Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισήλθαν τα μεσάνυχτα της Παρασκευής προς Σάββατο ώρα Ουάσινγκτον σε καθεστώς μερικής δημοσιονομικής παράλυσης του ομοσπονδιακού κράτους, ένα ακόμη «shutdown» που αναμένεται ωστόσο να έχει περιορισμένη διάρκεια, καθώς το Κογκρέσο προετοιμάζεται για ψηφοφορία τη Δευτέρα με στόχο την άμεση επαναλειτουργία των υπηρεσιών.
Πρόκειται για το δεύτερο τέτοιο επεισόδιο μέσα σε λίγους μήνες, τρεις μόλις μετά το μεγαλύτερο σε διάρκεια κλείσιμο ομοσπονδιακών υπηρεσιών στην ιστορία της χώρας. Αν και αυτή τη φορά το πρακτικό κόστος εκτιμάται μικρό, η πολιτική του σημασία είναι δυσανάλογα μεγάλη, καθώς συνδέεται άμεσα με τη μεταναστευτική πολιτική και τη λειτουργία της ομοσπονδιακής αστυνομίας μετανάστευσης (ICE).
Η σύγκρουση για το υπουργείο Εσωτερικής Ασφαλείας και την ICE
Η αιτία της εμπλοκής εντοπίζεται στον προϋπολογισμό του υπουργείου Εσωτερικής Ασφαλείας (DHS). Οι Δημοκρατικοί αρνήθηκαν να εγκρίνουν τη χρηματοδότηση χωρίς σαφείς περιορισμούς και μεταρρυθμίσεις στον τρόπο δράσης της ICE, μετά τους πρόσφατους θανάτους δύο πολιτών από πυρά ομοσπονδιακών πρακτόρων στη Μινεάπολη, περιστατικά που προκάλεσαν έντονη κοινωνική και πολιτική αντίδραση.
Για την αντιπολίτευση, το ζήτημα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό αλλά θεσμικό και ηθικό. Ζητεί αυστηρότερο έλεγχο, διαφάνεια και λογοδοσία στη χρήση βίας από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση και οι Ρεπουμπλικάνοι προειδοποιούν ότι οι περιορισμοί θα αποδυναμώσουν την επιβολή της μεταναστευτικής νομοθεσίας και θα στείλουν μήνυμα «χαλαρότητας» στα σύνορα.
Η διαμάχη αποτυπώνει τη βαθύτερη ιδεολογική τομή στην αμερικανική πολιτική: ασφάλεια και έλεγχος έναντι δικαιωμάτων και θεσμικών εγγυήσεων.
Η προσωρινή λύση της Γερουσίας και η προσδοκία γρήγορης εξόδου
Παρά την εμπλοκή, η Γερουσία ενέκρινε με ευρεία πλειοψηφία, 71 ψήφους υπέρ και 29 κατά, ένα προσωρινό σχέδιο προϋπολογισμού, προϊόν συμφωνίας ανάμεσα στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και Δημοκρατικούς γερουσιαστές.
Το σχέδιο καλύπτει πέντε από τις έξι βασικές πτυχές της χρηματοδότησης, αφήνοντας το κομμάτι που αφορά το DHS εκτός, ώστε να αποτελέσει αντικείμενο νέων διαπραγματεύσεων μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες. Η Βουλή των Αντιπροσώπων αναμένεται να επικυρώσει τη συμφωνία στις αρχές της εβδομάδας, περιορίζοντας το «shutdown» ουσιαστικά σε ένα Σαββατοκύριακο.
Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου (OMB) είχε ήδη ζητήσει από τα υπουργεία να ετοιμάσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης, εκφράζοντας ταυτόχρονα την ελπίδα ότι η παράλυση θα είναι «σύντομη». Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, ελάχιστοι δημόσιοι υπάλληλοι θα τεθούν σε τεχνική ανεργία και οι υπηρεσίες θα επηρεαστούν οριακά.
Περιορισμένες άμεσες συνέπειες αλλά βαθύτερο πολιτικό μήνυμα
Σε πρακτικό επίπεδο, το επεισόδιο μοιάζει διαχειρίσιμο. Σε πολιτικό επίπεδο, όμως, αποκαλύπτει την ευθραυστότητα του αμερικανικού προϋπολογιστικού μηχανισμού, όπου ακόμη και μερικές ημέρες αδιεξόδου μπορούν να «παγώσουν» το κράτος.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα επαναλαμβανόμενα «shutdowns» μετατρέπουν τον προϋπολογισμό σε εργαλείο κομματικού εκβιασμού, πλήττοντας την αξιοπιστία των θεσμών και την οικονομική σταθερότητα. Οι υποστηρικτές της σκληρής διαπραγμάτευσης αντιτείνουν ότι πρόκειται για θεμιτό μέσο πίεσης σε ζητήματα αρχής, ιδίως όταν αφορούν ανθρώπινα δικαιώματα ή τη δημόσια ασφάλεια.
Ένα σύμπτωμα της πόλωσης στην Ουάσινγκτον
Το τρέχον «shutdown», έστω και βραχύβιο, επιβεβαιώνει ότι το μεταναστευτικό παραμένει πεδίο υψηλής έντασης στην Ουάσινγκτον. Η ICE έχει εξελιχθεί σε συμβολικό σημείο σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το κράτος: τη λογική της αυστηρής επιβολής του νόμου και τη λογική της προστασίας των πολιτικών ελευθεριών.
Ακόμη κι αν η λειτουργία του κράτους αποκατασταθεί μέσα σε λίγες ημέρες, η ουσία της αντιπαράθεσης μετατίθεται στις επόμενες διαπραγματεύσεις για το DHS. Εκεί θα φανεί αν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός ή αν το ομοσπονδιακό σύστημα θα συνεχίσει να κινείται από κρίση σε κρίση, με το «shutdown» να μετατρέπεται σε σχεδόν κανονικό πολιτικό εργαλείο.
