Την ετοιμότητα του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να διαπραγματευτεί απευθείας με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν, ακόμη και τα πλέον ακανθώδη ζητήματα του πολέμου, επιβεβαίωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα.
Όπως δήλωσε στον ουκρανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο «Ευρωπαϊκή Αλήθεια», στόχος του Κιέβου είναι η επίτευξη συνολικής συμφωνίας που θα οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία διαρκεί σχεδόν τέσσερα χρόνια και έχει προκαλέσει τεράστιο ανθρώπινο και γεωπολιτικό κόστος.
Τα ανοιχτά και πιο ευαίσθητα ζητήματα της διαπραγμάτευσης
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της ουκρανικής διπλωματίας, τα πιο δύσκολα θέματα παραμένουν άλυτα. Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκονται το εδαφικό και το μέλλον του πυρηνικού ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού της Ζαπορίζια, ο οποίος βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο από τον Μάρτιο του 2022. Το εργοστάσιο, το μεγαλύτερο στην Ευρώπη, αποτελεί κρίσιμο σημείο όχι μόνο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά και για τη συνολική πυρηνική ασφάλεια της περιοχής, καθώς η διεθνής κοινότητα εκφράζει διαρκώς ανησυχίες για ενδεχόμενο ατύχημα.
Οι ρωσικές απαιτήσεις και τα όρια του Κιέβου
Η Μόσχα, από την πλευρά της, επιμένει σε εδαφικές παραχωρήσεις ως προϋπόθεση ακόμη και για την έναρξη συζήτησης περί κατάπαυσης του πυρός. Συγκεκριμένα, απαιτεί την πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς, δηλαδή τις περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, καθώς και από δύο ακόμη περιφέρειες που η Ρωσία ισχυρίζεται ότι έχει προσαρτήσει. Για το Κίεβο, οι απαιτήσεις αυτές ισοδυναμούν με νομιμοποίηση της κατοχής και θέτουν σε δοκιμασία την ίδια την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας, πάνω στην οποία στηρίζει τη διεθνή του επιχειρηματολογία.
Η επιφυλακτικότητα του Κρεμλίνου και το ιστορικό των επαφών
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα ζητήσει στο παρελθόν απευθείας συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει διαχρονικά τέτοιες προτάσεις με επιφύλαξη. Η ρωσική ηγεσία προτιμά χαμηλότερου επιπέδου διαπραγματεύσεις ή έμμεσες επαφές, επικαλούμενη είτε έλλειψη «ώριμων συνθηκών» είτε την ανάγκη προκαταρκτικών συμφωνιών σε τεχνικό επίπεδο.
Οι πρόσφατες συνομιλίες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ο ρόλος των ΗΠΑ
Παρά τις δυσκολίες, το σαββατοκύριακο σημειώθηκε μια αξιοσημείωτη εξέλιξη, καθώς διαπραγματευτές της Ουκρανίας και της Ρωσίας είχαν απευθείας συνομιλίες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τις πρώτες μετά από μήνες. Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν με μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών και αναμένεται να συνεχιστούν την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου στο Αμπού Ντάμπι. Αν και δεν ανακοινώθηκαν συγκεκριμένα αποτελέσματα, η ίδια η διεξαγωγή των συνομιλιών θεωρείται ένδειξη ότι και οι δύο πλευρές αναζητούν διέξοδο από ένα αδιέξοδο με τεράστιο στρατιωτικό και κοινωνικό κόστος.
Ανθρώπινες απώλειες και διεθνείς πιέσεις για λύση
Η κινητικότητα αυτή έρχεται σε μια στιγμή που το βάρος του πολέμου γίνεται όλο και πιο εμφανές. Σύμφωνα με αμερικανικό κέντρο μελετών, οι συνολικές απώλειες στις τάξεις των στρατών Ουκρανίας και Ρωσίας πλησιάζουν τα δύο εκατομμύρια, αριθμός που εντείνει τις διεθνείς πιέσεις για μια βιώσιμη πολιτική λύση. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η ετοιμότητα για διάλογο στο ανώτατο επίπεδο μπορεί να γεφυρώσει τις βαθιές στρατηγικές και πολιτικές διαφορές ή αν θα προσκρούσει, για ακόμη μία φορά, στα αμετακίνητα όρια των δύο πλευρών.
