Η ανεύρεση άγνωστων μέχρι σήμερα φωτογραφιών από την τελευταία πορεία των 200 αντιστασιακών προς τον τόπο της εκτέλεσης στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944, πυροδότησε άμεση πολιτική κινητοποίηση και παρεμβάσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Το ζήτημα αποκτά διαστάσεις εθνικής μνήμης και θεσμικής ευθύνης, καθώς τα ντοκουμέντα φέρονται να έχουν τεθεί προς πώληση σε διαδικτυακή δημοπρασία από ιδιώτη στο εξωτερικό.
Η ιστορική φόρτιση της Πρωτομαγιάς του 1944
Οι 200 κομμουνιστές κρατούμενοι εκτελέστηκαν από τις δυνάμεις της ναζιστικής κατοχής στον ιστορικό τοίχο του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής ως αντίποινα για αντιστασιακή δράση. Η εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944 αποτελεί μία από τις πλέον εμβληματικές στιγμές της Κατοχής, με ισχυρό συμβολικό αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη και στο αντιστασιακό αφήγημα της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Η πιθανή αυθεντικότητα των φωτογραφιών, που φέρονται να απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές πριν την εκτέλεση, προσδίδει στο θέμα χαρακτήρα ιστορικής αποκάλυψης. Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων, η πορεία προς τον τοίχο, η ατμόσφαιρα των τελευταίων λεπτών αποκτούν υλική υπόσταση μέσα από εικόνες που μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστές.
Να συγκροτήσει άμεσα επιτροπή με αποστολή τη διαπίστωση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών που έχουν κυκλοφορήσει από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής ζητά ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κώστας Τσουκαλάς.
Τα ντοκουμέντα των 200 δεν είναι για δημοπρασία
«Αν είναι αυθεντικές, αποτελούν τεκμήρια μιας εμβληματικής στιγμής της ελληνικής ιστορίας. Είναι αποδείξεις του ηρωισμού και του πατριωτισμού όσων θυσιάστηκαν για την ελευθερία, την ανεξαρτησία και τη δημοκρατία. Η ιστορία δεν μπαίνει σε πλειστηριασμό. Η πολιτεία έχει ευθύνη να τις αναδείξει και να τις προστατεύσει», σημειώνει σε δήλωσή του.
Παρέμβαση ΣΥΡΙΖΑ: «Η μνήμη είναι ευθύνη»
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, με δημόσια ανάρτησή του, ζήτησε η ελληνική Πολιτεία να αποκτήσει τα ντοκουμέντα και να τα αναδείξει ως αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορίας και της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Όπως σημείωσε, «η μνήμη είναι ευθύνη και δύναμη στον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη που παραμένει πάντα επίκαιρος και αναγκαίος», συνδέοντας την ιστορική παρακαταθήκη της Αντίστασης με σύγχρονα πολιτικά και κοινωνικά διακυβεύματα.
Η τοποθέτηση κινείται στη γραμμή ανάδειξης της ιστορικής συνέχειας της Αριστεράς με την εθνική αντίσταση, επιδιώκοντας θεσμική κατοχύρωση της μνήμης.
Η πρωτοβουλία Αλέξη Χαρίτση
Ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, επικοινώνησε με την υπουργό Πολιτισμού, θέτοντας συγκεκριμένα αιτήματα. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ανέφερε ότι:
Να διεκδικηθούν θεσμικά τα φωτογραφικά ντοκουμέντα ως κομμάτι της εθνικής ιστορίας και να περιέλθουν στην κυριότητα του Ελληνικού Κράτους, αφού προηγουμένως ελεγχθεί η αυθεντικότητά τους.
Να υπάρξει σοβαρή μουσειακή πλαισίωση, ώστε να ενταχθούν σε δημόσιο χώρο μνήμης και γνώσης.
Η παρέμβαση δίνει έμφαση στη θεσμική διαχείριση, στην επιστημονική τεκμηρίωση και στη δημόσια πρόσβαση, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από την πολιτική καταγγελία σε συγκεκριμένο πλαίσιο πολιτιστικής πολιτικής.
Η επιστολή του Αλέξη Τσίπρα προς τον Πρόεδρο της Βουλής
Με ξεχωριστή πρωτοβουλία, ο Αλέξης Τσίπρας απέστειλε επιστολή προς τον Πρόεδρο της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, προτείνοντας το Ίδρυμα της Βουλής να προχωρήσει στην αγορά των φωτογραφιών.
Στην επιστολή του επισημαίνει ότι πρόκειται για «μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας» και υπογραμμίζει ότι οι τελευταίες στιγμές των εκτελεσμένων «δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας».
Η πρόταση τοποθετεί το Κοινοβούλιο στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας, μετατρέποντας το ζήτημα σε υπόθεση εθνικής αντιπροσωπείας και όχι αποκλειστικά κυβερνητικής διαχείρισης.
Αναλυτικά η επιστολή του Αλέξη Τσίπρα προς τον Νικήτα Κακλαμάνη:
Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε
Θα έπεσαν προφανώς στην αντίληψή σας τα δημοσιεύματα, ότι πωλητής από το Βέλγιο έβγαλε σε δημοπρασία στο ebay φωτογραφίες, που κανείς δεν ήξερε την ύπαρξή τους και αφορούν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την 1η Μάη του 1944, και σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι αυθεντικές.
Πρόκειται για μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας. Οι Έλληνες πατριώτες που απεικονίζονται εκεί, τα πρόσωπα που δεν βολεύτηκαν παρά μόνο στον ήλιο και κανένας φόβος δεν τα αλλοιώνει λίγο πριν στηθούν στον τοίχο, δίνουν υπόσταση σε μια συγκλονιστική στιγμή της σύγχρονης ιστορίας μας.
Παίρνω λοιπόν το θάρρος να σας προτείνω, το Ίδρυμα της Βουλής να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες, ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της, αλλά και ως τεκμήριο του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη λαίλαπα της ναζιστικής κατοχής.
Πιστεύω, όπως είμαι βέβαιος κι εσείς, αλλά και κάθε Ελληνίδα και Έλληνας, ότι οι τελευταίες στιγμές Ελλήνων πατριωτών, η απεικόνιση της τραγωδίας αλλά και του θάρρους τους, δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας.
Με εκτίμηση Αλέξης Τσίπρας.
Από τη δημοπρασία στη δημόσια μνήμη
Οι πληροφορίες ότι οι φωτογραφίες έχουν αναρτηθεί προς πώληση σε διαδικτυακή πλατφόρμα από ιδιώτη στο Βέλγιο δημιουργούν ερωτήματα για το καθεστώς κατοχής και διακίνησης ιστορικών τεκμηρίων που αφορούν εγκλήματα της ναζιστικής κατοχής. Το θέμα εγείρει νομικά και ηθικά ζητήματα: πώς διασφαλίζεται η επιστροφή τέτοιων τεκμηρίων; Ποιος έχει την ευθύνη διεκδίκησης; Πώς προστατεύεται η ιστορική μνήμη από την εμπορευματοποίηση;
