Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την Παρασκευή τη σύνθεση του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα, του οργάνου που θα επιβλέψει την αποκαλούμενη «επόμενη ημέρα» στον παλαιστινιακό θύλακα, στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης του σχεδίου κατάπαυσης του πυρός που προώθησε η κυβέρνηση Τραμπ.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, πιστός στη ρητορική υπερβολής που τον χαρακτηρίζει, μίλησε για το «πιο σπουδαίο και περίοπτο» συμβούλιο που έχει συγκροτηθεί ποτέ, επιχειρώντας να προσδώσει ιστορικό βάρος στην πρωτοβουλία.
Η πρόσκληση στον Ερντογάν και η σύνθεση που ενοχλεί το Ισραήλ
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αποκάλυψη ότι ο Τραμπ απέστειλε επιστολή στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσκαλώντας τον Τούρκο πρόεδρο να συμμετάσχει ως ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου.
Σύμφωνα με τους Times of Israel, στην Εκτελεστική Επιτροπή συμμετέχουν πρόσωπα με βαρύ πολιτικό και διπλωματικό αποτύπωμα: ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο ανώτερος διπλωμάτης του Κατάρ Αλί Ταουάντι, ο επικεφαλής των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών Χασάν Ρασάντ, η υπουργός Διεθνούς Συνεργασίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Ριμ Αλ-Χασίμι και ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ.
Η παρουσία ανώτατων αξιωματούχων από την Τουρκία και το Κατάρ, χώρες που έχουν ασκήσει σφοδρή κριτική στον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, θεωρείται βέβαιο ότι προκαλεί δυσφορία στην Ιερουσαλήμ. Ταυτόχρονα, όμως, καταδεικνύει τη στρατηγική επιλογή του Τραμπ να αξιοποιήσει “παίκτες” που, κατά την εκτίμησή του, διαθέτουν διαύλους επιρροής προς τη Χαμάς και μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της εκεχειρίας.
Η τεχνοκρατική διακυβέρνηση και ο ρόλος Κούσνερ
Κεντρικό στοιχείο του σχεδίου αποτελεί η Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, μια νεοσύστατη ομάδα Παλαιστινίων τεχνοκρατών που θα αναλάβει την παροχή βασικών υπηρεσιών στον πληθυσμό. Η επιτροπή αυτή συνεδρίασε ήδη παρουσία του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού και στενού συνεργάτη του Τραμπ, καθώς και του Βούλγαρου διπλωμάτη Νικολάι Μλαντένοφ, πρώην απεσταλμένου του ΟΗΕ στη Μέση Ανατολή, ο οποίος αναμένεται να διαδραματίσει ρόλο-κλειδί στη δεύτερη φάση του σχεδίου.
Στην Εκτελεστική Επιτροπή συμμετέχουν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, ο ίδιος ο Κούσνερ, ο διευθύνων σύμβουλος της Apollo Global Management Μαρκ Ρόουαν, ο Ισραηλινο-Κύπριος επιχειρηματίας Γιακίρ Γκαμπάι, η πρώην συντονίστρια ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ Σίγκριντ Κάαγκ και ο Μλαντένοφ.
Η δεύτερη φάση της εκεχειρίας και τα δύσκολα προαπαιτούμενα
Είχε προηγηθεί η ανακοίνωση του Στιβ Γουίτκοφ για την έναρξη της δεύτερης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, με έμφαση πλέον στην αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, την τεχνοκρατική διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση. Η πρώτη φάση, που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο, σταμάτησε τον πόλεμο, επέτρεψε μερική αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, διευκόλυνε την ανταλλαγή Ισραηλινών ομήρων με εκατοντάδες Παλαιστίνιους κρατούμενους και άνοιξε τον δρόμο για περιορισμένη ανθρωπιστική βοήθεια.
Η δεύτερη φάση, ωστόσο, είναι σαφώς πιο φιλόδοξη και πολιτικά φορτισμένη. Προβλέπει πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ, αφοπλισμό της Χαμάς, ανάπτυξη Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης και ανάθεση της προσωρινής διακυβέρνησης σε παλαιστινιακή τεχνοκρατική αρχή, ένα σχήμα που συναντά αντιστάσεις τόσο στο Ισραήλ όσο και σε τμήματα της παλαιστινιακής κοινωνίας.
Οι βαριές σκιές του πολέμου και οι καταγγελίες παραβιάσεων
Οι Παλαιστίνιοι κατηγορούν το Ισραήλ για επανειλημμένες παραβιάσεις της εκεχειρίας που ακολούθησε τον πόλεμο από τον Οκτώβριο του 2023, έναν πόλεμο που κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 71.000 ανθρώπους, κυρίως γυναίκες και παιδιά, και άφησε πάνω από 171.000 τραυματίες. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας της Γάζας, ακόμη και μετά την κατάπαυση του πυρός, σχεδόν 450 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 1.200 έχουν τραυματιστεί.
Ένα σχέδιο με διεθνή στήριξη αλλά αβέβαιη κατάληξη
Το Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα αποτυπώνει τη φιλοδοξία της κυβέρνησης Τραμπ να διαμορφώσει μια νέα αρχιτεκτονική διακυβέρνησης και ασφάλειας στον θύλακα, με έντονη περιφερειακή συμμετοχή και περιορισμένο, τουλάχιστον τυπικά, ρόλο του Ισραήλ στη μεταπολεμική φάση. Το αν αυτή η σύνθεση θα λειτουργήσει ως γέφυρα συνεννόησης ή ως νέος παράγοντας τριβών, παραμένει ανοιχτό ερώτημα σε μια περιοχή όπου οι πολιτικές ισορροπίες αποδεικνύονται διαχρονικά εύθραυστες.
