Κοινό μέτωπο για την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη συγκρότησαν οι υπουργοί Ενέργειας των Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και δώδεκα ευρωπαϊκών χωρών, υπογράφοντας κοινή δήλωση κατανόησης στο περιθώριο της Συνόδου «Transatlantic Gas Security Summit» στην Ουάσιγκτον.
Στη συμφωνία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Μολδαβία, η Ουκρανία, η Κροατία, η Λιθουανία, η Σερβία και η Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Από ελληνικής πλευράς υπέγραψε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.
Αξιοποίηση υποδομών και άρση ρυθμιστικών εμποδίων
Στο κείμενο της δήλωσης υπογραμμίζεται η ανάγκη πλήρους αξιοποίησης των υφιστάμενων ενεργειακών υποδομών, καθώς και η προσθήκη νέων όπου απαιτείται, ώστε να αυξηθούν οι ροές φυσικού αερίου και να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας. Κεντρικός στόχος είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των περιφερειακών αγορών και η διασφάλιση σταθερού, προσιτού εφοδιασμού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξάλειψη κανονισμών που παρεμποδίζουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου. Οι συμμετέχοντες δεσμεύονται να προωθήσουν διαφανή και μη διακριτική πρόσβαση στις υποδομές, καθώς και να εναρμονίσουν τα χρηματιστήρια φυσικού αερίου, ενισχύοντας τη ρευστότητα και τη διαφάνεια της αγοράς.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο της περιφερειακής αγοράς
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στις υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της Ουκρανίας, από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Οι υπογράφοντες επισημαίνουν ότι οι αποθήκες αυτές μπορούν να ενταχθούν στις περιφερειακές αγορές και να λειτουργήσουν ως εμπορικός κόμβος συναλλαγών, συμβάλλοντας τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής όσο και στην οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της χώρας.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το πρίσμα των επαναλαμβανόμενων κρίσεων εφοδιασμού που καταγράφηκαν το 2006, το 2009, το 2014, το 2018 και μετά το 2022, οι οποίες ανέδειξαν τη σημασία της διαφοροποίησης πηγών και διαδρομών προμήθειας.
Ρόλος-κλειδί για το LNG και τη διατλαντική συνεργασία
Στη δήλωση επισημαίνεται η αυξανόμενη σημασία των έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία, ως επενδύσεων που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Οι συμμετέχοντες αναγνωρίζουν την ηγετική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενεργειακή παραγωγή και εκφράζουν τη βούληση ενίσχυσης της διατλαντικής εμπορικής συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Η κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών ιδρυμάτων, τίθεται ως βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων.
Η Σύνοδος στην Ουάσιγκτον και το πολιτικό μήνυμα
Η κοινή δήλωση υπεγράφη στο περιθώριο της Υπουργικής Συνόδου που διοργανώθηκε στο Donald J. Trump Institute of Peace από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC), υπό την προεδρία του υπουργού Εσωτερικών και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, Doug Burgum, και του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright.
Το πολιτικό μήνυμα της συνόδου εστιάζει στη διαμόρφωση ενός σταθερού και ανθεκτικού ενεργειακού πλαισίου, απαλλαγμένου από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό, με παράλληλη δημιουργία αμοιβαία επωφελών ευκαιριών για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες. Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, η ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας αναδεικνύεται σε κεντρικό άξονα της διατλαντικής στρατηγικής.
Η κοινή δήλωση κατανόησης
«ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ τις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των Συμμετεχόντων και τη μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των Συμμετεχόντων στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου, της ασφάλειας και άλλους τομείς·
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ τη συνεχιζόμενη ισχυρή συνεργασία στο πλαίσιο της Συνεργασίας για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) και της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (3SI)·
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι η διαφοροποίηση των προμηθειών και των διαδρομών φυσικού αερίου είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και ότι οι προηγούμενες εξαρτήσεις από τον εφοδιασμό υπογράμμισαν τη σημασία ανθεκτικών και διαφοροποιημένων ενεργειακών πηγών, και ότι η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ενισχύσει την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης και θα διασφαλίσει ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση στο φυσικό αέριο·
ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τις απειλές για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης το 2006, το 2009, το 2014, το 2018 και από το 2022 και εξής·
ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ την ηγετική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενεργειακή αφθονία, τους στόχους της ενισχυμένης περιφερειακής ολοκλήρωσης και της ενισχυμένης διατλαντικής ενεργειακής εμπορικής συνεργασίας·
ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ την αυξανόμενη σημασία των έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία ως σημαντικών επενδύσεων που συμβάλλουν στην ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη·
ΕΠΑΙΝΩΝΤΑΣ τις περιφερειακές προσπάθειες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω της αύξησης της ρευστότητας των περιφερειακών αγορών φυσικού αερίου και μέσω της σύναψης εμπορικών συμβάσεων με προμηθευτές LNG των Ηνωμένων Πολιτειών· και
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι η Ουκρανία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η οποία θα πρέπει να ενταχθεί στις περιφερειακές αγορές φυσικού αερίου και σε εμπορικό κόμβο συναλλαγών, υποστηρίζοντας την οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της Ουκρανίας·
ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ την κοινή αίσθηση επείγοντος για την επαναβιομηχάνιση της μεταποιητικής ικανότητας μέσω στρατηγικής πολιτικής, διάθεσης κεφαλαίων και μείωσης των κινδύνων της εφοδιαστικής αλυσίδας, ιδίως για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης και επέκτασης των ενεργειακών συστημάτων και υποδομών ως μέσο προώθησης της αμοιβαίας ευημερίας, της οικονομικής ανθεκτικότητας και της εθνικής ασφάλειας·
ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ:
Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των αγορών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές, ενώ προβαίνουν σε προσθήκες, εφόσον απαιτείται, προκειμένου να αυξηθούν οι παραδόσεις και να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας, ώστε να ικανοποιηθούν οι στρατηγικές ενεργειακές προτεραιότητες.
Οι Συμμετέχοντες επιδιώκουν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για την προώθηση διαφανούς και μη διακριτικής πρόσβασης στις υποδομές φυσικού αερίου στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, με σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου για τους Υπογράφοντες.
Οι Συμμετέχοντες προτίθενται να εργαστούν για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς φυσικού αερίου, την εναρμόνιση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου, την προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερουσών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης και τον μετριασμό ή, όπου είναι δυνατόν, την εξάλειψη κανονισμών που θα παρεμποδίσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών φυσικού αερίου και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.
Οι Συμμετέχοντες δεσμεύονται να κινητοποιήσουν χρηματοδότηση από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για την επίτευξη του εθνικού και περιφερειακού ενεργειακού στόχου της διασφάλισης ασφαλούς και οικονομικά προσιτού εφοδιασμού φυσικού αερίου σε ολόκληρη την κεντρική και ανατολική Ευρώπη.
Οι Συμμετέχοντες εκφράζουν την πρόθεσή τους και την επιθυμία τους να διαβουλεύονται τακτικά για την εφαρμογή των αρχών συνεργασίας που επιβεβαιώνονται στην παρούσα Κοινή Δήλωση.
Οι Συμμετέχοντες είναι ενωμένοι στη δέσμευσή τους να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση της Ευρώπης, να διασφαλίσουν έναν σταθερό και ανθεκτικό ενεργειακό εφοδιασμό απαλλαγμένο από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό και να καλλιεργήσουν αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες».
