Σημαντική ενίσχυση του ενεργειακού ρόλου της Ελλάδας κατέγραψε η «Διατλαντική Σύνοδος για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου», που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην Ουάσιγκτον με πρωτοβουλία του Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας του Λευκός Οίκος. Από τις έξι ενεργειακές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν, οι πέντε συνδέονται άμεσα με ελληνικά συμφέροντα και με την προώθηση του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου, ενισχύοντας τη θέση της χώρας ως κόμβου LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η σύνοδος φιλοξενήθηκε στο Ινστιτούτο Ντόναλντ Τραμπ για την Ειρήνη και εστίασε στην εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, καθώς και στην επιτάχυνση κρίσιμων υποδομών που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής.
Νέες μακροχρόνιες συμφωνίες για αμερικανικό LNG
Κεντρική εξέλιξη αποτέλεσε η υπογραφή νέων μακροχρόνιων συμφωνιών πώλησης αμερικανικού LNG από την Atlantic SEE LNG Trade, εταιρεία στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%.
Οι συμφωνίες αφορούν τέσσερις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου και ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου και διανομής φυσικού αερίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Η στρατηγική επιλογή των μακροχρόνιων συμβολαίων αποσκοπεί στη διασφάλιση σταθερών ροών και εμπορικής προβλεψιμότητας σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Παράλληλα, συμφωνία υπέγραψε και η METLEN, στο πλαίσιο της ίδιας προσπάθειας για ενίσχυση των εισαγωγών και διαμετακόμισης αμερικανικού LNG μέσω Ελλάδας.
Το ρωσικό αέριο στο επίκεντρο της συζήτησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις συνεχιζόμενες ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, κυρίως μέσω Τουρκίας, οι οποίες εκτιμώνται στα 17–18 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Το ζήτημα αναδείχθηκε ως βασικός ανασταλτικός παράγοντας για την πλήρη εμπορική ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου.
Το θέμα έχει επανειλημμένα θίξει και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει υπογραμμίσει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες συνεχίζουν να διοχετεύουν σημαντικά κεφάλαια στη Ρωσία για ενέργεια, ενώ οι ΗΠΑ διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην αμυντική τους κάλυψη μέσω του ΝΑΤΟ.
Σύγκλιση ΗΠΑ – Ευρώπης στην ενεργειακή απεξάρτηση
Παρά τις ευρύτερες πολιτικές αποκλίσεις, η σύνοδος κατέγραψε σαφή σύγκλιση μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων γύρω από τον στρατηγικό στόχο της ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία.
Για τις ΗΠΑ, η ενίσχυση των εξαγωγών LNG αποτελεί εργαλείο γεωπολιτικής σταθερότητας σε μια περιοχή που εξακολουθεί να θεωρείται ευάλωτη στη ρωσική επιρροή. Για την Ελλάδα, η ανάπτυξη διασυνδέσεων και εμπορικών ροών μεταφράζεται σε επενδύσεις, θέσεις εργασίας και αναβάθμιση του περιφερειακού της ρόλου, με προεκτάσεις που συνδέονται και με ευρύτερους διαδρόμους μεταφοράς και εμπορίου, όπως ο IMEC.
Ρυθμιστικά εμπόδια και ανάγκη σταθερού πλαισίου
Παρά την πολιτική ώθηση, τεχνικά και ρυθμιστικά ζητήματα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο παράγοντα. Στο τραπέζι βρέθηκαν ο κανονισμός «Capacity Allocation Mechanism Code» και το «Tariff Network Code», που εκτιμάται ότι δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις σημερινές ανάγκες της αγοράς.
Η έλλειψη σαφούς ρυθμιστικής και εμπορικής βεβαιότητας λειτουργεί αποτρεπτικά για την υπογραφή μακροχρόνιων συμβολαίων LNG, παρά το γεγονός ότι ο στόχος της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο τοποθετείται σε ορίζοντα μικρότερο των δύο ετών.
Για τον σκοπό αυτό, προγραμματίστηκε τεχνική συνάντηση στο αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας με τη συμμετοχή διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εθνικών υπουργείων, με στόχο την επιτάχυνση αλλαγών που θα διαμορφώσουν σταθερό και ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον.
Οι επαφές Παπασταύρου στην Ουάσιγκτον
Στο περιθώριο της συνόδου, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου αναμένεται να έχει τριμερή συνάντηση με τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας Νταγκ Μπέργκαμ, καθώς και με τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ.
Παράλληλα, στο Καπιτώλιο έχει προγραμματιστεί σειρά επαφών με μέλη του Κογκρέσου, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας Τζιμ Ρις και οι βουλευτές Τσακ Φλάισμαν και Ράντι Βέμπερ, οι οποίοι διατηρούν ενεργό ενδιαφέρον για την ελληνοαμερικανική συνεργασία στον τομέα της ενέργειας.
Η παρουσία της Ελλάδας στο επίκεντρο των διατλαντικών ενεργειακών εξελίξεων επιβεβαιώνει ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά σταδιακά εμπορική και γεωπολιτική υπόσταση, με την Αθήνα να διεκδικεί ρόλο σταθερού διαμετακομιστικού κόμβου σε μια μεταβαλλόμενη ενεργειακή αρχιτεκτονική.
