Ενώ καθ’ ημάς κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση συγκρούονται σχετικά με το εάν οι χειρισμοί της κυβέρνησης του Κώστα Σημίτη στην κρίση των Ιμίων πυροδότησε, ή όχι, το “γκριζάρισμα” του Αιγαίου από την Τουρκία, η γείτονας επαναφέρει ενισχυμένο το ιδεολόγημα αιτιάσεων και διεκδικήσεων λίγο πριν ανακοινωθεί η ημερομηνία σύγκλησης του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών και η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν.
Μοιάζει με διπλωματική αυτοχειρία όλο αυτό. Να δημιουργείται, δηλαδή, η εντύπωση (και να αναπαράγεται από τα τουρκικά ΜΜΕ) ότι η Ελλάδα έχει περίπου αποδεχτεί πώς το αφήγημα των “γκρίζων ζωνών” δεν εκκινεί αυτόνομα και πρωτογενώς από τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας αλλά (και) από λανθασμένους χειρισμούς μιας ελληνικής κυβέρνησης πριν τριάντα χρόνια.
Η προσπάθεια του υπουργού Εξωτερικών να αποκαταστήσει την ιστορική ακρίβεια μετά τις αναφορές του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου δεν στάθηκε αρκετή για να ηρεμήσει τα πνεύματα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κάλυψε πολιτικά τον δεύτερο, το δε ΠΑΣΟΚ υψώνει τους τόνους για να προστατεύσει την πολιτική του παρακαταθήκη.
Η παραγόμενη εσωστρέφεια γίνεται έτι περαιτέρω επικίνδυνη όταν η Τουρκία “υποδέχεται” (εάν δεν συντρέξουν ξανά λόγοι αναβολής) τον Έλληνα πρωθυπουργό με γεμάτο το τραπέζι από τις γνωστές θέσεις της που υπερβαίνουν την εθνική “κόκκινη” γραμμή.
Και δη αναβαθμισμένες, εάν λάβει κανείς υπόψιν του ότι οι εκδοθείσες Navtex εξηγείται από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ότι δεν είναι διετούς διάρκειας (όπως ειπώθηκε αρχικά) αλλά… αόριστης, και αναφέρονται σε 23 (!) νησιά του Αιγαίου που κατά την Τουρκία πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθούν. Επαναφέρει, δε, και το θέμα της “τουρκικής μειονότητας” στη Θράκη με αφορμή την “Ημέρα Εθνικής Αντίστασης (!) των Τούρκων της Δυτικής Θράκης”.
Κάποιοι διατυπώνουν το ερώτημα εάν υπ΄ αυτές τις συνθήκες μπορεί και πρέπει να γίνει η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν και εάν μπορεί να αποδώσει.
Διαφορετικά ερωτήματα, διαφορετικές απαντήσεις.
Και μπορεί και πρέπει να γίνει η συνάντηση. Όχι, όμως, δεν μπορεί να αποδώσει.
Πρέπει να συναντηθούν Μητσοτάκης-Ερντογάν;
Πρέπει να γίνει γιατί η τουρκική τακτική των προκλήσεων “στο πάρα πέντε” αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στο να εκβιάσει μία αναβολή με ελληνική υπαιτιότητα, ώστε στη συνέχεια ο Ερντογάν να προβάλλει στη Δύση το αφήγημα μιας Τουρκίας που επιθυμεί να συνομιλεί και μιας Ελλάδας που ναρκοθετεί τον διάλογο. Έχει συμβεί και στο παρελθόν, άλλωστε. Η Άγκυρα φιλοτεχνεί πλαίσιο απαιτήσεων, ακόμα και σύγκρουσης, πριν παρόμοιες συναντήσεις, ώστε να εμφανίζεται στο τέλος πιό διαλλακτική, αλλά με όλες τις διεκδικήσεις της σε πλήρη ισχύ.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών μόλις προ δύο εβδομάδων έκανε λόγο για “πρόβλημα στο Αιγαίο”, υπονοώντας όλα αυτά που ξεδιπλώνει τις τελευταίες ημέρες η γειτονική χώρα, και τα οποία αντιπαρέρχονται την ελληνική θέση για τη μία και μοναδική διαφορά. Δυστυχώς, και ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία έχει μιλήσει (“Καθημερινή”) για “διαφορές”, δείχνοντας ότι υιοθετεί έναν πληθυντικό θεμάτων προς επίλυση. Παρότι, δε, οι ΗΠΑ δεν έχουν εκδηλώσει επίσημα το ενδιαφέρον τους να καθήσουν Ελλάδα και Τουρκία στο ίδιο τραπέζι με όλα τα θέματα ανοικτά, κάτι τέτοιο υποβόσκει.
Γι αυτό και ο Έλληνας πρωθυπουργός πρέπει να πάει στην Άγκυρα προετοιμασμένος και αποφασιστικά να επανατοποθετήσει την εθνική θέση σε νέα βάση, αναδεικνύοντας την απειλή πολέμου (casus belli) που η Τουρκία αρνείται να αποσύρει. Όμως, οφείλει να λαμβάνει υπόψιν του ότι ο αναθεωρητισμός του Ντόναλντ Τραμπ (έναντι του οποίου η ΕΕ- κι εμείς- στεκόμαστε μάλλον αμήχανα) ευνοεί αυτή τη στιγμή την Τουρκία. Από την άλλη, την Ελλάδα ευνοούν οι ενεργειακές συμφωνίες, η τριμερής με το Ισραήλ (κάτι που εξοργίζει τον Ερντογάν) και την Κύπρο, και η ενίσχυση των ενόπλων μας δυνάμεων με τελευταία εξέλιξη την άφιξη του “Κίμωνα”.
Πρόκειται για μία εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα σε γεωπολιτικές εξελίξεις με απρόβλεπτη έκβαση, στον γενικότερο αναθεωρητισμό και τον ειδικότερο του Ερντογάν και στην βελτίωση της ελληνικής θέσης στην ευρύτερη περιοχή.
Δεν μπορούμε να πιστέψουμε, όμως, ότι η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν μπορεί να αποδώσει κάτι περισσότερο από το ότι συνομιλούμε για να μην γκρεμίσουμε τις γέφυρες επικοινωνίας. Μέχρι εκεί. Ούτε καν τα “ήρεμα νερά” υπάρχουν πλέον.
