Τα τελευταία χρόνια έχει ανοίξει ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στα κόμματα και στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Η πολιτική συχνά περιορίζεται σε επικοινωνιακές αντιπαραθέσεις και όχι σε ουσιαστικές λύσεις.
Του Χάρη Τσιόκα*
Επανασύνδεση σημαίνει να αφουγκραστούμε τις αγωνίες της κοινωνίας – την εργασία, την παραγωγή, τη νεολαία, την περιφέρεια κτλ. – και να τις μετατρέψουμε σε συγκεκριμένο πρόγραμμα διακυβέρνησης. Για να πεισθεί ο πολίτης ότι υπάρχει και άλλο πρόγραμμα διακυβέρνησης που θα τον αφορά.
Οι λόγοι της κοινωνικής απογοήτευσης
Υπάρχει και καταγράφεται πλέον πλειοψηφούσα κοινωνική αντιπολίτευση, αλλά δεν συναντάται με την πολιτική σε μια συνεκτική και ρεαλιστική προοδευτική πρόταση.
Ο πολιτικός λόγος των παραδοσιακών κομμάτων εξαντλείται συχνά σε γενική αντικυβερνητική κριτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, χωρίς σαφές εναλλακτικό σχέδιο.
Στην πράξη ακυρώνεται μια μεγάλη παρακαταθήκη της Μεταπολίτευσης: ότι τα κόμματα αποκτούν κοινωνική αποδοχή μόνο όταν μετασχηματίζουν τις κοινωνικές ανάγκες σε εφαρμόσιμες εναλλακτικές πολιτικές. Έτσι η ψήφος του πολίτη αποκτά δύναμη.
Οι μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα
Ζούμε σε μια εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων, τεχνολογικής έκρηξης και πράσινης μετάβασης, με δεσπόζοντα ρόλο των καρτέλ.
Στην Ελλάδα, την ίδια ώρα, η εγχώρια παραγωγική βάση συρρικνώνεται, τα μεσαία στρώματα και οι καινοτόμες δυνάμεις αποκλείονται από χρηματοδοτικά εργαλεία, η περιφέρεια ερημώνει και η νεολαία μεταναστεύει.
Παράλληλα, η επισφαλής εργασία διογκώνεται και η χώρα χάνει τη δυνατότητα να λειτουργεί ως γέφυρα ειρήνης και συνεργασίας στην περιοχή. Γίνεται άνευ όρων παρακολούθημα των καρτέλ που εκπροσωπεί ο Τραμπ.
Τα προηγούμενα επιδεινώνονται από την παράδοση στην εμπορευματοποίηση και την κερδοσκοπία των αγαθών της υγείας, της παιδείας, της ασφάλισης, των δικτύων κτλ.
Το έλλειμμα του προοδευτικού χώρου στο νέο περιβάλλον
Ορισμένες κομματικές ομάδες, αντί να διδάσκονται από τα λάθη του χθες, χάνονται σε παρελθοντικές αλληλοκατηγορίες ή σε αιτήματα εκλογικών συγκολλήσεων διασφάλισης ρόλων, χωρίς κοινωνικό βάθος.
Ο λεγόμενος «κεντρώος χώρος» προβάλλεται ως σύνθημα, αλλά χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο που να απαντά στις ανάγκες των μεσαίων στρωμάτων και της παραγωγικής Ελλάδας.
Το έλλειμμα γίνεται πλέον φανερό και αφορά τα περιεχόμενα για την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου: μια σύγχρονη συνάντηση σε σύγχρονους θεσμούς και δομές τόσο των κοινωνικών δυνάμεων όσο και των προοδευτικών ρευμάτων.
Προϋποθέσεις για μια πραγματική πολιτική αλλαγή
Χρειάζονται περιεχόμενα και διαφορετικού τύπου πρωτοβουλίες για τη συγκρότηση μιας ευρείας κοινωνικοπολιτικής συμμαχίας που θα διεκδικήσει και θα εφαρμόσει πολιτικές προοδευτικής διακυβέρνησης:
- για ένα νέο παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο,
- για πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική,
- για ενίσχυση της δημοκρατίας, με κράτος προσβάσιμο για όλους, με νέες δομές, περιεχόμενα και εργαλεία ενίσχυσης του ρόλου της αυτοδιοίκησης.
Αλλαγή δεν σημαίνει καλύτερη διαχείριση των ίδιων πολιτικών· σημαίνει διαφορετική πολιτική κατεύθυνση, με τη Νέα Δημοκρατία στην αντιπολίτευση.
Είναι τώρα η ώρα να διατυπωθούν εναλλακτικά οι άμεσες προτεραιότητες μιας τέτοιας προοδευτικής διακυβέρνησης, που θα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
Πρώτον, πρόσβαση της εγχώριας παραγωγικής βάσης στα προγράμματα, στις τεχνολογίες και στα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, την καθετοποίηση και την ανταγωνιστικότητα, με δίκαιη συμμετοχή των συντελεστών. Ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα.
Δεύτερον, αλλαγή του ρόλου του κράτους: από κατασταλτικό μηχανισμό σε εγγυητή δίκαιης πρόσβασης στα εργαλεία ανάπτυξης.
Διά ταύτα
Είναι τώρα η ώρα πρωτοβουλιών ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου, τόσο στα περιεχόμενα όσο και στις δομές. Για να ξεπεραστεί στην πράξη η μομφή «όλοι ίδιοι είναι». Για να ξαναγίνει η πολιτική εργαλείο της κοινωνίας και όχι της ολιγαρχίας.
Η πρότασή μας για το επόμενο βήμα έχει διατυπωθεί έγκαιρα.
Είναι από χθες η ώρα της ανασύνθεσης που θα εκφράσει, σε σύγχρονες δομές, την κοινωνική συμμαχία της αλλαγής.
Ζούμε στο περιβάλλον μιας νέας μεταπολίτευσης. Αυτό προτρέπει στην ανάγκη δημιουργίας ομάδων ανασύνθεσης σε όλη τη χώρα, που θα στηρίξουν κοινωνικοπολιτικές συναντήσεις και θα διαμορφώνουν μια νέα προγραμματική πλειοψηφία. Αυτό, όμως, προϋποθέτει πρωτοβουλίες που θα ξεπερνούν τις ανατάξεις μικροκομματικών περιχαρακώσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος θα διαδεχθεί τον σημερινό πρωθυπουργό, αλλά πώς θα υπάρξει εναλλακτική διακυβέρνηση. Η κοινωνία ζητά αλλαγή πολιτικής – όχι απλώς εναλλαγή προσώπων.
*Πρώην βουλευτής – πολιτικό στέλεχος
