Μια άνευ προηγουμένου εκκαθάριση στις ανώτατες τάξεις του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA) βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κίνα, με τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να θέτει υπό διερεύνηση ακόμη και έναν από τους πιο στενούς και ιστορικούς στρατιωτικούς του συμμάχους.
Η έρευνα κατά του στρατηγού Ζανγκ Γιούξια (Zhang Youxia), αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (CMC), σηματοδοτεί μια δραστική αναδιάρθρωση της στρατιωτικής ηγεσίας και αποκαλύπτει το βάθος της κρίσης εμπιστοσύνης στο εσωτερικό του κινεζικού καθεστώτος.
Έρευνα για «σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου»
Σύμφωνα με ανακοίνωση του κινεζικού Υπουργείου Άμυνας στις 24 Ιανουαρίου 2026, ο 75χρονος Ζανγκ Γιούξια ερευνάται για «σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου», χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Παράλληλα, στο μικροσκόπιο των αρχών βρίσκεται και ο στρατηγός Λιού Ζενλί (Liu Zhenli), μέλος της CMC και επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου του PLA.
Οι δύο ανώτατοι αξιωματικοί εθεάθησαν τελευταία φορά δημοσίως στις 22 Δεκεμβρίου 2025, σε τελετή προαγωγών, ενώ η απουσία τους από κομματική συνεδρίαση υπό τον Σι στις 21 Ιανουαρίου πυροδότησε έντονες φήμες για επικείμενες εξελίξεις.
Η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή αποδεκατισμένη
Η υπόθεση Ζανγκ έρχεται να ολοκληρώσει μια εκκαθάριση χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Από τα έξι μέλη της CMC που διορίστηκαν το 2022, έχουν απομακρυνθεί σχεδόν όλοι, με εξαίρεση τον ίδιο τον Σι Τζινπίνγκ ως πρόεδρο και τον Ζανγκ Σενγκμίν (Zhang Shengmin), επικεφαλής του μηχανισμού αντι-διαφθοράς.
Με την έρευνα κατά Ζανγκ και Λιού, η επιτροπή μένει ουσιαστικά με δύο ενεργά μέλη, μια κατάσταση που αναλυτές χαρακτηρίζουν «μη βιώσιμη» και συγκρίνουν με ένα αμερικανικό Γενικό Επιτελείο που θα λειτουργούσε με έναν μόνο στρατηγό.
Από την αντι-διαφθορά στην πολιτική ανασφάλεια
Επισήμως, οι έρευνες αφορούν εκτεταμένη διαφθορά, κυρίως στο Τμήμα Γενικών Εξοπλισμών (General Armaments Department), όπου ο Ζανγκ υπηρέτησε επί χρόνια και φέρεται να υπήρξαν δωροδοκίες για συμβόλαια και προαγωγές. Ωστόσο, διεθνείς αναλυτές βλέπουν βαθύτερα κίνητρα.
Ο Κρίστοφερ Κ. Τζόνσον, πρώην αναλυτής της CIA, εκτιμά ότι ο Σι έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως «τα προβλήματα στο στράτευμα είναι τόσο βαθιά, που δεν μπορεί να εμπιστευτεί την ηγεσία να αυτοδιορθωθεί», στρεφόμενος αναγκαστικά σε μια νέα γενιά αξιωματικών. Το γεγονός ότι στο στόχαστρο μπαίνει ακόμη και ένας παιδικός φίλος του Σι, όπως ο Ζανγκ, δείχνει –κατά τον ίδιο– ότι «δεν υπάρχουν πλέον όρια στην αντι-διαφθορά».
Ανησυχίες για ετοιμότητα και Ταϊβάν
Πέρα από τη διαφθορά, στο επίκεντρο βρίσκονται και ζητήματα υποαπόδοσης, εκπαίδευσης και επιχειρησιακής ετοιμότητας. Ο Σου Τζου-γιουν, από το Ινστιτούτο Εθνικής Άμυνας στην Ταϊπέι, αποδίδει τις εκκαθαρίσεις στην «προσωπική αίσθηση ανασφάλειας» του Σι, ενώ αναλυτές συνδέουν τις εξελίξεις με καθυστερήσεις στους στρατιωτικούς στόχους της Κίνας, συμπεριλαμβανομένου του ορόσημου του 2027 για την Ταϊβάν.
Ο Τρίσταν Τανγκ, από το Pacific Forum, σημειώνει ότι «η διαφθορά μπορεί να προκύπτει στις έρευνες, αλλά η αποτυχία παροχής αξιόπιστης ετοιμότητας φαίνεται να είναι το κεντρικό ζήτημα».
Κενά ηγεσίας και ιστορικοί παραλληλισμοί
Οι εκκαθαρίσεις έχουν ήδη δημιουργήσει σοβαρά κενά στην ηγεσία του PLA, με απώλεια εμπειρίας σε επιχειρησιακό σχεδιασμό και εκπαιδεύσεις, γεγονός που πλήττει και το ηθικό των ενόπλων δυνάμεων. Η Σανσάν Μέι, από το RAND, προειδοποιεί ότι «δεν υπάρχει πλέον κανείς στο ανώτατο επίπεδο με ουσιαστική επιχειρησιακή εμπειρία», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι απομακρύνσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Ο ίδιος ο Ζανγκ Γιούξια, γιος στρατηγού, βετεράνος του πολέμου με το Βιετνάμ το 1979 και προαχθείς από τον Σι το 2017, αποτελούσε μέχρι πρόσφατα σύμβολο συνέχειας και σταθερότητας. Η πτώση του ενισχύει παραλληλισμούς με πρακτικές της εποχής του Μάο, όταν οι εκκαθαρίσεις χρησιμοποιούνταν για την εξάλειψη πραγματικών ή δυνητικών αντιπάλων.
Ενίσχυση εξουσίας με κόστος τη σταθερότητα
Μακροπρόθεσμα, ο Σι Τζινπίνγκ φαίνεται να επιδιώκει έναν στρατό απόλυτα πιστό και πιο ελεγχόμενο. Βραχυπρόθεσμα, όμως, η αποδιάρθρωση της διοίκησης ενδέχεται να μειώσει την ετοιμότητα του PLA και να καθυστερήσει κρίσιμες στρατηγικές επιλογές. Ο Ντένις Γουάιλντερ, επίσης πρώην αναλυτής της CIA, χαρακτηρίζει τις εξελίξεις «την πιο εντυπωσιακή μεταβολή στην κινεζική πολιτική από τις πρώτες ημέρες της ανόδου του Σι».
Η ανασύσταση της στρατιωτικής ηγεσίας μπορεί να διαρκέσει χρόνια, ενισχύοντας την προσωπική εξουσία του Κινέζου προέδρου, αλλά ταυτόχρονα θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για τη συνοχή, τη σταθερότητα και την πραγματική ισχύ του κινεζικού στρατού σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.
