Η υπόθεση των φωτογραφικών ντοκουμέντων από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 αποκτά πλέον θεσμική διάσταση, μετά τη σαφή τοποθέτηση της κυβέρνησης υπέρ της απόκτησής τους από το ελληνικό κράτος, εφόσον πιστοποιηθεί η γνησιότητά τους. Οι εικόνες, που αναρτήθηκαν προς πώληση στην πλατφόρμα eBay, άνοιξαν έναν ευρύ δημόσιο διάλογο για τα όρια της εμπορευματοποίησης ιστορικών τεκμηρίων και την ευθύνη της πολιτείας απέναντι στη συλλογική μνήμη.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε ότι, εφόσον οι φωτογραφίες αποδειχθούν αυθεντικές, συνιστούν «μοναδικά τεκμήρια, άρρηκτα συνδεδεμένα με συγκεκριμένο τραγικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας» και αποτελούν τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς του ελληνικού λαού. Όπως ανέφερε, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη δρομολογήσει τις διαδικασίες διεκδίκησης της απόκτησής τους, υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχος ή η πλατφόρμα θα επιτρέψουν τον απαραίτητο έλεγχο από ειδικούς που θα οριστούν.
Συμφωνία Βουλής και Υπουργείου Πολιτισμού
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης διευκρίνισε ότι η αρμοδιότητα ανήκει θεσμικά στο Υπουργείο Πολιτισμού. Μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με την υπουργό Λίνα Μενδώνη, συμφωνήθηκε πως, σε περίπτωση απόκτησης των φωτογραφιών από το υπουργείο, αυτές θα παραχωρηθούν στη Βουλή των Ελλήνων.
Ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε επίσης ότι θα ζητήσει εξουσιοδότηση από τη Διάσκεψη των Προέδρων προκειμένου να κινηθούν οι διαδικασίες ελέγχου της γνησιότητας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι υφίσταται διεθνές νομικό πλαίσιο που απαγορεύει την εμπορία τεκμηρίων πολέμου μέσω τέτοιων πλατφορμών. Εφόσον δεν προκύψει νομικό κώλυμα, η Βουλή εμφανίζεται διατεθειμένη να συμβάλει ενεργά στην απόκτησή τους.
Παρέμβαση του Δήμου Αθηναίων
Στο ζήτημα παρενέβη και ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, δηλώνοντας ότι ο Δήμος είναι έτοιμος να συμβάλει με κάθε πρόσφορο τρόπο. Σε δημόσια ανάρτησή του χαρακτήρισε τις φωτογραφίες «σπάνιο οπτικό ντοκουμέντο» που αποτυπώνει ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής κατοχής και τόνισε ότι η απόκτησή τους συνιστά χρέος τιμής απέναντι στην ιστορική μνήμη και το αντιστασιακό έπος του ελληνικού λαού.
Αποσύρθηκαν από την πλατφόρμα – Ενισχύονται οι εκτιμήσεις για γνησιότητα
Οι φωτογραφίες δεν εμφανίζονται πλέον διαθέσιμες στο eBay, γεγονός που εντείνει το ενδιαφέρον γύρω από την τύχη τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, προέρχονται από άλμπουμ Γερμανού αξιωματικού που υπηρετούσε την περίοδο της Κατοχής στη Μαλακάσα. Ιστορικοί και ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για αυθεντικό υλικό, κάτι που, εφόσον επιβεβαιωθεί, ενισχύει καταλυτικά τη σημασία τους ως ιστορικών τεκμηρίων.
Μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο γιατρός και ερευνητής στην Ουάσιγκτον Γιώργος Παυλάκης έκανε λόγο για «μοναδικά μνημεία της νεότερης ιστορίας», εκτιμώντας ότι τα ντοκουμέντα είναι σχεδόν βέβαιο πως είναι γνήσια, με την τελική κρίση να ανήκει στους ειδικούς όταν το υλικό περιέλθει σε ελληνικά χέρια.
Βανδαλισμός στο Μνημείο της Καισαριανής
Η δημοσιοποίηση των φωτογραφιών συνέπεσε με βανδαλισμό στο μνημείο των εκτελεσθέντων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ένα γεγονός που προσέδωσε ακόμη μεγαλύτερη φόρτιση στη συζήτηση. Η δημοτική αρχή καταδίκασε άμεσα τις φθορές και διαβεβαίωσε ότι το μνημείο θα αποκατασταθεί.
Ο δημόσιος διάλογος που έχει ανοίξει υπερβαίνει το ζήτημα μιας δημοπρασίας. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία διαχειρίζεται τα τραύματά της και προστατεύει τα τεκμήρια της ιστορίας της. Η υπόθεση των φωτογραφιών της Καισαριανής αναδεικνύει την ανάγκη θεσμικής εγρήγορσης, επιστημονικής τεκμηρίωσης και συλλογικής ευθύνης, ώστε εικόνες που καταγράφουν μια από τις πιο δραματικές στιγμές της Κατοχής να ενταχθούν στον δημόσιο χώρο μνήμης και γνώσης, με τον σεβασμό που τους αρμόζει.
