Σε μια απόφαση σταθμό για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και της ελευθερίας του τύπου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είπε ένα ηχηρό «ναι» στη θέσπιση κανόνων που θα προστατεύουν τους δημιουργούς περιεχομένου και τα μέσα ενημέρωσης από την ανεξέλεγκτη δράση των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης. Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση στην αυξανόμενη ανησυχία ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας χρησιμοποιούν το έργο δημοσιογράφων, καλλιτεχνών και συγγραφέων για να εκπαιδεύσουν τους αλγορίθμους τους, χωρίς καμία απολύτως άδεια ή οικονομική αποζημίωση προς τους πραγματικούς παραγωγούς της πληροφορίας.
Η μάχη για τα πνευματικά δικαιώματα στην ψηφιακή αρένα
Η ουσία της απόφασης επικεντρώνεται στην υποχρέωση των εταιρειών που αναπτύσσουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να είναι διαφανείς σχετικά με το υλικό που χρησιμοποιούν. Για χρόνια, οι τεχνολογικοί κολοσσοί λειτουργούσαν σε ένα καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας, «σαρώνοντας» το διαδίκτυο και οικειοποιούμενοι κόπους δεκαετιών για να κερδοφορήσουν. Το Ευρωκοινοβούλιο επιχειρεί τώρα να βάλει ένα τέλος σε αυτή την πρακτική, απαιτώντας τον σεβασμό των πνευματικών δικαιωμάτων και διασφαλίζοντας ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν θα γίνει η «ταφόπλακα» της δημιουργικής βιομηχανίας και της ποιοτικής ενημέρωσης.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο νέος χάρτης της εργασίας
Η Επιτροπή ζητά οι κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας της ΕΕ να ισχύουν για κάθε εργαλείο ΤΝ που διατίθεται στην ευρωπαϊκή αγορά, ανεξάρτητα από το πού αναπτύχθηκε ή πού εκπαιδεύτηκε. Στην πράξη αυτό σημαίνει υποχρέωση ενημέρωσης των δικαιούχων για τη χρήση του περιεχομένου τους, καθώς και μηχανισμό αποζημίωσης. Αν δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις αυτές, η έκθεση προβλέπει την επιβολή κυρώσεων.
Ο εισηγητής της έκθεσης, ο Γερμανός ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Άξελ Φος, υποστήριξε ότι στόχος είναι να προχωρήσει η καινοτομία χωρίς να υπονομευτούν οι βασικές αρχές της πνευματικής ιδιοκτησίας. Τόνισε επίσης ότι χρειάζονται σαφείς και εφαρμόσιμοι κανόνες, τους οποίους συνέδεσε με την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης.
Η έκθεση αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στην ολομέλεια τον Μάρτιο. Το ζήτημα της χρήσης δεδομένων από το διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένου περιεχομένου του Τύπου, για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων ΤΝ παραμένει πεδίο αντιπαράθεσης στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.
Ο κίνδυνος μιας κοινωνίας χωρίς πρωτότυπη σκέψη
Πέρα από τα νομικά και οικονομικά ζητήματα, η προστασία των δημιουργών αφορά την ίδια την ποιότητα του πολιτισμού μας. Αν επιτρέψουμε στις μηχανές να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη δημιουργικότητα, κλέβοντας μάλιστα την πρώτη ύλη από τους ίδιους τους ανθρώπους, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε μια κοινωνία ομοιόμορφης και ρηχής πληροφορίας. Η δημοσιογραφία και η τέχνη απαιτούν ψυχή, κρίση και ευθύνη – στοιχεία που κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να υποκαταστήσει, όσο εξελιγμένος κι αν είναι. Η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι, σε τελική ανάλυση, προστασία της ίδιας της ελευθερίας της σκέψης μας.
Υπενθυμίζεται πως η εφαρμογή αυτών των κανόνων θα βρει σθεναρή αντίσταση από τα λόμπι της τεχνολογίας, τα οποία ήδη πιέζουν για «ελαστικές» ερμηνείες των νόμων. Η ανατροπή της παρούσας κατάστασης απαιτεί συνεχή εγρήγορση και όχι μόνο ευχολόγια στις αίθουσες του κοινοβουλίου. Η Ευρώπη οφείλει να στηρίξει έμπρακτα τους δικούς της παραγωγούς περιεχομένου, διασφαλίζοντας ότι η ενημέρωση και ο πολιτισμός δεν θα μετατραπούν σε απλά «δεδομένα» για την εκπαίδευση μηχανών, αλλά θα παραμείνουν κοινωνικά αγαθά προσβάσιμα και σεβαστά από όλους.
