Σε πλήρη εξέλιξη η προκαταρκτική εξέταση για τα αίτια της τραγωδίας
Σε πολλαπλά επίπεδα κινείται η εισαγγελική έρευνα για τη φονική έκρηξη στο εργοστάσιο «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, που στοίχισε τη ζωή σε πέντε εργαζόμενες, με τις αρχές να εξετάζουν τόσο τα τεχνικά αίτια όσο και τις ενδεχόμενες διοικητικές και ποινικές ευθύνες. Με εντολή της Εισαγγελίας Πρωτοδικών, τη διερεύνηση έχει αναλάβει η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού του Πυροσβεστικού Σώματος, ενώ στον χώρο παραμένουν κλιμάκια πραγματογνωμόνων ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα αλλοιωθούν κρίσιμα ευρήματα.
Οι επιχειρήσεις κατάσβεσης και επιτήρησης συνεχίζονται με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η παρουσία αερίων και το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης καθιστούν το περιβάλλον εξαιρετικά επικίνδυνο. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των αξιωματικών του Πυροσβεστικού Σώματος, Κώστα Τσίγκα, το υπέδαφος παραμένει εμποτισμένο με προπάνιο, γεγονός που επιβάλλει σταδιακή διαβροχή και συνεχή έλεγχο.
Πολύμηνη διαρροή προπανίου στο επίκεντρο των ερευνών
Τα μέχρι στιγμής στοιχεία συγκλίνουν στο σενάριο εκτεταμένης και μακροχρόνιας διαρροής προπανίου από δύο μεγάλες δεξαμενές μέσω υπόγειων σωληνώσεων. Το υγροποιημένο αέριο φαίνεται ότι διέφυγε στο έδαφος, διαχύθηκε σε μήκος δεκάδων μέτρων κάτω από την ασφαλτόστρωση και στη συνέχεια συσσωρεύτηκε σε χαμηλά σημεία του κτιρίου.
Σε αποκλειστικά πλάνα από το σημείο, πραγματογνώμονες εντόπισαν διαρροή πιέζοντας το σύστημα σωληνώσεων με υγρό άζωτο. Όταν διαπιστώθηκε η έκταση του προβλήματος, οι εργασίες εκσκαφής σταμάτησαν άμεσα λόγω υψηλού κινδύνου νέας έκρηξης. Φωτογραφικό υλικό δείχνει τέσσερις οπές στις σωληνώσεις, από όπου εκτιμάται ότι διέφυγε το προπάνιο.
Το χειροκίνητο σύστημα ανίχνευσης κατέγραψε μίξη εκρηκτικών αερίων με το χώμα, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι το καύσιμο είχε παγιδευτεί για μεγάλο διάστημα στο υπέδαφος.
Προειδοποιήσεις της Περιφέρειας από το 2020
Ιδιαίτερο βάρος αποκτούν τα έγγραφα της Περιφέρειας Θεσσαλίας, τα οποία είχαν ήδη από το 2020 επισημάνει σοβαρές παραβάσεις. Σε σχετική αυτοψία είχε διαπιστωθεί ότι δύο υπέργειες δεξαμενές προπανίου, χωρητικότητας 5.000 και 9.000 λίτρων, βρίσκονταν σε απόσταση μικρότερη των 7,5 μέτρων από τα όρια της ιδιοκτησίας, κατά παράβαση των προβλεπόμενων κανονισμών ασφαλείας.
Η επιχείρηση είχε κληθεί να συμμορφωθεί προκειμένου να λάβει προσωρινή άδεια λειτουργίας. Σήμερα ερευνάται εάν οι υποδείξεις αυτές εφαρμόστηκαν στην πράξη ή παρέμειναν τυπικές επισημάνσεις χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Το ερώτημα είναι κρίσιμο, καθώς αγγίζει πιθανές ευθύνες όχι μόνο της εταιρείας αλλά και των εποπτικών μηχανισμών.
Αδήλωτο υπόγειο και συσσώρευση αερίων
Κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της τραγωδίας φαίνεται να έπαιξε ένας υπόγειος χώρος, ο οποίος δεν εμφανίζεται σε καμία οικοδομική άδεια. Όπως δήλωσε ο αντιδήμαρχος Τρικκαίων Γιώργος Καταβούτας, ούτε η αρχική άδεια του 2007 ούτε οι επόμενες επτά αναφέρουν υπόγειες εγκαταστάσεις.
Εκεί, σύμφωνα με μαρτυρίες εργαζομένων, υπήρχε εδώ και καιρό έντονη οσμή. Δεδομένου ότι το προπάνιο είναι βαρύτερο από τον αέρα, συσσωρεύεται στα χαμηλά στρώματα, δημιουργώντας εκρηκτικό μείγμα. Η πιθανότητα ανάφλεξης από ηλεκτρικό σπινθήρα ή μηχάνημα θεωρείται τεχνικά εύλογη και αποτελεί βασικό σενάριο της έρευνας.
Η απουσία αισθητήρων ανίχνευσης αερίων στον υπόγειο χώρο, όπως προκύπτει από τα μέχρι τώρα πορίσματα, ενισχύει την εικόνα ελλιπών μέτρων πρόληψης.
Πιθανά σφάλματα συντήρησης και ελέγχου
Ένα από τα σενάρια που εξετάστηκαν αφορά φθορές στις σωληνώσεις λόγω εργασιών ασφαλτόστρωσης και διέλευσης βαρέων οχημάτων. Αν και αυτό το ενδεχόμενο δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της μακροχρόνιας συντήρησης και της επιθεώρησης του δικτύου.
Παράλληλα, εργαζόμενοι φέρονται να είχαν επανειλημμένα αναφέρει οσμές αερίου, οι οποίες αποδίδονταν σε προβλήματα αποχέτευσης. Αν αποδειχθεί ότι οι προειδοποιήσεις αγνοήθηκαν, το στοιχείο αυτό μπορεί να μετατραπεί σε επιβαρυντικό παράγοντα για τη διοίκηση.
Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η έρευνα αναμένεται να εξετάσει ενδεχόμενα αδικήματα όπως ανθρωποκτονία από αμέλεια, παραβίαση κανόνων ασφαλείας και πλημμελής εποπτεία.
Κατασχέσεις φακέλων και έλεγχος αδειοδοτήσεων
Οι αρχές έχουν ήδη κατασχέσει το σύνολο των φακέλων της επιχείρησης. Ελέγχεται αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, αν πραγματοποιήθηκαν οι περιοδικοί έλεγχοι και αν έγιναν μεταβολές στις εγκαταστάσεις χωρίς τις απαιτούμενες εγκρίσεις.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στο εργοστάσιο. Αγγίζει συνολικά το σύστημα ελέγχου βιομηχανικών μονάδων στην Ελλάδα, όπου συχνά η γραφειοκρατική αδειοδότηση συνυπάρχει με ελλιπή επιτόπια επιτήρηση. Η υπόθεση «Βιολάντα» αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το κενό ανάμεσα στη θεωρητική συμμόρφωση και στην πραγματική ασφάλεια.
Πένθος στην τοπική κοινωνία
Την ώρα που η έρευνα συνεχίζεται, η τοπική κοινωνία στα Τρίκαλα και την Καρδίτσα αποχαιρετά τις πέντε εργαζόμενες. Οι περισσότερες ήταν μητέρες που εργάζονταν σε νυχτερινές βάρδιες για να στηρίξουν τις οικογένειές τους.
Η ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας υπενθυμίζει ότι πίσω από τις τεχνικές λεπτομέρειες και τις νομικές ευθύνες βρίσκεται ένα βασικό ερώτημα: αν τα στοιχειώδη μέτρα πρόληψης είχαν εφαρμοστεί εγκαίρως, η έκρηξη θα μπορούσε πιθανότατα να είχε αποφευχθεί.
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο τις ευθύνες, αλλά και το αν η συγκεκριμένη υπόθεση θα οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο που ελέγχονται οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις στη χώρα.
