Με την κατάταξη της Α’ ΕΣΣΟ 2026 και την παρουσίαση των στρατευσίμων στις μονάδες από 24 έως 27 Φεβρουαρίου τίθεται σε εφαρμογή το νέο μοντέλο στρατιωτικής θητείας. Πρόκειται για μια συνολική αναδιάταξη της φιλοσοφίας εκπαίδευσης, οργάνωσης και αξιοποίησης των οπλιτών, που εντάσσεται στη μεταρρυθμιστική «Ατζέντα 2030» του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, όπως έχει επανειλημμένα τονίσει ο υπουργός Νίκος Δένδιας.
Η νέα δομή φιλοδοξεί να απαντήσει στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, στις τεχνολογικές εξελίξεις και στη μεταβολή της φύσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων, όπως αυτές αποτυπώθηκαν σε πρόσφατες διεθνείς συγκρούσεις.
Γιατί κρίθηκε αναγκαία η αλλαγή του μοντέλου θητείας;
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας θεωρεί ότι το προηγούμενο μοντέλο δεν ανταποκρινόταν πλέον στις απαιτήσεις του σύγχρονου επιχειρησιακού περιβάλλοντος. Οι υβριδικές απειλές, η αυξανόμενη σημασία των μη επανδρωμένων συστημάτων, η ανάγκη ταχείας επιχειρησιακής ετοιμότητας και η έμφαση στη διακλαδικότητα επιβάλλουν έναν στρατιώτη με περισσότερες δεξιότητες και ουσιαστική επιχειρησιακή ένταξη.
Η «Ατζέντα 2030» τοποθετεί τη θητεία ως βασικό πυλώνα ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος, με στόχο όχι απλώς τη διεκπεραίωση της υποχρέωσης, αλλά την παραγωγή εκπαιδευμένου εφέδρου με σύγχρονα χαρακτηριστικά.
Πώς αναδιαρθρώνονται οι ΕΣΣΟ και η κατάταξη;
Οι ΕΣΣΟ μειώνονται από έξι σε τέσσερις ετησίως — Φεβρουάριο, Μάιο, Αύγουστο και Νοέμβριο — με στόχο καλύτερο προγραμματισμό και συγκέντρωση εκπαιδευτικών πόρων.
Το σύνολο των στρατευσίμων κατατάσσεται πλέον στον Στρατό Ξηράς. Μόνο όσοι διαθέτουν εξειδικευμένα επαγγελματικά προσόντα θα μετατάσσονται εσωτερικά στην Πολεμική Αεροπορία ή το Πολεμικό Ναυτικό. Η κατάταξη πραγματοποιείται σε 13 Κέντρα Εκπαίδευσης.
Η βασική διάρκεια θητείας παραμένει στους 12 μήνες. Εννέα μήνες υπηρετούν όσοι καταταγούν ως πρότακτοι ή πρωτόκλητοι, καθώς και όσοι επιλέξουν ή επιλεγούν να υπηρετήσουν σε Θράκη, νησιά Ανατολικού Αιγαίου, στην ΕΛΔΥΚ ή στον Λόχο Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς.
Τι περιλαμβάνει η νέα βασική εκπαίδευση των 10 εβδομάδων;
Η βασική εκπαίδευση επεκτείνεται σε 10 εβδομάδες και συγκεντρώνεται αποκλειστικά στον Στρατό Ξηράς. Στόχος είναι η ολοκληρωμένη εκπαίδευση του «σύγχρονου μαχητή».
Αυξάνεται ο χρόνος πρακτικής εκπαίδευσης, ο αριθμός και το είδος των βολών — με εισαγωγή νυχτερινής βολής, βολής πιστολίου και ρίψης εκπαιδευτικής χειροβομβίδας. Πολλαπλασιάζονται οι πορείες, οι ασκήσεις μικρών ομάδων και οι νυχτερινές εκπαιδεύσεις, ενώ εφαρμόζονται συνδυαστικά σενάρια αυξανόμενης δυσκολίας, όπως πορεία με βολή και διανυκτέρευση στο ύπαιθρο.
Παράλληλα εισάγεται εκπαίδευση σε οριζόντιες δεξιότητες — Α’ βοήθειες, πυροπροστασία, περιβαλλοντική εκπαίδευση — με σαφή στόχο τη χρησιμότητα και στη μετέπειτα πολιτική ζωή των οπλιτών.
Ποιος είναι ο ρόλος των drones και των νέων τεχνολογιών;
Για πρώτη φορά εντάσσεται οργανωμένα η εκπαίδευση στα Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣμηΕΑ). Οι οπλίτες παρακολουθούν θεωρητική εκπαίδευση, εξοικειώνονται με μεθόδους ανίχνευσης, εντοπισμού και αντιμετώπισης και ασκούνται σε εξομοιωτή με σενάρια αυξανόμενης δυσκολίας.
Όσοι περάσουν επιτυχώς τα βασικά σενάρια αξιολογούνται στο εκπαιδευτικό ΣμηΕΑ και, εφόσον επιτύχουν, παρακολουθούν εξειδικευμένο πρόγραμμα τις δύο τελευταίες εβδομάδες της βασικής εκπαίδευσης. Αποκτούν τη δεξιότητα χειριστή ΣμηΕΑ και φέρουν ειδικό διακριτικό σήμα στη στολή τους.
Η έμφαση στα drones αντανακλά τη μετατόπιση του πεδίου μάχης προς την τεχνολογία, την επιτήρηση και την ταχεία συλλογή πληροφοριών.
Πώς διαρθρώνεται η ειδική εκπαίδευση;
Η ειδική εκπαίδευση διαρκεί τέσσερις εβδομάδες και πραγματοποιείται σε επιχειρησιακές μονάδες, εξειδικευμένα κέντρα και Κέντρα Διά Βίου Μάθησης. Οι ειδικότητες μειώνονται και ομαδοποιούνται σε 19 εκπαιδευτικές κατηγορίες από 46 κύριες που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Καταργούνται ειδικότητες που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις, ενώ εισάγεται πιλοτικά σύστημα πιστοποιημένων δεξιοτήτων. Για την Α’ ΕΣΣΟ προβλέπονται, μεταξύ άλλων, ειδικότητες χειριστή μηχανημάτων, ναυαγοσώστη-αυτοδύτη, οπλουργού, χειριστή drone και πρόγραμμα κυβερνοασφάλειας στη Σχολή Προγραμματιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών.
Το μοντέλο συνδέει τη θητεία με απόκτηση πιστοποιημένων δεξιοτήτων που μπορούν να αξιοποιηθούν στην αγορά εργασίας.
Πού τοποθετούνται οι οπλίτες μετά την εκπαίδευση;
Μετά την ολοκλήρωση βασικής και ειδικής εκπαίδευσης, οι οπλίτες τοποθετούνται σε Μονάδες Επιχειρησιακής Ετοιμότητας υψηλών απαιτήσεων. Το 70% κατευθύνεται κατά προτεραιότητα σε μονάδες της Θράκης και του Ανατολικού Αιγαίου.
Προβλέπεται δυνατότητα τακτικής μετάθεσης μετά τη συμπλήρωση έξι μηνών, με σύστημα μοριοδότησης που λαμβάνει υπόψη γνώσεις, δεξιότητες και εντοπιότητα. Στον έβδομο μήνα παρέχεται η δυνατότητα επιλογής για τοποθέτηση σε Μονάδες Επιλογής.
Η φιλοσοφία μετατοπίζεται από τη στατική παρουσία σε κέντρα εκπαίδευσης προς την ουσιαστική επιχειρησιακή ένταξη.
Τι αλλάζει στις αποζημιώσεις των οπλιτών;
Η μηνιαία αποζημίωση αυξάνεται σημαντικά. Οι οπλίτες λαμβάνουν 100 ευρώ όταν υπηρετούν στην παραμεθόριο και 50 ευρώ στην ενδοχώρα, από 8,80 ευρώ που ίσχυε έως σήμερα.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για κοινωνικές κατηγορίες: τέκνα πολύτεκνων οικογενειών, οπλίτες γονείς και άγαμοι ορφανοί και από τους δύο γονείς λαμβάνουν αυξημένες αποζημιώσεις που φθάνουν έως και τα 200 ευρώ.
Η αύξηση αποτυπώνει προσπάθεια αναγνώρισης του οικονομικού βάρους της θητείας και ενίσχυσης του κινήτρου για υπηρεσία σε περιοχές αυξημένης επιχειρησιακής σημασίας.
Πώς αναβαθμίζεται το συσσίτιο και η μέριμνα προσωπικού;
Εφαρμόζεται νέος κανονισμός τροφοδοσίας, με αύξηση του αντιτίμου της τροφοδοτικής μερίδας από 4,50 σε 6,40 ευρώ. Το διατροφολόγιο προσαρμόζεται στα σύγχρονα πρότυπα, εμπλουτίζεται με νέα είδη και προβλέπει εξατομικευμένες μερίδες με βάση τις θερμιδικές ανάγκες.
Η αναβάθμιση εφαρμόζεται ταυτόχρονα σε όλα τα κέντρα εκπαίδευσης, σηματοδοτώντας έμφαση στη μέριμνα προσωπικού ως παράγοντα επιχειρησιακής απόδοσης.
Τι σηματοδοτεί συνολικά το νέο μοντέλο θητείας;
Το νέο σύστημα επιχειρεί να μετατρέψει τη στρατιωτική θητεία από διοικητική υποχρέωση σε περίοδο εντατικής εκπαίδευσης και απόκτησης δεξιοτήτων με σαφή επιχειρησιακό προσανατολισμό. Η συγκέντρωση της βασικής εκπαίδευσης, η ενίσχυση της τεχνολογικής διάστασης, η άμεση τοποθέτηση σε μονάδες πρώτης γραμμής και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης συγκροτούν ένα διαφορετικό μοντέλο.
Η επιτυχία του θα κριθεί στην πράξη: στην ποιότητα της εκπαίδευσης, στην ταχύτητα ενσωμάτωσης των οπλιτών στις μονάδες και στη δυνατότητα του συστήματος να παράγει εκπαιδευμένους εφέδρους που ανταποκρίνονται στις προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.
