Με στόχο τη διατήρηση και ενίσχυση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και την εδραίωση μιας λειτουργικής σχέσης με την Τουρκία, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει σήμερα στην Άγκυρα, όπου στις 15:15 (ώρα Ελλάδας) θα συναντηθεί με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Θα ακολουθήσει η συνεδρίαση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας και στις 17:00 οι κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών.
Πρόκειται για την πρώτη κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο μετά τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν είχαν συνομιλήσει στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Τότε είχαν δώσει εντολή στους υπουργούς Εξωτερικών να προετοιμάσουν το Ανώτατο Συμβούλιο για τις αρχές του 2025. Έκτοτε, οι επαφές περιορίστηκαν σε μια σύντομη συνομιλία στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη, στα τέλη Ιουνίου 2025, ενώ ένα προγραμματισμένο ραντεβού στη Νέα Υόρκη ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή με πρωτοβουλία της Άγκυρας.
Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι Αθήνα και Άγκυρα συμμερίζονται την άποψη πως τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο και ότι η βελτίωση του κλίματος είναι προς όφελος της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή, ιδίως σε μια διεθνή συγκυρία που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα και γεωπολιτικές αναταράξεις, με αιχμή τη Μέση Ανατολή και το Ιράν.
Στο τραπέζι η θετική ατζέντα – Εκτός η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών
Στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν θα συμμετάσχουν οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, καθώς και οι διπλωματικοί σύμβουλοι των δύο ηγετών, Μίλτον Νικολαΐδης και Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς. Η ατζέντα περιλαμβάνει επισκόπηση των διμερών σχέσεων και συζήτηση για περιφερειακά και διεθνή ζητήματα.
Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ, Λάνα Ζωχιού, το ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών δεν βρίσκεται επισήμως στην ατζέντα, ωστόσο, εάν τεθεί, θα συζητηθεί. Η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σύγκλιση για την εκκίνηση της διαδικασίας διευθέτησης της μοναδικής διαφοράς που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, δηλαδή της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Το βάρος, επομένως, αναμένεται να δοθεί στη λεγόμενη «χαμηλή πολιτική». Από τη σύνθεση της ελληνικής αποστολής –στην οποία συμμετέχουν εννέα υπουργοί και ένας υφυπουργός– προκύπτει το εύρος της θεματολογίας: οικονομική συνεργασία και εμπόριο, μεταναστευτικό, Πολιτική Προστασία, καταπολέμηση οργανωμένου εγκλήματος, Παιδεία και Πολιτισμός.
Στο 5ο Ανώτατο Συμβούλιο, τον Δεκέμβριο του 2023, είχαν υπογραφεί 15 συμφωνίες και μνημόνια σε τομείς όπως η ενέργεια, οι επενδύσεις, ο τουρισμός, η αγροτική ανάπτυξη και η τελωνειακή συνεργασία. Σήμερα αναμένεται αξιολόγηση της προόδου που έχει επιτευχθεί, δύο χρόνια μετά και τη Διακήρυξη των Αθηνών, με την οποία οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να απέχουν από ενέργειες και δηλώσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ειρήνη και τη σταθερότητα.
Τα «κεκτημένα» της τελευταίας διετίας και οι κόκκινες γραμμές
Η Αθήνα επιδιώκει να διαφυλάξει τα απτά αποτελέσματα της επανεκκίνησης του διαλόγου από το καλοκαίρι του 2023. Κυβερνητικές πηγές υπενθυμίζουν τη μείωση της παραβατικότητας στο Αιγαίο, τη βελτιωμένη συνεργασία στο μεταναστευτικό με συνακόλουθη μείωση των ροών, τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας σύντομης διάρκειας για Τούρκους πολίτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Αιγαίου, καθώς και την εμβάθυνση του διμερούς εμπορίου.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά διαμηνύει ότι δεν συζητά ζητήματα κυριαρχίας και διατηρεί τις δικές της «κόκκινες γραμμές». Ενδεικτική είναι η πρόσφατη τοποθέτηση του πρωθυπουργού ότι όσο υφίσταται το τουρκικό casus belli, η Άγκυρα δεν μπορεί να επωφεληθεί από ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία στον τομέα της άμυνας.
Οι συμβολισμοί και οι απουσίες
Τον πρωθυπουργό συνοδεύουν, μεταξύ άλλων, οι υπουργοί Εξωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης, Υποδομών και Μεταφορών, Προστασίας του Πολίτη, Παιδείας, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Μετανάστευσης και Ασύλου, Πολιτισμού, καθώς και ο υφυπουργός Εξωτερικών.
Απών είναι ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο οποίος βρίσκεται στις Βρυξέλλες για το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ σε σύνθεση Υπουργών Άμυνας και θα συμμετάσχει και στη σύνοδο των Υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ. Η απουσία του έχει τη δική της σημειολογία, δεδομένων και των αιχμών που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί από τουρκικής πλευράς για τις θέσεις του.
Μετά τις δηλώσεις των δύο ηγετών, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα παραθέσει δείπνο προς τιμήν του Κυριάκου Μητσοτάκη και της ελληνικής αντιπροσωπείας. Στο δείπνο θα παραστεί, κατόπιν πρόσκλησης, και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος θα συνοδεύεται από τον Μητροπολίτη Γέροντα Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ, προσδίδοντας έναν επιπλέον συμβολισμό στη σημερινή επίσκεψη.
Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής ρευστότητας, η Αθήνα επενδύει στη συνέχιση του διαλόγου και στη διατήρηση του κλίματος ηρεμίας, θεωρώντας ότι η τακτική επικοινωνία σε ανώτατο επίπεδο αποτελεί βασικό εργαλείο αποτροπής κρίσεων και αποκλιμάκωσης εντάσεων στο ελληνοτουρκικό μέτωπο.
