Σε μια σπάνια, δίωρη συνέντευξη στους New York Times, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε χωρίς περιστροφές τη δική του αντίληψη για την αμερικανική ισχύ, τα όρια της στρατιωτικής δράσης και τον ρόλο της χώρας του στον κόσμο.
Η συνέντευξη δεν περιορίστηκε σε δηλώσεις· οι δημοσιογράφοι παρακολούθησαν τηλεφωνική επικοινωνία του με τον πρόεδρο της Κολομβίας Γκουστάβο Πέτρο, είδαν μαζί του βίντεο από τον θανατηφόρο πυροβολισμό 37χρονης γυναίκας από πράκτορα της ICE και ξεναγήθηκαν στην προεδρική κατοικία.
Ο Τραμπ εμφανίστηκε βέβαιος για τη δυνατότητά του να αναδιαμορφώσει τις διεθνείς σχέσεις, να επεκτείνει την αμερικανική επιρροή και να χρησιμοποιεί την ισχύ της χώρας του όχι μόνο ως εργαλείο ασφάλειας, αλλά και ως μέσο κέρδους και πολιτικής υπεροχής.
«Υπάρχει ένα πράγμα. Η δική μου ηθική»
Στο κομβικό ερώτημα για το αν υπάρχουν όρια στη χρήση της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος, η απάντησή του ήταν απογυμνωμένη από κάθε διπλωματική διατύπωση: «Υπάρχει ένα πράγμα. Η δική μου ηθική. Το δικό μου μυαλό. Είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να με σταματήσει».
Με αυτή τη φράση, ο Τραμπ κατέστησε σαφές ότι δεν αισθάνεται δεσμευμένος από διεθνείς κανόνες, θεσμικούς περιορισμούς ή πολυμερείς ισορροπίες εξουσίας. Η μεταπολεμική διεθνής τάξη περιγράφεται ως βάρος, ενώ η ισχύς αντιμετωπίζεται ως το τελικό και μοναδικό κριτήριο λήψης αποφάσεων όταν συγκρούονται κρατικά συμφέροντα.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν κεντρικό ρόλο σε κρίσιμα μέτωπα, από τη Βενεζουέλα έως την Αρκτική, ενώ επανέλαβε ότι η Ευρώπη «οφείλει να συμμορφωθεί» και ότι το ΝΑΤΟ είναι «άχρηστο χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Βενεζουέλα: διοίκηση, πετρέλαιο και μακρά παραμονή
Για τη Βενεζουέλα, ο Τραμπ παρουσίασε ως δεδομένο ότι οι ΗΠΑ θα παραμείνουν επικεφαλής για όσο εκείνος κρίνει απαραίτητο, ακόμη και για χρόνια. Μίλησε ανοικτά για αξιοποίηση των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας με τη συγκατάθεση της μεταβατικής κυβέρνησης και περιέγραψε το σχέδιο ως οικονομικά επωφελές, με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου.
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η Γερουσία κινείται προς τον περιορισμό των προεδρικών εξουσιών στη χρήση στρατιωτικής βίας, σε μια σπάνια θεσμική αντίδραση που καταδεικνύει το μέγεθος των ανησυχιών για την έκταση των προεδρικών πρωτοβουλιών.
Γροιλανδία: από «στρατιωτική παρουσία» σε «ιδιοκτησία»
Ο Τραμπ επανέφερε το ζήτημα της Γροιλανδίας, ξεκαθαρίζοντας ότι οι υφιστάμενες στρατιωτικές συμφωνίες δεν επαρκούν. Η «ιδιοκτησία» της περιγράφεται ως στρατηγικά και ψυχολογικά αναγκαία, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να τεθεί ακόμη και δίλημμα ανάμεσα στη Γροιλανδία και το ΝΑΤΟ, εάν απαιτηθεί επιλογή προτεραιοτήτων.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει την πρόθεση της Ουάσιγκτον για ενίσχυση της παρουσίας της στην Αρκτική και για έλεγχο φυσικών πόρων και γεωπολιτικών διαδρόμων.
Ουκρανία: εμπλοκή χωρίς χρονοδιάγραμμα
Για την Ουκρανία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε διατεθειμένος να δεσμευτεί για μελλοντική αμερικανική εμπλοκή στην άμυνα της χώρας, εκτιμώντας ότι η Ρωσία δεν θα επιχειρήσει νέα εισβολή. Υποστήριξε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιθυμεί συμφωνία, αποφεύγοντας ωστόσο να θέσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη λήξη του πολέμου.
Παράλληλα, απέρριψε το ενδεχόμενο οι κινήσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα να δημιουργούν επικίνδυνα προηγούμενα για άλλες εστίες έντασης, όπως η Ταϊβάν, τονίζοντας ότι ο Σι Τζινπίνγκ «δεν θα τολμούσε κίνηση» όσο ο ίδιος βρίσκεται στην εξουσία.
Κολομβία: ανησυχία για επέκταση στρατιωτικών επιχειρήσεων
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Τραμπ δέχθηκε τηλεφώνημα από τον πρόεδρο της Κολομβίας. Ο Γκουστάβο Πέτρο φέρεται να εξέφρασε φόβους ότι η χώρα του μπορεί να βρεθεί στο στόχαστρο μετά τις επανειλημμένες αναφορές σε πιθανή στρατιωτική δράση. Ο ίδιος χαρακτήρισε την απειλή «πραγματική», αναδεικνύοντας το κλίμα ανησυχίας στη Λατινική Αμερική.
Ο θάνατος 37χρονης από πράκτορα της ICE
Σκιές αφήνει και το περιστατικό στη Μινεσότα, όπου πράκτορας της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) πυροβόλησε και σκότωσε τη 37χρονη Ρενέ Νικόλ Γκουντ. Ο Τραμπ απέδωσε την ευθύνη στο θύμα, υποστηρίζοντας ότι επιχείρησε να παρασύρει τον πράκτορα με το όχημά της.
Ωστόσο, ανάλυση βίντεο από τρεις διαφορετικές γωνίες έδειξε ότι το όχημα απομακρυνόταν τη στιγμή του πυροβολισμού και ότι δεν υπήρξε παράσυρση, γεγονός που αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τις πρακτικές της ICE και τη χρήση θανατηφόρας βίας.
Μια κοσμοθεωρία χωρίς φρένα
Η εκτενής συνέντευξη κατέγραψε με σπάνια καθαρότητα την κοσμοθεωρία του προέδρου Τραμπ: ισχύς αντί για κανόνες, μονομερής δράση αντί για πολυμερή συνεργασία, εθνικό συμφέρον ως απόλυτη πυξίδα. Σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς αντιλαμβάνεται ο ίδιος τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής δύναμης, αλλά τι σημαίνει για τον κόσμο όταν ο μόνος φραγμός, όπως παραδέχεται, είναι «η δική του ηθική» και «το δικό του μυαλό».
Το διακύβευμα ξεπερνά τις διπλωματικές διατυπώσεις: πρόκειται για μια προεδρία που αυτοπροσδιορίζεται μέσα από την αδιαμφισβήτητη ισχύ και τη διάθεση να τη χρησιμοποιήσει, με επιπτώσεις που ήδη διαμορφώνουν το διεθνές περιβάλλον.
