Σαν σήμερα γεννήθηκε η Τζένη Καρέζη, μία από τις σπουδαιότερες μορφές του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου
Σαν σήμερα, στις 12 Ιανουαρίου 1934, γεννήθηκε στην Αθήνα η Ευγενία Καρπούζη, η γυναίκα που το κοινό θα γνώριζε και θα αγάπαγε ως Τζένη Καρέζη. Μια ηθοποιός που δεν περιορίστηκε ποτέ σε έναν μόνο ρόλο ή σε μία μόνο καλλιτεχνική ταυτότητα, αλλά διέτρεξε με άνεση και τόλμη το θέατρο, τον κινηματογράφο και την πολιτική στάση, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό.
Τα παιδικά χρόνια και η πρώτη επαφή με το θέατρο
Κόρη δύο εκπαιδευτικών, του μαθηματικού Κωνσταντίνου Καρπούζη και της δασκάλας Θεώνης, η Τζένη Καρέζη πέρασε τα παιδικά της χρόνια σε διαφορετικές πόλεις, ακολουθώντας τις μεταθέσεις των γονιών της. Στη Θεσσαλονίκη φοίτησε ως εσωτερική στο Γαλλικό Σχολείο Καλογριών, ενώ αργότερα συνέχισε τις σπουδές της στο Σεν Ζοζέφ στην Αθήνα.
Η αγάπη της για το θέατρο εκδηλώθηκε από νωρίς. Μαθήτρια ακόμη, συμμετείχε σε σχολικές παραστάσεις και το 1951, τη χρονιά της αποφοίτησής της από την Ελληνογαλλική Σχολή, ερμήνευσε την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή στο θέατρο «ΡΕΞ», σε παράσταση των τελειόφοιτων. Ήταν μια πρώτη, καθοριστική δήλωση καλλιτεχνικής πρόθεσης.
Η Δραματική Σχολή και η εκτόξευση στο Εθνικό Θέατρο
Την ίδια χρονιά έγινε δεκτή στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, όπου μαθήτευσε δίπλα σε κορυφαίες μορφές του ελληνικού θεάτρου, όπως ο Δημήτρης Ροντήρης, ο Άγγελος Τερζάκης, η Κατερίνα και ο Γιώργος Παππάς, με τον οποίο συνδέθηκε και ερωτικά. Αποφοίτησε το 1954 και σχεδόν αμέσως χρίστηκε πρωταγωνίστρια, γεγονός σπάνιο για την εποχή.
Το θεατρικό της ντεμπούτο έγινε δίπλα στη Μελίνα Μερκούρη και τον Βασίλη Διαμαντόπουλο στο έργο «Ωραία Ελένη» του Αντρέ Ρουσέν στο Θέατρο Κοτοπούλη. Ακολούθησαν σημαντικοί ρόλοι, όπως η Αντέλα στο «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Λόρκα, με την Κατίνα Παξινού και σκηνοθέτη τον Αλέξη Μινωτή. Την περίοδο 1955–1959 ξεχώρισε στο Εθνικό Θέατρο σε κλασικούς ρόλους, όπως η Οφηλία, η Κορδέλια και η Μυρρίνη, εδραιώνοντας τη φήμη της ως σοβαρής θεατρικής ηθοποιού.
Το κινηματογραφικό ντεμπούτο και η καθιέρωση στο πανελλήνιο κοινό
Το 1955 έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο με την ταινία «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο» του Αλέκου Σακελλάριου. Από εκεί και πέρα, η πορεία της στον ελληνικό κινηματογράφο υπήρξε εντυπωσιακή, με περισσότερες από 30 ταινίες που κάλυψαν κωμωδία, δράμα και κοινωνικό σχόλιο.
Ταινίες όπως «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος», «Η νύφη το ’σκασε», «Τα κόκκινα φανάρια», «Δεσποινίς διευθυντής», «Τζένη – Τζένη» και «Μια γυναίκα στην αντίσταση» ανέδειξαν τη δυνατότητά της να συνδυάζει εμπορική επιτυχία με υποκριτικό βάθος. Συνεργάστηκε με κορυφαίους ηθοποιούς της εποχής, όπως ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ο Μίμης Φωτόπουλος και ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, δημιουργώντας αξέχαστα κινηματογραφικά δίδυμα.
Οι προσωπικοί θίασοι και η συνάντηση με τον Κώστα Καζάκο
Μετά το 1960, η Τζένη Καρέζη δημιούργησε δικούς της θιάσους, επιλέγοντας ρεπερτόριο με σαφή καλλιτεχνική και κοινωνική στόχευση. Από το 1968 και μέχρι το τέλος της ζωής της, η πορεία της συνδέθηκε στενά με τον Κώστα Καζάκο, τόσο καλλιτεχνικά όσο και προσωπικά. Μαζί ανέβασαν έργα των Καμπανέλλη, Άλμπι, Ίψεν, Τσέχοφ και Αναγνωστάκη, διαμορφώνοντας ένα θέατρο με πολιτικό βάθος και σύγχρονο προβληματισμό.
«Το μεγάλο μας τσίρκο» και η αντίσταση στη δικτατορία
Η κορυφαία στιγμή της θεατρικής της διαδρομής υπήρξε αναμφίβολα «Το μεγάλο μας τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, το 1973. Η παράσταση αυτή λειτούργησε ως εστία πνευματικής και πολιτικής αντίστασης κατά της δικτατορίας, με την Τζένη Καρέζη και τον Κώστα Καζάκο να συλλαμβάνονται και να υφίστανται διώξεις από το καθεστώς.
Η στάση αυτή δεν ήταν συγκυριακή. Συνεχίστηκε και μετά τη μεταπολίτευση με έργα όπως «Το κουκί και το ρεβύθι» και «Εχθρός Λαός», επιβεβαιώνοντας ότι η Καρέζη αντιλαμβανόταν το θέατρο ως δημόσια παρέμβαση και όχι απλώς ως ψυχαγωγία.
Το αρχαίο δράμα και τα τελευταία χρόνια
Το 1985 ερμήνευσε για πρώτη φορά αρχαίο δράμα, τη «Μήδεια» σε σκηνοθεσία Μίνωα Βολανάκη, σε μια παράσταση που γνώρισε μεγάλη επιτυχία στην Επίδαυρο και το Ηρώδειο. Δύο χρόνια αργότερα πρωταγωνίστησε στην «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Στούρουαρτ. Τελευταία της θεατρική εμφάνιση ήταν τα «Διαμάντια και μπλουζ» της Λούλας Αναγνωστάκη, το 1990.
Προσωπική ζωή, απώλεια και κληρονομιά
Στην προσωπική της ζωή παντρεύτηκε δύο φορές, πρώτα τον δημοσιογράφο Ζάχο Χατζηφωτίου και στη συνέχεια τον Κώστα Καζάκο, με τον οποίο απέκτησε έναν γιο, τον Κωνσταντίνο Καζάκο. Πέθανε στις 27 Ιουλίου 1992, νικημένη από τον καρκίνο.
Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε το Ίδρυμα «Τζένη Καρέζη», που δραστηριοποιείται στην παρηγορητική φροντίδα ασθενών με καρκίνο και χρόνιες καταληκτικές νόσους. Ένα έργο που αντικατοπτρίζει τη βαθιά ανθρώπινη διάσταση μιας γυναίκας που δεν περιορίστηκε ποτέ στη σκηνή.
Μια διαρκής παρουσία στον ελληνικό πολιτισμό
Η Τζένη Καρέζη παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς. Όχι μόνο για τις ερμηνείες της, αλλά για τη συνολική της στάση απέναντι στην τέχνη, την κοινωνία και την εξουσία. Μια ηθοποιός που κατάφερε να συνδυάσει τη λάμψη με τη συνείδηση και να μετατρέψει τη δημοφιλία της σε εργαλείο πολιτιστικής και ηθικής παρέμβασης.