Οι αναθεωρημένες οδηγίες της αμερικανικής κυβέρνησης προκαλούν αντιδράσεις για τις αντικρουόμενες συστάσεις και τη σύνδεση με τη βιομηχανία τροφίμων.
Η πολυαναμενόμενη αναθεώρηση των ομοσπονδιακών διατροφικών οδηγιών από τον Υπουργό Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ προκάλεσε τουλάχιστον τόσες ερωτήσεις όσες απαντήσεις έδωσε, όπως περιγράφει το axios.com.
Παρότι οι επικαιροποιημένες οδηγίες κινούνται σε γνώριμα μοτίβα του «Make America Healthy Again», συντάχθηκαν με τη συμβολή ερευνητών που διατηρούν δεσμούς με τη βιομηχανία τροφίμων, ενώ περιέχουν θεμελιώδεις ασυνέπειες σύμφωνα με διατροφολόγους.
Η ιδιαίτερη έμφαση σε μια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη — όπως αποτυπώνεται στη νέα διατροφική πυραμίδα — έρχεται σε μια περίοδο που οι τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος και άλλων τροφίμων έχουν εκτοξευθεί, γεγονός που δυσκολεύει την εφαρμογή της για οικογένειες με περιορισμένο εισόδημα.
Νέες συστάσεις και κριτική για τις αντιφάσεις
Το δεκασέλιδο έγγραφο που εξέδωσαν την Τετάρτη το Υπουργείο Υγείας και Υπηρεσιών Ανθρώπου του Κένεντι μαζί με το Υπουργείο Γεωργίας, για πρώτη φορά συνιστά ρητά την αποφυγή υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων. Αυτό συνεχίζει μια προσπάθεια του Κένεντι να επιβληθούν νέοι περιορισμοί στο πρόγραμμα ενίσχυσης τροφίμων (SNAP) σε πολιτειακό επίπεδο.
Ωστόσο, προκάλεσε ερωτήματα το πώς ο Κένεντι ισχυρίζεται ότι «τερματίζεται ο πόλεμος» κατά των κορεσμένων λιπαρών, ενώ οι οδηγίες εξακολουθούν να συστήνουν περιορισμό τους στο 10% ή λιγότερο των συνολικών θερμίδων. Η καθηγήτρια διατροφής Μάριον Νέστλε τόνισε πως η εφαρμογή αυτής της σύστασης απαιτεί κατανάλωση λιγότερου κρέατος και λιπαρών γαλακτοκομικών, όχι περισσότερων. «Δεν γίνεται να αυξήσεις το κρέας χωρίς να αυξήσεις τα κορεσμένα λιπαρά – πρόκειται για αντίφαση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Νέστλε εκτίμησε ότι η μείωση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων είναι σωστή κατεύθυνση, αλλά σημείωσε ότι οι οδηγίες αγνοούν δεκαετίες ερευνών που αναδεικνύουν τα οφέλη των φυτικών διατροφών. Κατασκευαστές τροφίμων και αρκετοί Δημοκρατικοί επέκριναν τις συστάσεις ως επιφανειακές, εις βάρος της επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Αμφισβητήσεις για την επιστημονική βάση και τη σαφήνεια
Ο Ρόκο Ρενάλντι, γενικός γραμματέας της Διεθνούς Συμμαχίας Τροφίμων και Ποτών, δήλωσε πως οι οδηγίες υπερβαίνουν τα επιστημονικά δεδομένα. «Όροι όπως ‘υπερ-επεξεργασμένα’ στερούνται διεθνώς αποδεκτού, επιστημονικού ορισμού», υπογράμμισε.
Ο βουλευτής Bobby Scott προειδοποίησε ότι η έλλειψη σαφήνειας θέτει σε κίνδυνο την υγεία των μαθητών, ειδικά μετά τον περιορισμό της πρόσβασης σε θρεπτικά σχολικά γεύματα λόγω του ρεπουμπλικανικού προϋπολογισμού.
Οι νέες οδηγίες δίνουν προτεραιότητα στην πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα, στον περιορισμό της πρόσθετης ζάχαρης και στην κατανάλωση λαχανικών και πλήρων γαλακτοκομικών. Προτείνουν ισορροπημένη πρόσληψη διαφορετικών πηγών πρωτεΐνης — από κόκκινο κρέας και αυγά έως όσπρια και σόγια — ενώ παροτρύνουν τους Αμερικανούς να μειώσουν το αλκοόλ χωρίς να θέτουν συγκεκριμένα όρια, διαφοροποιούμενες από παλαιότερες οδηγίες που όριζαν έως δύο ποτά ημερησίως για άνδρες και ένα για γυναίκες.
Επιπλέον, συστήνεται ο περιορισμός τεχνητών αρωμάτων, χρωστικών ουσιών και συντηρητικών. «Σήμερα η κυβέρνησή μας κηρύσσει πόλεμο στην πρόσθετη ζάχαρη», δήλωσε ο Κένεντι σε ενημέρωση στον Λευκό Οίκο.
Λιγότερες λεπτομέρειες από παλαιότερες οδηγίες
Οι φετινές οδηγίες είναι σημαντικά πιο σύντομες — μόλις 10 σελίδες έναντι 164 της τελευταίας αναθεώρησης επί προεδρίας Τραμπ — και αποφεύγουν αρκετές επιστημονικές συστάσεις της έκθεσης ειδικών του 2024, όπως την ενίσχυση των φυτικών πρωτεϊνών έναντι του κόκκινου κρέατος ή την προτίμηση στα χαμηλών ή άπαχων γαλακτοκομικών και τα ακόρεστα λίπη.
Αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι αρκετοί ακαδημαϊκοί της επιτροπής που συνέταξε την επιστημονική αξιολόγηση έχουν οικονομικούς δεσμούς με τις βιομηχανίες κρέατος και γαλακτοκομικών, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις συμφερόντων. Ο Κένεντι έχει ασκήσει έντονη κριτική στις εταιρικές επιρροές στις προηγούμενες οδηγίες, ωστόσο αυτή τη φορά δεν αναφέρθηκε στο ζήτημα.
Αντιδράσεις από επαγγελματίες υγείας & καταναλωτές
Οι νέες συστάσεις απέσπασαν θετικά σχόλια τόσο από υποστηρικτές του Κένεντι όσο και από ορισμένους σκεπτικιστές στους ιατρικούς κύκλους. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής εκτίμησε ότι βοηθούν τους γονείς να οργανώσουν σωστή διατροφή για τα παιδιά τους. Η γνωστή influencer Vani Hari (Food Babe), δήλωσε: «Στηρίζουμε πλήρως τον Υπουργό Κένεντι γιατί είπε για πρώτη φορά την αλήθεια για το αμερικανικό σύστημα τροφίμων… και τηρεί τις υποσχέσεις του».
Το κόστος της υγιεινής διατροφής και η προσβασιμότητα
Τα ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα είναι συνήθως πιο ακριβά, ενώ ειδικά οι τιμές στο μοσχαρίσιο κρέας κατέγραψαν ιστορικά υψηλά το προηγούμενο έτος. «Η υγιεινή διατροφή κοστίζει περισσότερο», τόνισε η Νέστλε. «Θέλω να δω πολιτικές που θα μειώσουν το κόστος υγιεινών τροφών».
Ο Κένεντι παραδέχθηκε ότι δεν είναι όλα τα υγιεινά τρόφιμα προσβάσιμα σε όλους, αναφέροντας πως η κυβέρνηση εργάζεται στη δημιουργία διαδικτυακής πλατφόρμας για να βοηθήσει τους πολίτες να εντοπίζουν φθηνότερες επιλογές. «Η ιδέα ότι ένα φθηνό γεύμα με επεξεργασμένα τρόφιμα είναι λύση είναι ψευδαίσθηση, γιατί πληρώνεις το τίμημα αργότερα — με διαβήτη, παχυσαρκία και ασθένειες».
Συμπέρασμα: Αν και η νέα διατροφική ατζέντα του Κένεντι προκαλεί λιγότερες αντιδράσεις σε σχέση με τις θέσεις του για τα εμβόλια, παραμένει αμφίβολο αν οι τωρινές οδηγίες είναι αρκετά συγκεκριμένες ή εφαρμόσιμες ώστε να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο.