Η νέα κλιμάκωση των δασμών από τον Ντόναλντ Τραμπ έρχεται να εντείνει τους κραδασμούς στο παγκόσμιο εμπόριο, σε μια συγκυρία όπου το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ήδη ακυρώσει μεγάλο μέρος της προηγούμενης δασμολογικής πολιτικής της Ουάσιγκτον.
Στο 15% ο «παγκόσμιος δασμός» με άμεση ισχύ
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι αυξάνει άμεσα από 10% σε 15% τον νέο παγκόσμιο δασμό στα εισαγόμενα προϊόντα, ο οποίος επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου.
Η κίνηση ακολουθεί το προεδρικό διάταγμα που υπέγραψε μία ημέρα νωρίτερα, με το οποίο είχε επιβάλει προσωρινό «παγκόσμιο δασμό» 10% για 150 ημέρες, ως απάντηση στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που έκρινε παράνομο σημαντικό μέρος των εκτεταμένων δασμών που είχαν επιβληθεί με επίκληση νόμου περί εθνικής έκτακτης ανάγκης.
«Ως πρόεδρος των ΗΠΑ, θα αυξήσω, με άμεση ισχύ, τον παγκόσμιο δασμό του 10% στο ανώτατο επιτρεπόμενο επίπεδο του 15%», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Δικαστικό πλήγμα και πολιτική αντεπίθεση
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου συνιστά σοβαρό θεσμικό φραγμό στη δασμολογική στρατηγική του Λευκού Οίκου, καθώς ακυρώνει το νομικό υπόβαθρο στο οποίο είχε στηριχθεί η επιβολή των προηγούμενων μέτρων.
Παρά την αρχική ικανοποίηση επιχειρήσεων που είχαν προσφύγει δικαστικά, η αίσθηση που κυριαρχεί στην αγορά είναι ότι η σύγκρουση μεταφέρεται σε νέο πεδίο. Πολλοί εκτιμούν ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα αναζητήσει εναλλακτικές νομικές βάσεις για να επαναφέρει παρόμοιες επιβαρύνσεις, διατηρώντας σε υψηλά επίπεδα την ένταση με βασικούς εμπορικούς εταίρους.
Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι δεν είναι σαφές αν ή πότε θα υπάρξουν επιστροφές δασμών, εντείνοντας το κλίμα αβεβαιότητας.
Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε καθεστώς αναμονής
Από τους Ιταλούς οινοπαραγωγούς έως τις γερμανικές χημικές βιομηχανίες και τους Ιρλανδούς εξαγωγείς ουίσκι, το μήνυμα είναι κοινό: η απόφαση του Δικαστηρίου δεν σηματοδοτεί σταθερότητα αλλά έναν νέο κύκλο αστάθειας.
Ο Πάολο Καστελέτι, γενικός γραμματέας της ιταλικής ένωσης οίνου UIV, προειδοποίησε για «φαινόμενο μπούμερανγκ», με πάγωμα παραγγελιών έως ότου διαμορφωθεί σαφέστερο ρυθμιστικό πλαίσιο. Οι ΗΠΑ αποτελούν την κορυφαία αγορά για τα ιταλικά κρασιά, με εξαγωγές που άγγιξαν τα 1,9 δισ. ευρώ το 2024, περίπου το ένα τέταρτο των συνολικών εξαγωγών του κλάδου.
Στη Γερμανία, ο Βόλφγκανγκ Γκρόσε Έντρουπ, επικεφαλής της ένωσης χημικών και φαρμακευτικών εταιρειών VCI, η οποία εκπροσωπεί ομίλους όπως η BASF, η Bayer και η Evonik, εκτίμησε ότι «νέοι δασμοί, στηριζόμενοι σε διαφορετική νομική βάση, μπορούν να επιβληθούν ανά πάσα στιγμή».
Αντίστοιχα επιφυλακτική εμφανίστηκε η γαλλική ένωση καλλυντικών FEBEA, στην οποία συμμετέχουν εταιρείες όπως η L’Oréal, ενώ στην Ιρλανδία οι εξαγωγείς ουίσκι δηλώνουν ότι τηρούν στάση αναμονής, προσβλέποντας περισσότερο σε πολιτική αποκλιμάκωση μέσω διαπραγματεύσεων παρά σε άμεση οριστική επίλυση.
Εφοδιαστικές αλυσίδες και «μη αναστρέψιμη» διαφοροποίηση
Αναλυτές της ναυτιλιακής και μεταφορικής αγοράς επισημαίνουν ότι η ζημιά στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχει ήδη συντελεστεί σε μεγάλο βαθμό. Η τάση διαφοροποίησης παραγωγής και προμηθευτών, με στόχο τη μείωση της έκθεσης σε πολιτικό ρίσκο, θεωρείται πλέον διαρθρωτική επιλογή και όχι προσωρινή αντίδραση.
Το νέο πλαίσιο διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν με αυξημένο κόστος, αβέβαιες νομικές βάσεις και συνεχή μεταβολή κανόνων. Για τις διατλαντικές σχέσεις, η επόμενη περίοδος προμηνύεται σύνθετη, με τη δασμολογική πολιτική να παραμένει βασικό πεδίο γεωοικονομικής αντιπαράθεσης.
