Μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση εισέρχεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν συντονισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, με δηλωμένο στόχο την εξουδετέρωση «άμεσων απειλών» και την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο την έναρξη «μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων» στο ιρανικό έδαφος, χαρακτηρίζοντάς τες «μαζικές και σε εξέλιξη». Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεσμεύτηκε ότι οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν «συντριπτική ισχύ και καταστροφική δύναμη» για να καταστρέψουν τις ιρανικές πυραυλικές δυνατότητες και να διασφαλίσουν ότι το καθεστώς δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Οι στόχοι της επιχείρησης
Σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, η επιχείρηση σχεδιάστηκε για να εξαλείψει «επικείμενες απειλές» από το ιρανικό καθεστώς. Αν και δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα λεπτομέρειες για τους ακριβείς στόχους, οι αναφορές συγκλίνουν σε πλήγματα κατά πυραυλικών εγκαταστάσεων, στρατιωτικών υποδομών και, ενδεχομένως, πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Λίγο πριν από την αμερικανική ανακοίνωση, το Ισραήλ είχε γνωστοποιήσει ότι προχώρησε σε «προληπτικά» πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων και ότι προετοιμάζεται για αντίποινα. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι οι επιθέσεις αποσκοπούν στην «άρση της υπαρξιακής απειλής» που, κατά την ισραηλινή ηγεσία, συνιστά το ιρανικό καθεστώς. Παράλληλα, απηύθυνε ανοιχτή έκκληση προς τον ιρανικό λαό να ανατρέψει την κυβέρνηση.
Εκρήξεις στην Τεχεράνη και κλείσιμο εναέριου χώρου
Εκρήξεις ακούστηκαν στην Τεχεράνη, όπου καπνοί υψώνονταν πάνω από τον ορίζοντα της πόλης, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες. Αναφορές κάνουν λόγο για πλήγματα και σε άλλες ιρανικές πόλεις. Το Ιράν προχώρησε άμεσα στο κλείσιμο του εναέριου χώρου του, ενώ αντίστοιχη απόφαση έλαβε και το Ισραήλ, το οποίο προετοιμάζεται για ενδεχόμενη πυραυλική απάντηση.
Στο Ισραήλ ήχησαν σειρήνες, καλώντας τους πολίτες να βρίσκονται σε ετοιμότητα για πιθανές επιθέσεις με πυραύλους. Παράλληλα, ενισχυμένη εμφανίζεται η ναυτική παρουσία των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή, στοιχείο που υποδηλώνει προετοιμασία για παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή.
Μήνυμα Τραμπ προς τους Ιρανούς πολίτες
Σε μια κίνηση με σαφές πολιτικό αποτύπωμα, ο Τραμπ απευθύνθηκε απευθείας στους πολίτες του Ιράν, λέγοντας ότι «η ώρα της ελευθερίας σας πλησιάζει» και καλώντας τους να «αναλάβουν τον έλεγχο της κυβέρνησής τους» μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης. Η ρητορική αυτή παραπέμπει σε στρατηγική πίεσης όχι μόνο στρατιωτικής αλλά και πολιτικής αποσταθεροποίησης του καθεστώτος.
Την ίδια ώρα, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, φέρεται να έχει απομακρυνθεί από την Τεχεράνη και να έχει μεταφερθεί σε ασφαλή τοποθεσία, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η ιρανική ηγεσία αναμένει περαιτέρω κλιμάκωση.
Το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα
Η στρατιωτική κλιμάκωση έρχεται μόλις μία ημέρα μετά την άκαρπη ολοκλήρωση συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Οι επαφές έληξαν χωρίς συμφωνία, με τις δύο πλευρές να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των διαβουλεύσεων την επόμενη εβδομάδα.
Ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι δεν ήταν ικανοποιημένος από την πρόοδο των συνομιλιών, γεγονός που προϊδέαζε για σκλήρυνση της στάσης των ΗΠΑ. Η μετάβαση από τη διπλωματική πίεση στη στρατιωτική δράση σηματοδοτεί μια καμπή με απρόβλεπτες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια.
Ένα μέτωπο με διεθνείς επιπτώσεις
Η ταυτόχρονη εμπλοκή των ΗΠΑ και του Ισραήλ δημιουργεί νέα δεδομένα στη γεωπολιτική εξίσωση της Μέσης Ανατολής. Το ενδεχόμενο άμεσης ιρανικής απάντησης, είτε μέσω πυραυλικών επιθέσεων είτε μέσω συμμάχων και παραστρατιωτικών οργανώσεων στην περιοχή, αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς η σύγκρουση αφορά όχι μόνο την ασφάλεια του Ισραήλ και τη σταθερότητα του Ιράν, αλλά και την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, τις θαλάσσιες οδούς και την ισορροπία δυνάμεων σε μια από τις πιο εύφλεκτες περιοχές του πλανήτη.
