Με προσεκτικές κινήσεις και εμφανή σκεπτικισμό υποδέχθηκαν κυβερνήσεις και διπλωματικές υπηρεσίες την πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη συγκρότηση ενός νέου «Συμβουλίου Ειρήνης», ενός άτυπου αλλά πολυμελούς σχήματος που φιλοδοξεί να διαδραματίσει ρόλο στη διαχείριση και επίλυση διεθνών συγκρούσεων, αρχής γενομένης από τη Γάζα και με προοπτική επέκτασης σε άλλα ενεργά μέτωπα παγκοσμίως.
Μέχρι τις 19 Ιανουαρίου 2026, ο Λευκός Οίκος έχει απευθύνει προσκλήσεις σε περίπου 60 χώρες για συμμετοχή στο νεοσύστατο Συμβούλιο Ειρήνης. Αν και ο πλήρης κατάλογος δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως, διπλωματικές πηγές και κυβερνητικές επιβεβαιώσεις σκιαγραφούν ήδη έναν ευρύ γεωγραφικό και πολιτικό χάρτη συμμετοχών.
Μεταξύ των χωρών που έχουν αναγνωριστεί δημόσια ως προσκεκλημένα ιδρυτικά μέλη περιλαμβάνονται από την Ευρώπη η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Ουγγαρία, η Κύπρος και η Αλβανία. Από την αμερικανική ήπειρο, η Αργεντινή, η Βραζιλία, ο Καναδάς και η Παραγουάη. Από την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, η Ινδία, η Ινδονησία, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, το Πακιστάν και το Βιετνάμ, ενώ από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική περιλαμβάνονται η Αίγυπτος, η Ιορδανία, το Μαρόκο και η Τουρκία. Παράλληλα, πρόσκληση έχει απευθυνθεί και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να εκπροσωπήσει θεσμικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η «χάρτα» και ο φόβος ενός παράλληλου ΟΗΕ
Το στοιχείο που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη ανησυχία στους διπλωματικούς κύκλους είναι η επισύναψη μιας «χάρτας» στην πρόσκληση συμμετοχής. Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, το κείμενο αυτό αφήνει να εννοηθεί ένα πλαίσιο λειτουργίας που δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις θεμελιώδεις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
«Πρόκειται για έναν ‘ΟΗΕ του Τραμπ’, που αγνοεί βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου και της συλλογικής ασφάλειας», σημείωσε χαρακτηριστικά δυτικός διπλωμάτης. Τρεις ακόμη δυτικοί αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι, εφόσον το εγχείρημα προχωρήσει, ενδέχεται να υπονομεύσει ευθέως τον ρόλο και τη νομιμοποίηση του ΟΗΕ, ιδίως σε ζητήματα διαχείρισης συγκρούσεων και μεταπολεμικής σταθεροποίησης.
Από τη Γάζα σε ένα παγκόσμιο πεδίο δράσης
Επισήμως, το Συμβούλιο Ειρήνης παρουσιάζεται ως μηχανισμός εποπτείας της ανοικοδόμησης και της σταθεροποίησης της Γάζας, στο πλαίσιο ειρηνευτικού σχεδίου που, τουλάχιστον σε αυτό το στάδιο, φέρεται να έχει τη στήριξη του ΟΗΕ. Ωστόσο, σύμφωνα με τρεις διπλωματικές πηγές και ισραηλινή πηγή, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει σαφώς ευρύτερες φιλοδοξίες.
Στόχος του, όπως μεταφέρεται, είναι το Συμβούλιο να αποκτήσει σταδιακά ρόλο επιτήρησης και «εγγύησης» σε άλλες διεθνείς συγκρούσεις, τις οποίες ο ίδιος έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι έχει συμβάλει καθοριστικά στην επίλυσή τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα το μετέτρεπε de facto σε έναν παράλληλο μηχανισμό παγκόσμιας διακυβέρνησης, εκτός του πλαισίου του ΟΗΕ.
Ευρωπαϊκά διλήμματα και γεωπολιτικοί υπολογισμοί
Για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η πρόσκληση δημιουργεί ένα σύνθετο δίλημμα. Από τη μία πλευρά, η άρνηση συμμετοχής θα μπορούσε να εκληφθεί ως πολιτική ρήξη με την Ουάσιγκτον σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων. Από την άλλη, η άνευ όρων αποδοχή ενός σχήματος που εμφανίζεται να παρακάμπτει ή να αποδυναμώνει τον ΟΗΕ εγείρει σοβαρά θεσμικά και πολιτικά ερωτήματα.
Η στάση που, μέχρι στιγμής, φαίνεται να διαμορφώνεται είναι αυτή της «επιφυλακτικής εμπλοκής»: συμμετοχή χωρίς δεσμεύσεις, με στόχο την εκ των έσω επιρροή και τον περιορισμό των αποκλίσεων από το διεθνές θεσμικό πλαίσιο.
Μια πρωτοβουλία ισχύος ή ένα νέο πεδίο σύγκρουσης;
Σε τελική ανάλυση, το Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αντίληψη για τη διεθνή τάξη, όπου οι πολυμερείς θεσμοί υποχωρούν μπροστά σε ευέλικτα σχήματα ισχύος, με έντονη την προσωπική σφραγίδα των ηγετών που τα εμπνέουν.
Το αν θα εξελιχθεί σε ένα λειτουργικό εργαλείο ειρήνευσης ή σε έναν ακόμη παράγοντα θεσμικής αποσταθεροποίησης, θα κριθεί όχι μόνο από τη σύνθεσή του, αλλά κυρίως από το κατά πόσο θα σεβαστεί –ή θα αμφισβητήσει– τον ρόλο και τις αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΙΡΗΝΗΣ
ΠΡΟΟΙΜΙΟ
Διακηρύσσοντας ότι η διαρκής ειρήνη απαιτεί πραγματιστική κρίση, λύσεις κοινής λογικής και το θάρρος απομάκρυνσης από προσεγγίσεις και θεσμούς που πολύ συχνά έχουν αποτύχει.
Αναγνωρίζοντας ότι η βιώσιμη ειρήνη ριζώνει όταν οι λαοί αποκτούν κυριότητα και ευθύνη για το μέλλον τους.
Επιβεβαιώνοντας ότι μόνο μια διαρκής, προσανατολισμένη στα αποτελέσματα συνεργασία, βασισμένη σε κοινά βάρη και δεσμεύσεις, μπορεί να διασφαλίσει την ειρήνη σε περιοχές όπου αυτή επί μακρόν παραμένει άπιαστη.
Εκφράζοντας τη λύπη ότι πολλές προσεγγίσεις στην οικοδόμηση της ειρήνης καλλιεργούν διαρκή εξάρτηση και θεσμοθετούν την κρίση, αντί να οδηγούν τους ανθρώπους πέρα από αυτήν.
Τονίζοντας την ανάγκη για έναν πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό διεθνή φορέα ειρηνευτικής οικοδόμησης.
Αποφασίζοντας τη συγκρότηση ενός συνασπισμού πρόθυμων κρατών, δεσμευμένων στην πρακτική συνεργασία και την αποτελεσματική δράση.
Με γνώμονα την κρίση και με σεβασμό στη δικαιοσύνη, τα Συμβαλλόμενα Μέρη υιοθετούν την παρούσα Χάρτα του Συμβουλίου Ειρήνης.
Άρθρο 1
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι – ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ
Το Συμβούλιο Ειρήνης είναι διεθνής οργανισμός που επιδιώκει την προώθηση της σταθερότητας, την αποκατάσταση αξιόπιστης και νόμιμης διακυβέρνησης και τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις.
Το Συμβούλιο Ειρήνης ασκεί ειρηνευτικές λειτουργίες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και όπως εγκρίνονται βάσει της παρούσας Χάρτας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και διάδοσης βέλτιστων πρακτικών που μπορούν να εφαρμοστούν από όλα τα κράτη και τις κοινότητες που επιδιώκουν την ειρήνη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ – ΜΕΛΗ
Άρθρο 2.1: Κράτη-Μέλη
Η ιδιότητα του μέλους στο Συμβούλιο Ειρήνης περιορίζεται σε κράτη που προσκαλούνται από τον Πρόεδρο και αρχίζει με την κοινοποίηση της συναίνεσης του κράτους να δεσμευθεί από την παρούσα Χάρτα, σύμφωνα με το Κεφάλαιο XI.
Άρθρο 2.2: Υποχρεώσεις Κρατών-Μελών
α) Κάθε κράτος-μέλος εκπροσωπείται στο Συμβούλιο Ειρήνης από τον αρχηγό κράτους ή κυβέρνησής του.
β) Κάθε κράτος-μέλος υποστηρίζει και συνδράμει τις επιχειρήσεις του Συμβουλίου Ειρήνης σύμφωνα με τις εσωτερικές του νομικές αρμοδιότητες. Καμία διάταξη της παρούσας Χάρτας δεν παρέχει στο Συμβούλιο Ειρήνης δικαιοδοσία εντός της επικράτειας κράτους-μέλους ούτε υποχρεώνει κράτος-μέλος να συμμετάσχει σε συγκεκριμένη ειρηνευτική αποστολή χωρίς τη συναίνεσή του.
γ) Η θητεία κάθε κράτους-μέλους δεν υπερβαίνει τα τρία έτη από την έναρξη ισχύος της Χάρτας, με δυνατότητα ανανέωσης από τον Πρόεδρο. Ο χρονικός αυτός περιορισμός δεν ισχύει για κράτη που συνεισφέρουν άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων ΗΠΑ σε μετρητά εντός του πρώτου έτους ισχύος της Χάρτας.
Άρθρο 2.3: Λήξη της Ιδιότητας Μέλους
Η ιδιότητα μέλους λήγει με την επέλευση του πρώτου από τα ακόλουθα:
(i) τη λήξη της τριετούς θητείας, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 2.2(γ),
(ii) την αποχώρηση σύμφωνα με το άρθρο 2.4,
(iii) απόφαση απομάκρυνσης από τον Πρόεδρο, εκτός εάν ασκηθεί βέτο από τα δύο τρίτα των κρατών-μελών, ή
(iv) τη διάλυση του Συμβουλίου Ειρήνης σύμφωνα με το Κεφάλαιο Χ.
Κράτος του οποίου η ιδιότητα μέλους λήγει παύει να είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Χάρτα, χωρίς να αποκλείεται η εκ νέου πρόσκλησή του.
Άρθρο 2.4: Αποχώρηση
Κάθε κράτος-μέλος μπορεί να αποχωρήσει άμεσα από το Συμβούλιο Ειρήνης με έγγραφη γνωστοποίηση προς τον Πρόεδρο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ – ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Άρθρο 3.1: Το Συμβούλιο Ειρήνης
Το Συμβούλιο Ειρήνης απαρτίζεται από τα κράτη-μέλη του. Κάθε κράτος διαθέτει μία ψήφο. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με πλειοψηφία των παρόντων και ψηφιζόντων μελών, υπό την έγκριση του Προέδρου, ο οποίος ψηφίζει σε περίπτωση ισοψηφίας.
Το Συμβούλιο συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά ετησίως και εξετάζει προϋπολογισμούς, θεσμικές δομές, ανώτατους αξιωματούχους και μείζονες πολιτικές επιλογές.
Άρθρο 3.2: Πρόεδρος
Ο Ντόναλντ Τζ. Τραμπ ορίζεται ιδρυτικός Πρόεδρος του Συμβουλίου Ειρήνης και ταυτόχρονα πρώτος εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Πρόεδρος διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα σύστασης, τροποποίησης ή διάλυσης θυγατρικών οργάνων.
Άρθρο 3.3: Διαδοχή
Ο Πρόεδρος ορίζει ανά πάσα στιγμή διάδοχο. Αντικατάσταση επέρχεται μόνο σε περίπτωση παραίτησης ή ανικανότητας, κατόπιν ομόφωνης απόφασης του Εκτελεστικού Συμβουλίου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV – ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Το Εκτελεστικό Συμβούλιο επιλέγεται από τον Πρόεδρο και απαρτίζεται από προσωπικότητες διεθνούς κύρους. Οι αποφάσεις του τίθενται άμεσα σε ισχύ, με δυνατότητα μεταγενέστερου βέτο από τον Πρόεδρο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V – ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Η χρηματοδότηση του Συμβουλίου Ειρήνης προέρχεται από εθελοντικές συνεισφορές κρατών, οργανισμών ή άλλων πηγών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI – ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ
Το Συμβούλιο Ειρήνης διαθέτει διεθνή νομική προσωπικότητα και απολαμβάνει τα αναγκαία προνόμια και ασυλίες.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VII – ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ
Ο Πρόεδρος αποτελεί την τελική αρχή ερμηνείας και εφαρμογής της παρούσας Χάρτας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ
Οι τροποποιήσεις εγκρίνονται με πλειοψηφία δύο τρίτων και επικύρωση από τον Πρόεδρο. Για βασικά κεφάλαια απαιτείται ομοφωνία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χ – ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΥΣΗ
Το Συμβούλιο Ειρήνης διαλύεται όποτε το κρίνει σκόπιμο ο Πρόεδρος ή στο τέλος κάθε περιττού έτους, εκτός αν ανανεωθεί.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ XI – ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Η Χάρτα τίθεται σε ισχύ με τη συναίνεση τριών κρατών. Θεματοφύλακας ορίζεται η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ XII – ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ
Δεν επιτρέπονται επιφυλάξεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ XIII – ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Επίσημη γλώσσα ορίζεται η αγγλική. Η έδρα και οι σφραγίδες εγκρίνονται από τον Πρόεδρο.
Σε πίστωση των ανωτέρω, οι δεόντως εξουσιοδοτημένοι υπογράφοντες υπέγραψαν την παρούσα Χάρτα.
