Σε μια ομιλία με έντονο πολιτικό και ιστορικό βάθος, ο Μάριο Ντράγκι απηύθυνε από το Πανεπιστήμιο της Λουβέν ένα από τα πιο καθαρά και δραματικά καλέσματα των τελευταίων ετών προς την Ευρώπη: να ξεπεράσει τις «παλιές διαιρέσεις» και να μετατραπεί σε πραγματική γεωπολιτική δύναμη.
Ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας περιέγραψε χωρίς ωραιοποιήσεις το στρατηγικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, παγιδευμένη ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Η Ευρώπη ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο
«Ανάμεσα σε όλους εκείνους που έχουν βρεθεί παγιδευμένοι ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, μόνο οι Ευρωπαίοι έχουν τη δυνατότητα να γίνουν οι ίδιοι πραγματική δύναμη», τόνισε ο Ντράγκι. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρώπη διαθέτει το μέγεθος, τους πόρους και την ιστορική εμπειρία για να διεκδικήσει αυτόνομο ρόλο, αλλά της λείπει η πολιτική βούληση και η θεσμική ενοποίηση.
Η σημερινή κατάσταση, όπως τη σκιαγράφησε, μετατρέπει την ΕΕ σε αντικείμενο διαχείρισης από τρίτους και όχι σε υποκείμενο διεθνούς ισχύος.
Ρεαλιστικός φεντεραλισμός, όχι ευχολόγια
Στον πυρήνα της πρότασής του βρίσκεται αυτό που ο ίδιος ονόμασε «ρεαλιστικό φεντεραλισμό». Ένα μοντέλο σταδιακής αλλά σαφώς προσανατολισμένης ομοσπονδοποίησης στους κρίσιμους τομείς της άμυνας, της εξωτερικής πολιτικής και της δημοσιονομικής διακυβέρνησης.
«Ρεαλιστικό, διότι πρέπει να κάνουμε τα βήματα που είναι σήμερα εφικτά, με τους εταίρους που είναι πρόθυμοι. Αλλά φεντεραλισμό, διότι αυτό που μετρά είναι ο προορισμός», είπε, απορρίπτοντας τόσο την αδράνεια όσο και τις μεγάλες, ανέφικτες διακηρύξεις.
Η ψευδαίσθηση της ασφάλειας και το κόστος της αδράνειας
Ο Ντράγκι προειδοποίησε ότι ορισμένα κράτη εξακολουθούν να ζουν με την ψευδαίσθηση πως ο κόσμος δεν έχει αλλάξει ή ότι μπορούν να παραχωρούν οικονομική αυτονομία και στρατηγικά περιθώρια χωρίς να διακυβεύονται οι αξίες τους. «Αυτό δεν πρέπει να σταματήσει τους διορατικότερους από την πορεία προς τα εμπρός», σημείωσε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τις εσωτερικές αντιστάσεις εντός της Ένωσης.
Μια Ευρώπη χωρίς ισχύ είναι ευάλωτη
Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας, μεμονωμένα τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη «δεν είναι ούτε καν μεσαίες δυνάμεις». Η απουσία ενιαίας στρατηγικής στην άμυνα, τη βιομηχανική πολιτική και τις εξωτερικές υποθέσεις καθιστά την Ευρώπη ένα «ανομοιογενές σύνολο κρατών», εύκολα διαιρέσιμο και χειραγωγήσιμο από ισχυρότερους παίκτες.
Τραμπ, Κίνα και ο κίνδυνος της υποτέλειας
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στην επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Όπως υπογράμμισε, οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν πλέον ανοιχτά ότι θεωρούν τον ευρωπαϊκό πολιτικό κατακερματισμό χρήσιμο για τα συμφέροντά τους, επιβάλλοντας δασμούς και αμφισβητώντας ακόμη και την ευρωπαϊκή εδαφική ασφάλεια.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα ελέγχει κρίσιμους κρίκους των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων και είναι έτοιμη να εκμεταλλευθεί περαιτέρω αυτή την ισχύ. «Χωρίς αναλαμπή, η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει υποτελής, διαιρεμένη και αποβιομηχανοποιημένη», προειδοποίησε.
Το πραγματικό διακύβευμα: τι θα αντικαταστήσει την παλιά τάξη
Για τον Ντράγκι, η κατάρρευση της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης δεν είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. «Η πραγματική απειλή αποτελείται από ό,τι θα την αντικαταστήσει», είπε, περιγράφοντας ένα διεθνές περιβάλλον όπου η ισχύς επιστρέφει ως βασικό κριτήριο και οι αξίες δεν επιβιώνουν χωρίς τη δυνατότητα υπεράσπισής τους.
Το ευρωπαϊκό σταυροδρόμι
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Μάριο Ντράγκι έθεσε το δίλημμα με απόλυτη σαφήνεια: «Θέλουμε να παραμείνουμε μία απλή μεγάλη αγορά που θα υπόκειται στις προτεραιότητες των άλλων; Ή θέλουμε να λάβουμε τα αναγκαία μέτρα για να γίνουμε δύναμη;».
«Αυτό που ξεκίνησε με δέος πρέπει να συνεχιστεί με ελπίδα», κατέληξε, καλώντας την Ευρώπη να ανακαλύψει ξανά την αυτοπεποίθηση και την πίστη σε ένα κοινό μέλλον. Ένα μέλλον που, όπως ξεκαθάρισε, δεν θα χαριστεί — αλλά θα κατακτηθεί μόνο μέσα από ενότητα και πολιτική τόλμη.
