοδευτικών οργανισμών όμως, η δεξιά ακόμη δεν έχει δημιουργήσει ένα WhatsApp group για συνεργασία — «Αν υπάρχει κάτι τέτοιο, εμείς δεν είμαστε μέσα», λέει αστειευόμενος. Παρόλα αυτά οι δεξιοί παράγοντες συναντώνται τακτικά σε μεγάλες διοργανώσεις όπως το CPAC ή το NatCon summit.
Συντονισμός μέσω διεθνών συνεργασιών
Τα think tanks προσκαλούν συχνά το ένα το άλλο σε εκδηλώσεις ως συνοικοδεσπότες ή ομιλητές. Από την πλευρά των ΗΠΑ, το Heritage Foundation — συγγραφέας του Project 2025 του Τραμπ — είναι συχνός προσκεκλημένος της ευρωπαϊκής δεξιάς.
Την Τρίτη ο McCarthy συμμετείχε σε πάνελ στη Ρώμη μαζί με το ιταλικό Fondazione Machiavelli. Ο ίδιος ανέφερε πως το Heritage Foundation ενισχύει τις σχέσεις με ευρωπαϊκές ομάδες μέσω κοινών συνεδρίων και ερευνών. Στόχος τους είναι να αντισταθούν στον «ευρωπαϊκό φεντεραλισμό» και την «τρέλα της πράσινης μετάβασης», ενώ προωθούν μια οικογενειακή πολιτική χωρίς ΛΟΑΤΚΙ ζευγάρια αλλά με υψηλότερη γεννητικότητα.
Η συνεργασία μεταξύ αυτών των ομάδων «αυξάνεται», σύμφωνα με τον πρόεδρο του Fondazione Machiavelli Daniele Scalea. Στην ιστοσελίδα τους αναφέρονται επίσημες συνεργασίες ή μνημόνια συνεργασίας με The Heritage Foundation, Jerusalem Institute for Strategy and Security, Oeconomus Economic Research Foundation (Ουγγαρία) και Center for Fundamental Rights (διοργανωτής CPAC).
«Πρόκειται κυρίως για φιλία», σημειώνει ο Scalea. «Έχουμε κοινές αποστολές κι αξίες… Δεν έχουμε θεσμικούς δεσμούς ούτε ανταλλάζουμε πόρους· απλώς δουλεύουμε μαζί γιατί αυτό μας κάνει όλους πιο αποτελεσματικούς».
Ο Scalea προσθέτει πως το ινστιτούτο του έχει «πολλές ομοιότητες» με τη διακυβέρνηση Τραμπ. Μέχρι στιγμής δεν είχε άμεση επικοινωνία από τις ΗΠΑ σχετικά με πιθανή χρηματοδότηση αλλά δηλώνει ανοιχτός σε κάθε πρόταση: «Θα δούμε όταν υπάρξει κάτι συγκεκριμένο».
MAGA-Ευρώπη: Μεταξύ ανεξαρτησίας & συμμαχιών
Φέτος ο Τραμπ όξυνε τις εντάσεις μεταξύ Ευρώπης-ΗΠΑ πιέζοντας τη Δανία να παραχωρήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Αυτό ανάγκασε πολλές δεξιές ομάδες να ισορροπούν ανάμεσα στη στήριξη της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και στη διατήρηση στενής ιδεολογικής σχέσης με τον Λευκό Οίκο.
Οι εκκλήσεις για «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία» από ηγέτες όπως η πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen δίνουν πάντως στις δεξιές οργανώσεις την ευκαιρία να παρουσιαστούν ως πραγματικοί υπερασπιστές της δυτικής συμμαχίας.
«Είναι κρίσιμο αυτή την περίοδο να διατηρήσουμε την ενότητα στη Δύση», δηλώνει ο Francesco Giubilei, πρόεδρος του ιταλικού Nazione Futura που επίσης συνεργάζεται με Heritage Foundation. «Ξέρουμε πως οι θέσεις Τραμπ διαφέρουν από τις ευρωπαϊκές· όμως αν προκαλέσουμε ρήγμα μεταξύ ΗΠΑ-Ευρώπης αυτή τη στιγμή, εξυπηρετούμε την Κίνα και τη Ρωσία».
Nομικά εμπόδια & εναλλακτικοί δρόμοι συνεργασίας
Kάποιες οργανώσεις που επικοινώνησε το POLITICO δηλώνουν πως δεν ενδιαφέρονται για ξένη κρατική χρηματοδότηση. Εκεί όπου οι ευρωπαϊκοί νόμοι απαγορεύουν απευθείας ενίσχυση κομμάτων από ξένες κυβερνήσεις όμως, αρκετές βρίσκουν εναλλακτικούς τρόπους συνεργασίας.
Ο Gerald Otten βουλευτής του ακροδεξιού κόμματος AfD στη Γερμανία ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον τον Ιανουάριο ως μέλος κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας μετά από πρόσκληση της πρεσβείας των ΗΠΑ σχετικά με πιθανή κοινή δράση. Στελέχη της AfD σχεδιάζουν ταξίδι στις ΗΠΑ τον Μάρτιο για εκδήλωση που χαρακτηρίζεται ως «αντί-Νταβός» από τη Ρεπουμπλικανή βουλευτή Anna Paulina Luna.
Ο Markus Frohnmaier (AfD) θα συναντήσει την Rogers στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας Μονάχου αυτή την εβδομάδα.
Ο Scalea τονίζει ότι η παρουσία Τραμπ στον Λευκό Οίκο κάνει τις ευρωπαϊκές ομάδες να νιώθουν ότι δεν είναι πλέον στο περιθώριο: «Έχουμε έναν σύμμαχο, μια ισχυρή φωνή… Δεν είναι πια θεωρία συνωμοσίας όταν λέμε ότι η μαζική μετανάστευση μας αποδυναμώνει — είναι κάτι που λέει κι ο ηγέτης της συμμαχίας μας». Αυτό αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για εκείνους.